تحلیل تحولات اقتصاد کلان و اقدامات بانک مرکزی

تحلیل تحولات اقتصاد کلان و اقدامات بانک مرکزی

بانک مرکزی گزارش «تحلیل تحولات اقتصاد کلان و اقدامات این بانک در مرداد ‌ماه 1401» را منتشر کرد.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از بانک مرکزی؛ این بانک در سال‌های اخیر و در راستای اجرای رویکرد جدید سیاستگذاری پولی و مدیریت انتظارات، ارايه اطلاعات و گزارش به‌هنگام از مجموعه تحولات اقتصاد کلان و اقدامات انجام شده را در دستور کار قرار داد. این امر به منظور شکل‌گیری صحیح انتظارات در فعالان اقتصادی و ایجاد شرایط بهتر برای بانک مرکزی در جهت نیل به اهداف حفظ ارزش پول ملی (کنترل تورم) و مساعدت به رشد اقتصادی انجام پذیرفت.

بر این اساس، خلاصه‌ای از مجموعه تحولات اقتصاد کلان و اقدامات بانک مرکزی در راستای دستیابی به اهداف و ماموریت‌های این بانک در شهریورماه 1401 به شرح ذیل ارايه می‌شود.

1- تحولات اقتصاد کلان
بررسی تحولات تورم ماهانه شاخص کل کالاها و خدمات مصرفی در سال جاری نشان می‌دهد تورم ماهانه شاخص کل مصرف‌کننده در شهریورماه سال جاری با 0.2 واحد درصد افزایش نسبت به ماه قبل (2.4 درصد) به 2.6 درصد رسید. تورم‌های نقطه به نقطه و دوازده‌ماهه شاخص کل بهای کالاها و خدمات مصرفی در شهریورماه سال جاری نیز به‌ترتیب ارقام 44.9 و 39.6 درصد را ثبت نمود که نسبت به مردادماه سال جاری به ترتیب معادل 0.9 و 0.5 واحد درصد کاهش نشان می‌دهد. بررسی تورم ماهانه شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی به تفکیک گروه‌های اختصاصی "کالا" و "خدمت" در شهریورماه نشان می‌دهد تورم ماهانه گروه‌اختصاصی "کالا" با 0.5 واحد درصد افزایش نسبت به ماه گذشته به 1.9 درصد رسید. در مقابل تورم ماهانه گروه‌اختصاصی "خدمت" در همین مقطع همچنان با روند کاهشی همراه بوده و با 0.3 واحد درصد کاهش نسبت به ماه گذشته به رقم 3.9 درصد رسید. بررسی تحولات تورم ماهانه گروه کالا به تفکیک "خوراکی‌ها" و "غیرخوراکی‌ها" موید افزایش تورم ماهانه اقلام خوراکی در شهریور 1401 نسبت به ماه قبل از آن می‌باشد. بطوریکه شاخص بهای خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها (با ضریب اهمیت 25.5 درصد) با 1.3 واحد درصد افزایش نسبت به مرداد و ثبت تورم ماهانه 2.1 درصدی، سهمی معادل 0.8 واحد درصد را از تورم ماهانه شاخص کل (2.6 درصد) در شهریورماه سال جاری به خود اختصاص داده است. تحولات شاخص خدمت نیز حاکی از آن است که افزایش تورم ماهانه این گروه عمدتا متاثر از تحولات شاخص‌های خدمت در گروه" مسکن و خدمات ساختمانی" و "بهداشت و درمان" بوده است؛ به طوری که سهم این دو گروه‌از تورم ماهیانه خدمت در شهریورماه سال جاری (3.9 درصد) به ترتیب 3.0 و 0.3 واحد درصد بوده است.

در حوزه تجارت خارجی با توجه به اطلاعات منتشره از سوی گمرک ج. ا. ایران، طی نیمه نخست سال 1401 ارزش صادرات گمرکی برابر با 24.3 میلیارد دلار بود که موید افزایش حدودا 13.3 درصدی آن در مقایسه با مدت مشابه سال 1400 است. ارزش واردات گمرکی نیز در این مقطع معادل 26.0 میلیارد دلار گزارش شده است که حاکی از افزایش حدودا 13.2 درصدی آن نسبت به دوره مشابه سال قبل است.

مطابق با اطلاعات مندرج در سامانه معاملات الکترونیکی ارز، بررسی تحولات بازار ارز حاکی از آن است که در شهریور ماه متوسط نرخ فروش دلار در بازار حواله حدود 268.5 هزار ریال بود که نسبت به مرداد ماه معادل 1.1 درصد افزایش نشان می‌دهد. در بخش اسکناس نیز متوسط نرخ فروش دلار در این ماه حدود 283.4 هزار ریال بود که حاکی از کاهش 0.8 درصدی آن در مقایسه با مرداد ماه است. در بازار غیررسمی نیز متوسط نرخ دلار در شهریور ماه نسبت به ماه قبل از آن، با کاهش همراه بود.

