ارز 4200 تومانی منافعی برای کشور نداشته و نخواهد داشت/ برای اجرای اصلاحات ارز ترجیحی دیر شده است

ارز 4200 تومانی منافعی برای کشور نداشته و نخواهد داشت/ برای اجرای اصلاحات ارز ترجیحی دیر شده است

یک کارشناس مسايل اقتصاد ایران درباره اصلاح ارز ترجیحی از اقتصاد کشور گفت: این شیوه تخصیص ارز، هیچ منافع ملی برای کشور نداشته و در صورتی که دولت آن را ادامه می داد، نیز منافعی نخواهد داشت.

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، ارز ترجیحی که در 4 سال گذشته در اقتصاد وجود داشته، اقتصاد کشور را با مشکلات زیادی مواجه کرده است. در صورتی که این روند ادامه پیدا می کرد، این مشکلات هر روز بیشتر می شد. چاپ پول برای پرداخت مابه التفاوت ارز ترجیحی با ارز آزاد در بازار یکی از اصلی ترین مشکلات دولت در تامین این ارز بوده است. ایجاد رانت و فساد برای عده ای تاجر و واردکننده که دسترسی به دریافت این ارز داشته اند، نتیجه این سیاست بوده و پرداخت یارانه به مردم از این طریق با شکست مواجه شده است.

سید بهاء‌الدین حسینی هاشمی، کارشناس مسايل اقتصاد ایران در مورد لزوم حذف ارز ترجیحی معتقد است: این شیوه تخصیص مانند این است که به کالایی ارز دولتی بدهیم و بگوییم فردی که این کالا را گرفته، آن را در بازار آزاد بفروشد و منافع آن را نیز تنها برای خود بردارد. این شیوه تخصیص ارز، رانت و فساد زیادی به دنبال خود دارد. در چنین شرایطی یکی از موضوعاتی که رخ خواهد داد، بزرگ نمایی در واردات است.

این عده که ارز ترجیحی گرفته اند، برای آنکه نشان دهند با این ارز کالا وارد کرده اند، میزان واردات را بیشتر نشان می‌دهند تا بتوانند ارز بیشتری بگیرند. یعنی افرادی که دسترسی به دریافت ارز ترجیحی دارند، به نفعشان است تا بزرگنمایی در واردات داشته باشند و خروج ارز از کشور را بیشتر نشان دهند. در ادامه گفت و گوی فارس با سید بهاء الدین حسینی هاشمی را می‌خوانید:

فارس: به عنوان اولین سوال بفرمایید، سیاست ارز ترجیحی که از سال 97 در کشور اجرایی شده، چه مزایا و معایبی داشته است؟

حسینی هاشمی: اصولا چند نرخی بودن مخصوصا در بخش ارزی باعث ایجاد فساد و رانت برای عده ای که به منابع با قیمت پایین تر دسترسی دارند، می شود. اگر این چند نرخی بودن در کشوری که صادرات مواد خام دارد و نفت خود را تبدیل به ارز می‌کند تا بتواند امور خود را بگذراند، بسیار خطرناک تر است. در چنین کشورهایی دولت ها با تخصیص ارز ترجیحی، یک نرخ ارز که نرخ کمتر از بازار و نرخ عمومی است، به عده ای که توان گرفتن این ارز را دارند، رانت توزیع می‌کند و به نوعی به تاراج گذاشتن ثروت ملی است. این منابع ارزی که دولت در سال‌های گذشته و به عنوان ارز 4200 تومانی برای واردات نهاده‌های تولید برای کالاهای اساسی تخصیص داده، متعلق به نسل های آینده است. یعنی ثروتی که می توانست برای نسل های آینده باشد، با این شیوه تخصیص نه تنها در اختیار آنها قرار نمی‌گیرد، بلکه نسل فعلی نیز بهره ای از آن نمی برند و تنها به دست تعدادی تاجر و دلال می افتد.

