تعدد نهادهای ناظر و پیامدهای آن

تعدد نهادهای ناظر و پیامدهای آن

انجمن حسابرسان داخلی در سال 2013 به ارايه مدل سه خط دفاعی پرداخت که در این مدل، واحدهای عملیاتی به عنوان مسوولان اجرای امور و همچنین خط اول کنترل‌های داخلی، تعیین...

به گزارش اقتصادآنلاین، هنگامه مقدس‌ پور استاد دانشگاه و مدیر حسابرسی داخلی در دنیای اقتصاد نوشت ؛ بر اساس این مدل، نقش حسابرسی داخلی به عنوان خط سوم دفاعی تعریف می‌‌شود. دو خط اول دفاعی زیرمجموعه مدیرعامل و خط سوم دفاعی زیرمجموعه هیات‌مدیره هستند و به همین منظور، انتصاب، برکناری و تعیین حقوق و مزایای مدیر حسابرسی داخلی بر عهده هیات‌مدیره است که در دستورالعمل حاکمیت شرکتی مطرح شده است.

واحدهای اجرایی در این مدل مورد نظارت واحدهای خط دوم و سوم دفاعی قرار می‌گیرند که این امر باعث می‌شود در بعضی اوقات، اطلاعات و گزارش‌های مشابهی را همزمان به چند واحد ارايه کنند و این تعدد واحدهای نظارتی باعث فشار زیاد بر واحدهای اجرایی برای پاسخگویی به واحدهای متعدد نظارتی و ارايه اطلاعات به واحدهای مختلف نظارتی از یک طرف و از طرف دیگر باعث ارايه گزارش‌های بعضا مشابه به مدیریت ارشد می‌شود و این امر به نوعی عدم‌استفاده بهینه از منابع محدود نیروی انسانی و همچنین اتلاف زمان است.

حال می‌توان این موضوع تعدد واحدهای نظارتی در شرکت‌ها و سازمان‌ها را در سطح کلان و برای خود شرکت / سازمان نیز دید.

در سطح کلان هر یک از سه قوه دارای نهاد یا نهادهای نظارتی هستند؛ دیوان محاسبات، نهاد ناظر قوه مقننه و مجلس شورای اسلامی است که کنترل عملیات و فعالیت‌های مالی وزارتخانه‌ها، موسسات و شرکت‌های دولتی و سایر دستگاه‌های استفاده‌کننده از بودجه را بر عهده دارد.

زیرمجموعه قوه قضايیه، سازمان بازرسی کشور است که نظارت بر کلیه وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های دولتی کشور و همچنین نظارت بر حسن اجرای امور و اجرای صحیح قوانین در دستگاه‌های اداری کشور را عهده‌دار است.

قوه مجریه نیز دارای نهادهای نظارتی است. سازمان حسابرسی زیرمجموعه وزارت امور اقتصادی و دارایی، سازمان مالیاتی، شورای بورس به عنوان ناظر اجرای سیاست‌های کلان بازار، سازمان بورس و اوراق بهادار در مقام ناظر بر ناشران به‌ویژه در افشای اطلاعات بااهمیت و نظارت بر موسسات حسابرسی معتمد و ارتقای گزارشگری مالی، بانک مرکزی به عنوان نهاد نظارتی بانک‌ها و موسسات اعتباری و بیمه مرکزی به عنوان نهاد ناظر موسسات بیمه هستند.

همان‌طور که می‌بینیم نهادهای نظارتی در ایران، متعدد بوده و در بسیاری از مواقع به شکل موازی به اعمال نظارت پرداخته و عمده فعالیت نظارتی آنها از جنس فعالیت‌های نظارتی بعد از وقوع است.

در دنیا چهار مدل نظارتی داریم: مدل نظارتی نهادی که اعمال نظارت بر اساس عنوان و ماهیت موسسه تحت نظارت بوده و نوع فعالیت، اهمیتی ندارد و ناظر با توجه به ماهیت و شخصیت حقوقی تعیین می‌شود؛ به طور نمونه یک بانک حتی اگر فعالیت بیمه‌ای یا بورسی انجام دهد ناظر آن باز هم ناظر بانکی خواهد بود.