در بازار مسکن و بر اساس اطلاعات اخذ شده از سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات کشور، متوسط قیمت خرید و فروش یک متر مربع زیربنای واحد مسکونی معامله شده در شهر تهران طی شهریور 1401 نسبت به ماه قبل 1.1 درصد و نسبت به ماه مشابه سال قبل نیز 36.3 درصد افزایش را تجربه نمود. در بازار سهام نیز شاخص کل بورس اوراق بهادار در روز پایانی شهریورماه 4.9 درصد نسبت به روز پایانی ماه قبل کاهش یافت. لازم به ذکر است سیاست‌گذار پولی با رصد مستمر تحولات قیمت دارایی‌ها و توجه به دلالت‌های آن بر تغییر سطح انتظارات تورمی، عنداللزوم اقدامات سیاستی مناسب را در دستور کار قرار خواهد داد.

بررسی تحولات بازار بین‌بانکی در شهریورماه نشانگر کاهشی نسبی در حجم معاملات و کاهش وجوه در دسترس بانک‌ها و به تبع آن افزایش ملایمی در نرخ بازار بود که از جمله دلایل آن می‌توان به افزایش حراج‌های اوراق دولتی (از 74.6 هزار میلیارد ریال در مردادماه به 200.7 هزارمیلیارد ریال در شهریورماه) اشاره نمود؛ هرچند باید توجه داشت که علی‌رغم موارد عنوان شده، نرخ بازار بین بانکی کماکان در محدوده دالان از پیش تعیین شده قرار دارد.

در شهریورماه سال 1401، متوسط ماهانه نرخ بازده اسناد خزانه اسلامی با سررسید یک، دو و سه ساله به‌ترتیب با 0.05، 0.45 و 0.81 واحد درصد کاهش نسبت به ماه قبل به 21.56، 22.50 و 22.37 درصد رسیده است. همچنین در این ماه منحنی بازده در تمامی سررسیدها (به استثنا سررسید 18 تا 24 ماهه) نسبت به دوماه گذشته در سطحی پایین‌تر قرار گرفته است. کاهش نرخ‌های بازده در شهریورماه به دلایلی نظیر ثبات نرخ ارز و ثبات قیمتی در بازارهای موازی، رکود حاکم بر بازار سهام و تداوم روند نزولی شاخص کل، عدم عرضه اوراق اسناد خزانه اسلامی و سررسید شدن برخی از نمادهای این اوراق مربوط است که موجب تقویت تقاضا و کاهش نرخ‌های بازده در سررسیدهای مختلف شده است.


حجم نقدینگی در پایان شهریورماه سال 1401( معادل 55949.3 هزار میلیارد ریال) نسبت به پایان سال 1400 معادل 15.8 درصد افزایش یافته که در مقایسه با رشد متغیر مذکور در دوره مشابه سال قبل (17.0 درصد) به میزان 1.2 واحد درصد کاهش نشان می‌دهد. همچنین، نرخ رشد دوازده‌ماهه نقدینگی در شهریورماه 1401 معادل 37.5 درصد بوده است. لازم به توضیح است که در حدود 2.5 واحد درصد از رشد نقدینگی در دوازده‌ماهه منتهی به پایان شهریورماه سال 1401 مربوط به اضافه شدن اطلاعات خلاصه دفترکل دارایی‌ها و بدهی‌های بانک مهر اقتصاد به اطلاعات خلاصه دفترکل دارایی‌ها و بدهی‌های بانک سپه (به‌واسطه ادغام بانک‌های متعلق به نیروهای مسلح در بانک سپه) می‌باشد و فاقد آثار پولی است. به عبارت دیگر در صورت تعدیل اثرات پوشش آماری مذکور، رشد نقدینگی در پایان شهریورماه سال 1401 نسبت به پایان شهریورماه سال 1400 معادل 35.0 درصد خواهد بود.

رشد پایه پولی در دوازده ماهه منتهی به شهریورماه سال 1401 به 33.1 درصد رسید. لازم به ذکر است پایه پولی در پایان شهریورماه سال 1401 (معادل 6907.3 هزار میلیارد ریال) نسبت به پایان سال 1400، رشدی معادل 14.4 درصد داشته که در مقایسه با رشد متغیر مذکور در دوره مشابه سال قبل (13.1 درصد) به میزان 1.3 واحد درصد افزایش یافته است.

2- اقدامات بانک مرکزی
در شهریورماه 1401 با هدف مدیریت نقدینگی بازار بین‌بانکی ریالی، بانک مرکزی در تعامل با بانک‌ها اقدامات اعتباری زیر را انجام داد:

انجام عملیات بازار باز با موضع توافق بازخرید طی چهار مرتبه حراج به‌ترتیب به ارزش 670.0، 684.9، 685 و 681.7 هزار میلیارد ریال مجموعا به ارزش معاملاتی 2721.6 هزار میلیارد ریال در قالب توافق بازخرید با سررسید 7 روزه (مانده توافق بازخرید از محل عملیات بازار باز در پایان شهریورماه معادل 681.7 هزار میلیارد ریال بوده است).

