عصر ایران: بحران تعهدات معوق در صنعت خودرو را نمیتوان صرفا با تمرکز بر عملکرد فروش خودروسازان یا طرح موضوعاتی مانند خالیفروشی تحلیل کرد.
آنچه طی ماههای اخیر به یکی از جدیترین چالشهای خودروسازی کشور تبدیل شده، اختلال در زنجیره تامین و حملونقل قطعات است؛ مسيلهای که دامنه تاثیر آن از تاخیر در تحویل خودرو فراتر رفته و استمرار تولید را نیز با تهدید مواجه کرده است.
تشدیدتحریمها و محدودیتهای دریایی؛ چالش تازه تامین قطعات و اختلال در زنجیره حمل و نقلبازگشت تحریمها و تشدید محدودیتهای تجاری، از ابتدا هزینه و پیچیدگی تامین قطعات را افزایش داده بود؛ اما محدودیتهای شدید دریایی و اختلال در مسیرهای متعارف حملونقل، شرایط را دشوارتر کرده است.
افزایش فشار بر مرزهای زمینی، طولانی شدن فرآیند ترخیص و جابهجایی کالا و بلاتکلیفی محمولههای قطعات در مسیرهای دریایی، عملا بخش مهمی از برنامهریزی تولید را باعدم قطعیت مواجه کرده است.
گزارشهایی از سرگردانی چندماهه کشتیهای حامل قطعات نیز نشان میدهد که مسيله صرفا افزایش هزینه واردات نیست، بلکه دسترسی به مواد اولیه و قطعات مورد نیاز خطوط تولید به یک گلوگاه جدی تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، بخشی از خودروسازان باسابقه و دارای سهم قابل توجه در بازار، با ظرفیتهایی پایینتر از توان اسمی خود فعالیت میکنند. طبیعی است که کاهش ورودی قطعات، حتی در صورت برخورداری از نیروی انسانی، زیرساخت و خطوط تولید آماده، امکان تحقق برنامههای تولید و تحویل را محدود کند.
این وضعیت به شکل مستقیم بر تعهدات معوق اثر میگذارد و فاصله میان زمانبندی اعلامشده به مشتری و امکان واقعی تحویل خودرو را افزایش میدهد.
پیشفروش خودروها بر مبنای مجوزهای رسمی؛ تعهدات خودروسازان در گرو تامین قطعاتنکته مهم آن است که بخش قابل توجهی از پیشفروشها در چارچوب مجوزهای صادرشده از سوی مراجع ذیربط انجام شده و خودروسازان نیز بر مبنای همین مجوزها برای ثبت سفارش و تامین قطعات برنامهریزی کردهاند.
بنابراین، ارزیابی وضعیت تعهدات باید علاوه بر بررسی عملکرد و مسيولیت مدیریتی شرکتها، متغیرهای بیرونی و محدودیتهای عملیاتی را نیز در نظر بگیرد. البته این موضوع به معنای سلب مسيولیت خودروساز در قبال مشتریان یا نادیده گرفتن ضعفهای احتمالی در مدیریت ریسک تامین نیست.
مسيله اصلی، ضرورت تفکیک میان تعهدات ناشی از ضعف مدیریت و تعهداتی است که تحت تاثیر اختلالات گسترده در زنجیره تامین قرار گرفتهاند. برخورد یکسان با این دو وضعیت، نه به حل مشکل مشتریان کمک میکند و نه لزوما به استمرار تولید منجر خواهد شد.
ضرورت رفع گلوگاههای تامین و تسهیل ترخیص قطعات؛ تاکید بر شفافیت خودروسازان در تحویل خودرودر شرایط فعلی، اولویت باید شناسایی گلوگاههای تامین، تسهیل مسیرهای جایگزین حملونقل، تسریع در ترخیص قطعات و ایجاد سازوکارهای هماهنگ برای عبور محمولههای ضروری باشد. همزمان، خودروسازان نیز باید درباره وضعیت واقعی تولید و زمانبندی تحویل، شفافیت بیشتری در برابر مشتریان داشته باشند.
جلوگیری از توقف تولید؛ اولویت اصلی در مدیریت بحران تعهدات معوق خودروسازانبحران تعهدات معوق زمانی قابل مدیریت است که ریشههای آن بهدرستی شناسایی شود. اگر گلوگاه لجستیک همچنان پابرجا بماند، فشار بر خودروسازان برای تحویل خودرو، بدون فراهم کردن امکان واقعی تولید، صرفا صورت مسيله را تغییر میدهد.
در این میان، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، جلوگیری از تبدیل بحران تامین قطعه به بحران توقف تولید در صنعتی است که بخش قابل توجهی از اشتغال و فعالیت زنجیرهای اقتصاد به آن وابسته است.