مدل نظارتی کارکردی که اعمال نظارت بر اساس نوع خدمات یا محصولات بدون توجه به ماهیت حقوقی است و کارکرد یا وظیفه، تعیین‌کننده ناظر است. به طور نمونه یک سازمان فعال در سه حوزه بانک، بیمه و بازار سرمایه، ‌دارای نهاد ناظر خاص در هر یک از این حوزه‌هاست.

مدل نظارتی یکپارچه که یک ناظر واحد برای پوشش همه ابعاد فعالیت‌های انجام شده، انتخاب می‌شود و یک تنظیم‌گر واحد هم بر سلامت و ثبات مالی از منظر تنظیم‌گری احتیاطی خرد و کلان هم بر رویه‌های اجرایی کسب و کار (هم ناظر مالی و هم ناظر عملیاتی) نظارت دارد؛ به طور نمونه یک بانک فعال در حوزه بازار سرمایه و بیمه دارای یک نهاد ناظر به نام بانک مرکزی است، نه سه نهاد ناظر. در این مدل در صورت شکست در انجام نظارت، نهاد ناظر دیگری وجود ندارد.

مدل نظارتی دوقله‌ای که در آن دو نهاد یکپارچه جداگانه تشکیل می‌شود؛ یک نهاد، مسوولیت نظارت و تنظیم‌گری احتیاطی که نظارت بر صحت و سلامت مالی را برعهده دارد (نظارت مالی) و یک نهاد مسوولیت هدایت و نظارت بر کسب و کارها که نظارت بر عملیات تجاری را برعهده دارد (نظارت عملیاتی).

در دنیا از مدل نهادی به سمت مدل کارکردی و سپس به سمت مدل یکپارچه و در چند سال اخیر به سمت مدل دوقله‌ای پیش رفته‌اند.

پیشنهاد محقق، بررسی مدل‌های نظارتی، مزایا و معایب هر یک و انتخاب یک مدل نظارتی یا ترکیبی از مدل‌های نظارتی و در نهایت تدوین مدل نظارتی در ایران است.

با فرض انتخاب و تدوین مدل نظارتی در ایران، برای اجرایی کردن نظارت، نیازمند ابزار است که ابزار نظارت با بهره‌گیری از فناوری اطلاعات امکان‌پذیر می‌شود. در حال حاضر تعدد سامانه‌های استفاده شده توسط نهادهای مختلف و اجبار شرکت‌ها و سازمان‌ها به بارگذاری اطلاعات و گزارش‌های یکسان در سامانه‌های مختلف باعث دوباره کاری و عدم‌بهره‌گیری مناسب از سامانه‌های اطلاعاتی و نظارتی شده است.

برای دستیابی به استفاده بهینه از فناوری اطلاعات در نظارت باید نسبت به تعیین نیازمندی‌های نهاد/ نهادهای نظارت از سازمان‌ها و شرکت‌ها پرداخت، اینکه چه اطلاعاتی، در چه زمانی و با چه فرمتی ارايه شود. بعد از بررسی نیازهای نهادهای مختلف، نسبت به تهیه فهرست جامع اطلاعات موردنیاز اقدام کرده و همزمان با بررسی سامانه‌های موجود و چگونگی پوشش نیازمندی‌های فهرست شده، نسبت به بازتعریف سامانه‌ها و یکپارچه کردن آنها اقدام کرد. در واقع باید ساختار نظارت از یک انباره داده استفاده کند که توسط شرکت‌ها و سازمان‌ها، اطلاعات و گزارش‌ها در آن طبق جدول زمانی مشخص شده و فرمت‌های ارايه، بارگذاری شده و سپس هریک از نهادهای ناظر از انباره برای مقاصد نظارتی خود استفاده کنند.