استفاده بانک‌ها از اعتبارگیری قاعده‌مند در نرخ سقف دالان برای رفع نیازهای نقدینگی طی 21 روز کاری جمعا به ارزش معاملاتی 723.3 هزار میلیارد ریال (مانده اعتبارگیری قاعده‌مند در پایان شهریورماه 1.9 هزار میلیارد ریال بوده است).
در شهریورماه سال جاری، طی برگزاری پنج مرحله حراج و دو مرحله پذیره‌نویسی اوراق مالی اسلامی دولتی، جمعا مبلغ 200.7 هزار میلیارد ریال اوراق توسط ایستگاه معاملاتی بانک مرکزی به فروش رسید که از این مبلغ، 120.7 هزار میلیارد ریال طی پنج مرحله حراج توسط بانک‌ها و سایر سرمایه‌گذاران و مبلغ 80.0 هزار میلیارد ریال در دو مرحله پذیره نویسی توسط سایر سرمایه‌گذاران خریداری شد.

    اتفاقی هشدار‌آمیز و جدی برای تورم در کشور بیشترین افزایش قیمت آبان برای گوجه فرنگی و پیاز / تورم روغن علیرغم بیشترین افزایش قیمت سالانه، در آب... آخرین وضعیت قیمت طلای جهانی تورم نقطه به نقطه 43.2درصدی تولید در تابستان / کشاورزی صدرنشین تورم تولید تسهیل در روند صدور مجوز کسب و کار بدون مراجعه حضوری حجم پایه پولی به حدود 713 هزار میلیارد تومان رسید سایه سنگین ابهام بر بازار نفت/ سقوط بی‌سابقه تقاضا... تسهیلات آنی بانک شهر بدون حضور در شعبه اوراق ارزی، پاسخگوی بخشی از تقاضای موجود در بازار ارز شرط مهم افزایش قیمت طلا چیست؟ بحران خاموشی در اتریش غذا را جیره بندی کرد اجاره‌های میلیاردی برای آپارتمان‌های نقلی! میانگین هزینه سرسام‌آور برای سفر به قطر اجاره های میلیاردی برای آپارتمان های نقلی شمال تهران ! اعلام شرایط مشارکت در بورس بین الملل مناطق آزاد سه بانک چک الکترونیک خود را رونمایی کرده اند قیمت خودرو چقدر بالا رفت؟ / لیست جدید را اینجا بب... وضعیت سبد سهام عدالت امروز چهارشنبه 9 آذرماه 1401 آماده عرضه این خودروهای جدید در بورس باشید + اسامی ريیس بانک مرکزی: وضعیت ارزی ما خوب است تغییر تعطیلات در کشور کلید خورد؟ آخرین جزییات از ادامه پرداخت یارانه نقدی / دریافت کالابرگ اختیاری یا اجباری؟ خودروهای وارداتی به مزایده گذاشته خواهد شد ريیس بانک مرکزی: وضعیت ارزی ما خوب است افزایش صادرات غیر نفتی در 7 ماه نخست سال شاید اکنون بهترین فرصت برای خرید بیت‌کوین باشد! فردا؛ سفر ريیس جمهور به کردستان استفاده از ظرفیت ابزار‌های مالی بانک مرکزی یک ضرورت است مصوبات جدید ستاد تسهیل و رفع موانع تولید ابلاغ شد کاهش حقوق گمرکی کالا‌های مشمول از 4 به یک درصد مسکو و پکن در حال توسعه تسویه حساب‌ ها بدون سويیفت حراج جدید اوراق مالی اسلامی بانک مرکزی در هفته آینده رکود در منطقه یورو شدیدتر خواهد شد استفاده از کالابرگ اختیاری شد؛ می خواهید استفاده کنید نخواستید معادل ریالیش را برداشت کنید کالابرگ؛ وعده‌ای در میان اظهارات ضد و نقیض مسيولان / ريیس کمیسیون اقتصادی مجلس: کالابرگ به امسال نمی... تنها جایی که ريیسی اول شد! آهن الات ساختمانی تغییر قیمت داد رشد سرمایه‌گذاری طرح‌های صنعتی در بوشهر رکورد زد رشد بی‌رمق بورس در آخرین روز هفته قیمت روغن موتور در بازار چند؟ وزیر نیرو با ريیس جمهور ترکمنستان دیدار کرد تغییر قیمت لاستیک خودرو در بازار + جدول 4 مصوبه جدید برای رفع موانع تولید ابلاغ شد قیمت طلا، سکه و ارز امروز 9 آذرماه/ قیمت سکه پیش رفت نوسازی بافت تاریخی اولویت دولت دست به یکی شدن چین و روسیه برای دور زدن سويیفت آغاز ثبت نام نهضت ملی مسکن در این 16 استان استفاده مناسب از شیشه در نمای داخلی و خارجی ساختم... بانک توسعه تعاون پیشتاز ایجاد اشتغال در استان ها پرداخت بیش‌از 75هزار فقره تسهیلات توسط بانک سپه...