* ارز 4200 تومانی منجر به ثروتمند شدن عده‌ای شده است

فارس: عده ای تخصیص ارز ترجیحی را به دلیل کاهش تورم در کشور می دانند. آیا این شیوه ارز توانسته به این هدف دست پیدا کند؟

حسینی هاشمی: با توجه به این که اقتصاد کشور سال هاست با تورم دست و پنجه نرم می کند و ارزش پول ملی به شدت کاهش پیدا کرده است یا مرتب در حال کاهش است، این به نوعی رانت و منافعی است که مربوط به مردم و مصرف کننده است که به تاجر داده می شود. این باعث می شود که اقتصاد دچار اعوجاج شود و کسری بودجه در دولت ایجاد شود و جامعه چند قطبی شده و انباشت ثروت در دست کسانی باشد که به این ارز دسترسی دارند. این عده از تجار و واردکنندگان با قیمت ترجیحی و یارانه‌ای ارز را دریافت می کنند و کالا را به قیمت ارز آزاد به فروش می رسانند. اگر 100 درصد آن را با قیمت بالا در بازار نفروشند، درصد زیادی از آن را در این بخش فروخته و عوایدی که باید به همه می‌رسید، تنها به چند نفر رسیده است.

* تخصیص ارز ترجیحی رانت و فساد زیادی به دنبال داشته

فارس: یعنی شما اعتقاد دارید سیاست تخصیص ارز ترجیحی به اهدافی که داشته، نرسیده است؟

حسینی هاشمی: بله. این شیوه تخصیص مانند این است که به کالایی ارز دولتی بدهیم و بگوییم فردی که این کالا را گرفته، آن را در بازار آزاد بفروشد و منافع آن را نیز تنها برای خود بردارد. این شیوه تخصیص ارز، رانت و فساد زیادی به دنبال خود دارد. در چنین شرایطی یکی از موضوعاتی که رخ خواهد داد، بزرگ نمایی در واردات است. این عده که ارز ترجیحی گرفته اند، برای آنکه نشان دهند با این ارز کالا وارد کرده اند، میزان واردات را بیشتر نشان می‌دهند تا بتوانند ارز بیشتری بگیرند. یعنی افرادی که دسترسی به دریافت ارز ترجیحی دارند، به نفعشان است تا بزرگنمایی در واردات داشته باشند و خروج ارز از کشور را بیشتر نشان دهند. از طرف دیگر، در چنین شرایطی که افراد باید ارز حاصل از صادرات خود را در سامانه ای قرار دهند، این اتفاق منجر به کوچک نمایی در صادرات می شود. این مساله دقیقا در سال های گذشته و با وجود ارز 4200 تومانی در کشور ما رخ داده است. در مجموع اگر بخواهیم بگوییم، این شیوه تخصیص ارز، هیچ منافع ملی برای کشور نداشته و در صورتی که آن را ادامه می داد، نیز منافعی نخواهد داشت و در این مدت طولانی که این به اصطلاح سیاست اجرایی شده است، ضربه سنگینی به اقتصاد زده شده و در حال حاضر نیز به دلیل اینکه چون فاصله زیادی با نرخ ارز در بازار دارد، مشکلات اصلاح آن را نیز زیاد کرده است.

* اگر ارز 4200 تومانی حذف نشود، در آینده وضعیت بدتر خواهد شد

فارس: دولت در حال اصلاح سیاست ارز 4200 تومانی است، وضعیت فعلی زمان مناسبی برای اجرای این سیاست اصلاحی است؟