منبع:دنیای اقتصاد
اختصاص اولین خط اعتباری روسیه برای نیروگاه سیریک 12 شاخص بورس تهران در اولین هفته بهمن منفی شدند عرضه یک میلیون تن سیمان در بورس کالا، فردا کشتارگاه ها پاییز امسال چقدر گوشت و مرغ عرضه کردند؟ رشد 93 درصدی ارزش معاملات بورس کالا در 10 ماهه امسال افت 3.3 درصدی ارزش سهام عدالت/ سود سهام عدالت سال 99 تا پایان سال پرداخت می شود پیش‌بینی قیمت دلار پس از توافق وین عرضه یک میلیون تن سیمان در بورس کالا قیمت جدید دلار اعلام شد (8 بهمن) وضعیت خطرناک معیشتی برای 60 درصد از بازنشستگان قیمت جدید سیمان اعلام شد | آخرین وضعیت عرضه میلگرد اختصاص 75 میلیارد تومان اعتبار برای نوسازی و جوان سازی باغات چای قیمت جدید سیمان اعلام شد پالایش اصفهان با تک محصول به بورس کالا آمد پیش بینی قیمت دلار بعد از مذاکرات وین قیمت دلار صرافی ملی امروز جمعه 8 بهمن 1400 قیمت انواع خودرو داخلی و خارجی در بازار آزاد ( 8 ... افزایش قیمت عجیب سکه های پارسیان در بازار + جدول ماجرای هکرهایی که 400 میلیون دلار بیت‌کوین را دزدیدند/ اقدام آمریکا علیه دزدان ارزهای دیجیتالی فروش و درآمد سازنده آیفون رکورد زد آخرین وضعیت چاه های غیر مجاز کارگران در حسرت وام جدید خرید نان در ایرانشهر فقط با پارتی! موعد وعده یک ماهه وزیر راه برای احداث راه آهن شلمچه-بصره بودجه 1401 چه تاثیری بر قبوض آب و برق می‌گذارد؟ احتمال افزایش قیمت نفت عربستان به دلیل رشد تقاضا زمان دقیق پیش فروش بلیت قطارهای مسافری اصلاح قانون تعاون پس از گذشت 10 سال فروش زنجیره‌ای خودرو یارانه‌ای/ ثبت‌نام کدام خودروها ادامه دارد؟ جزيیات جدید درباره حقوق کارگران در سال 1401 برف و کولاک، تردد برون شهری را 12 درصد کاهش داد صندوق‌ بازنشستگی صنعت نفت 3 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری می‌کند 4 دلیل عمده نوسان قیمت‌ها در بازار سهام/ رشد 22 درصدی معاملات خرد در بورس مردم سفر زیاد رفته‌اند، ولی پول خرج نمی‌کنند! چرا روس‌ها، کالای ایرانی نمی‌خرند؟ ریل گذاری ذوب در مسیر صعودی قیمت جدید سیمان اعلام شد دسترسی به بازارهای خاور دور و آفریقا با توسعه روابط اقتصادی با چین قیمت جدید سکه اعلام شد + جدول اداره گاز پاسخگوی "فسبزوا" نیست اقتصاد جهانی سال 2022 را چگونه آغاز کرد؟ | رشد اقتصادی در سال 2022 چقدر پیش بینی شده است؟ در چه شرایطی یک خانه مشمول مالیات می‌شود؟ نبود سود فروش سرمایه‌گذاری‌ها و کاهش 78 درصدی سود خالص "توریل" خودرو ارزان شد کاهش تولید، تحویل و صادرات سیمان/ شب‌ها آسیاب می‌کنیم تا عرضه به مشکل نخورد "وسپه" ارز را بهانه کرد و به داخلی‌سازی اشاره‌ای نکرد بازی با جان در قبال درآمدی ناچیز / کولبری کردم... مزایده "گنگین" پیشنهادی نداشت طلا 37 دلار ارزان شد اتکای صرف به روس‌ها و چینی‌ها در قراردادهای بلندمدت به ضرر منافع کشور است