حسینی هاشمی: به نظرم الان، وقت مناسبی نیست و خیلی دیر شده است. در یک مقایسه، اگر یک رژیم اقتصادی را بخواهیم در زمینه تقویت پول ملی تغییر دهیم، باید شرایطی را فراهم کنیم. در وضعیت فعلی اصلاح این سیاست نسبت به سال های گذشته به شدت دیر است و فرآیند اصلاح نیز بسیار سخت شده است و در آینده نیز سخت تر خواهد بود. پس دولت چاره ای ندارد که این اصلاح را انجام دهد. البته بنده معتقد هستم اگر می شد دولت ارز حاصل از فروش نفت را آزاد می‌فروخت و ریالی که به دست می آورد و می خواهد یارانه بدهد را می سوازند تا نقدینگی 5 هزار هزار میلیاردی نصف شود، شرایط بهتری برای اجرای این اصلاح بوده است. به عبارت دیگر، همان اسکناس هایی که چاپ می شود و دولت قرار است سوبسید هایی با آن پرداخت کند، اگر الان امحا می کردند و از بین می بردند و این 5 هزار هزار میلیارد تومان نقدینگی را به 50 درصد می‌رساندند، یک زمان مناسب برای انجام این سیاست اصلاحی وجود داشت. اگر حذف ارز 4200 تومانی، دیرتر شود، شرایط بدتر خواهد شد. انجام این کار، بسیار سخت و دردآور و یک جراحی درد آور است که در اقتصاد ایران باید انجام شود.

* کمک معیشتی پرداخت شده بخشی از مشکلات را حل می کند

فارس: شما گفتید که این جراحی با درد و مشکلاتی همراه است. دولت برای کاهش این درد و رنج، چه اقداماتی باید انجام دهد؟

حسینی هاشمی: در شرایط فعلی، دولت از این سوبسید(یارانه‌) که به وارد کننده می‌داد، کوتاه آمده و می‌خواهد این یارانه را به مصرف کننده پرداخت کند. به نظرم باید ساز و کارهای منظم تری را انتخاب می کرد. از یک طرف وقتی نرخ ها واقعی می‌شود درآمدها هم باید واقعی باید بشود. نمی شود مزد را بالا نبرید ولی قیمت نان و آرد را بالا ببرید. کار هم یک کالا و خدمات قابل ارايه است و باید قیمت داشته باشد. البته در سال جدید بخش قابل توجهی حقوق ها افزایش پیدا کرده است. به نظرم اگر می‌شد اصلاحاتی در درآمدها انجام می شد، شرایط بهتری به وجود می‌آمد. البته دولت با یارانه ای که به مردم پرداخت کرده است، بخش زیادی از مشکلات پیش آمده را حل کرده است. اگر می‌شد چنین اصلاحاتی در جریان حقوق ها و درآمدها انجام می شد، نیز می‌توانست کمک بیشتری به افراد در این زمینه باشد. اینکه دولت اول یارانه را به حساب مردم واریز کرده و سپس قیمت ارز را بالا برده است، مکانیزم بهتری از اجرای برخی سیاست ها در سال های گذشته بوده است. اینکه در برخی کالاها قرار است یارانه را به فروشنده بدهند نیز ممکن است مشکلاتی را برای همه ایجاد کند. الان کاری که می‌خواهند انجام دهند، ممکن است روی کاغذ خوب باشد که هرکسی هرچه نان و دارو خرید، ما به التفاوت یارانه‌اش را به فروشنده می‌دهیم، ممکن است ایرادات جدی داشته باشد. این روندها اختلال ایجاد می کند. این اختلال هم اکنون نیز بین دولت، بیمه ها و داروخانه ها وجود دارد و دولت با تاخیر بسیار در حال پرداخت یارانه به فروشنده این خدمات است. اینجا هم اختلافات و مسايلی پیش می آید که آن عرضه کننده متاسفانه یک سندسازی و صحنه سازی می کند. مانند کوپن هایی که قبلا وجود داشته است. یک اختلاف و مشکلی پیش می آید. اگر می شد که نظام پرداخت ها را اصلاح می کردند که افراد در واقع سوبسید را روی حقوقشان می گرفتند و بعد هزینه ها را خودشان مدیریت می‌کردند، بهتر بود.

* اصلاح یکباره ارز ترجیحی به نفع مردم است

فارس: دولت برای اینکه مردم با مشکل کمتری مواجه شوند، یارانه دارو و نان را حذف نکرده است، این چنین شیوه عمل پلکانی می تواند مشکلات مردم و خود دولت را کمتر کند؟

حسینی هاشمی: دولت هم می خواهد روش پلکانی را عمل کند. ارز دولتی و رسمی قیمتش از 150-160 تومان در سال های دور شروع شد و بعد به 400 تومان رسید و 1000 تومان و 2000 تومان و در نهایت در سال 97 به 4200 تومان رسید. اما شما نگاهی به نرخ ارز در بازار بکنید، همیشه بالاتر از نرخ دولتی بوده است. به نظرم همین کار دولت که به یکباره و به صورت دفعی این ارز ترجیحی را حذف کرده است، درست باشد. در روش پلکانی چون اختلاف نرخ ارز ترجیحی و آزاد باز هم وجود دارد که می‌تواند مشکلات را زیاد کند.

* دولت باید تقویت پول ملی را در اولویت کاری قرار دهد

فارس: سایر شرایطی که باید فراهم باشد تا دولت بتواند این اصلاح را به درستی انجام دهد، چیست؟

حسینی هاشمی: الان در شرایطی هستیم که روش پلکانی را به این جهت مناسب نمی دانم که دو سه مشکل اساسی داریم. یکی تحریم است. اقتصاد در شرایط رقابت کامل نیست. عدم دسترسی ما به منابع خارجی و گران بودن واردات، یک ریسک داریم که کالا برای ما گران تر تمام می شود، ضمن این که تحریم باعث می شود که ما در یک شرایط کمبود ارز باشیم. سختی گردش ارز و پرداخت ها را داشته باشیم. الان نفت را به هر حال به صورت مستقیم به قیمت واقعی نمی فروشیم. این روی منابع ارزی کشور تاثیر می گذارد. اگر ما مقداری شرایط اقتصادی بهتری داشتیم و دولت تکلیف برجام را تعیین می کرد، شاید می توانست این طرح را با مشکلات کمتری اجرایی کند. تقویت پول ملی می‌تواند هم از نظر تجارت و از نظر اقتصادی برای کشور شرایط بهتری را رقم بزند. الان ما در شرایط محاصره هستیم و اگر بخواهیم چنین اصلاحاتی را اجرایی کنیم، فکر می‌کنم در صورتی که دولت با تدبیر عمل نکند، مقداری با مشکل مواجه شود. اصل قضیه اصلاح سیاست ارز 4200 تومانی را کسی رد نمی کند. برای شرایط و زمان اجرا باید دولت اصلاحات دیگری را انجام می داد. حتی خصوصی سازی ها را بیشتر انجام می‌دادیم. الان 60-70 درصد اقتصاد ما دولتی است و همین ناکارامدی برای کشور ایجاد کرده است. همین باعث می شود که دولت نمی تواند منافع کافی از شرکت هایش داشته باشد که کسری بودجه اش را جبران کند. از طرفی کسری بودجه دولت خودش دارد فشار تورمی ایجاد می‌کند. از این طرف اصلاحات قیمت ها ممکن است تا حدودی به جبران کسری بودجه کمک کند، ولی تاب و توان مردم را کم می‌کند و تاب آوری مردم به حداقل می‌رسد. همین موضوعات به هر حال باعث اختلال در اقتصاد است. پس به نظر بنده شاید بهتر بود اصلاحات دیگری از قبل انجام می شد و بعد این کار را انجام می‌دادیم. دولت باید در این زمینه به خرد جمعی اعتقاد داشته باشد تا به راهکار مناسب و مشخص برسد.

انتهای پیام/

هشدار/ این ارز دیجیتال کلاهبرداری است خبر بد دولت برای حقوق کارگران | سنگ بزرگ بر سر راه افزایش حقوق کارگران چیست؟ مبلغ نهایی وام کمک ودیعه مسکن مشخص شد؟ شفافیت اطلاعات، ماحصل عرضه خودرو در بورس کالا تاثیرگذارترین نمادها در جریان معاملات امروز بخت با بازنشستگان یار شد/ افزایش وام مستمری... موافقت اتحادیه اروپا با ممنوعیت واردات نفت از روسیه ساعت تعطیلی بانک‌ها اعلام شد ساعت تعطیلی بانک‌ها اعلام شد بررسی وام ودیعه مسکن در شورای پول و اعتبار | با مقصران حادثه آبادان برخورد می‌کنیم امداد غیبی حقوقی‌ها در محدوده صفر تابلو / تحرک نوسانگیران در بازار 62 شرکت مادرتخصصی دولتی زیان‌ده هستند قیمت دلار در بازار متشکل امروز 3 خرداد قیمت سکه امامی امروز 3 خرداد پاداش مشترکان صرفه‌جوی برق از اول خرداد لحاظ می‌شود تخصیص 20 هزار میلیارد تومان تسهیلات به تولیدکنندگان/ حذف موانع بانکی افزایش پله ای قیمت دلار | قیمت دلار بازهم افزایش داشت نماد سرمایه‌گذاری‌های استانی سهام عدالت در بورس چرا و تا چه تاریخی تعلیق شدند؟ قیمت سکه طرح جدید 3 خرداد 1401 به 14 میلیون و 500 هزار تومان رسید برنامه مجزای دولت برای افزایش عرضه ها در بورس کالا آخرین وضعیت بازگشایی نمادهای متوقف و «ثفارس» چرا در فروردین، خودرو کم تولید شد؟ وام 100 میلیونی ودیعه مسکن به شورای پول و اعتبار رفت وعده رستم قاسمی برای برخورد با مسببان حادثه آبادان/... ارزش لیر لبنان سقوط کرد بازدید ريیس سازمان ملی بهره‌وری ایران از خبرگزاری فارس ساعت تعطیلی بانک‌ها اعلام شد تمدید ممنوعیت پروازی در برخی از شهرهای روسیه قیمت طلا، سکه و ارز 1401.03.03/ دلار چقدر قیمت خورد؟ قیمت هر گرم طلا 18 عیار اعلام شد ( 3 خرداد ) سفر معاون نخست وزیر روسیه به تهران برای مذاکرات ریلی نماد شرکت‌های استانی سهام عدالت چه زمانی بازگشایی می‌شود؟ فوری: پرداخت وام 50 میلیونی آغاز شد| اقساط بلند مدت وام 50 میلیونی روند معاملات بورس تا زمان برگزاری مجامع به کدام سمت و سو است؟ خاموش شدن دورکاری کارکنان در آژیر قرمز! افزایش قیمت گوجه فرنگی و سیب زمینی/کمبود عرضه و صادرات دلایل اصلی نمی‌توانیم 15 سال منتظر تولید لکوموتیو داخلی بمانیم/ امکان درآمد 20 میلیارد دلاری از ترانزیت پیگیری تخفیف بیمه و معافیت مالیاتی تعاونی‌ها بررسی وام ودیعه مسکن در شورای پول و اعتبار/ با مقصران حادثه آبادان برخورد می‌کنیم جزيیات تفکیک حساب‌های تجاری و شخصی یک میلیون و 269 هزار تن کالای اساسی به 31 استان کشور ارسال شد آخرین تلفن همگانی نیویورک سیتی جمع شد مجلس شورای اسلامی در حوزه قانون‌گذاری، یاری‌گر صنعت فولاد است بانک‌ها استفاده از «چک موردی» را در دستور کار قرار دهند 270 هزار میلیارد تومان مطالبات معوق نظام بانکی پرپتانسیل ترین صندوق‌های سرمایه‌گذاری کشور قیمت‌گذاری واقعی خودرو با فروش خودرو در بورس کالا امروز درباره مبلغ وام ودیعه مسکن تصمیم‌گیری می‌شود/ با مقصران ریزش ساختمان مترو پل در آبادان برخورد ... چشم انداز طلای جهانی در میانه نگرانی‌های رکودی و تورم بی‌سابقه ارسال یک میلیون و 269 هزار تن کالای اساسی به 31 استان