از زمان آغاز تهاجم نظامی روسیه به اوکراین، بازار طلا در این کشور با جهشی کمسابقه روبهرو شده است. تحریمهای غرب و محدودیتهای اعمالشده بر تراکنشهای بینالمللی، باعث شد شهروندان روس طلا را بهعنوان امنترین ابزار برای حفظ داراییهای خود انتخاب کنند.
به گزارش مسکو تایمز و بر اساس دادههای شرکت Al Banyan Tree Research، مردم روسیه از ابتدای سال 2022 تاکنون بیش از 282 تن طلای فیزیکی شامل شمش، سکه و جواهرات خریداری کردهاند؛ رقمی که حتی از ذخایر طلای ملی کشورهایی مانند اسپانیا و اتریش نیز بیشتر است.
پیشبینیها نشان میدهد که شهروندان روس تنها در سال جاری میلادی حدود 62.2 تن طلا خریداری خواهند کرد. روند خرید طلا از سال 2022 تاکنون همواره صعودی بوده است؛ بهطوریکه روسها در سال 2023 حدود 71.2 تن و در سال 2022 حدود 60.7 تن طلا خریدند. این در حالی است که پیش از جنگ، در سالهای 2020 و 2021، این میزان به ترتیب 34.8 و 46.8 تن بود.
تغییر الگوی سرمایهگذاری در روسیهبه گفته دیمیتری کازاکف، تحلیلگر ارشد بانک سرمایهگذاری BCS Global Markets در مسکو، تحریمها نقش کلیدی در تغییر رفتار مالی مردم داشته است.
او توضیح میدهد: «پیش از تحریمها، خرید املاک و ارز خارجی بین مردم بسیار رایج بود. اما با مسدود شدن مسیرهای مالی و کاهش دسترسی به ارز، طلا به گزینهای جایگزین و قابلاعتماد تبدیل شد. از سال 2022، شاهد رشد چشمگیر تقاضا برای طلا بودهایم.»
سیاستهای حمایتی دولت و محدودیت صادراتدر کنار تغییر رفتار مردم، دولت روسیه نیز در افزایش تقاضای طلا نقش فعالی داشته است. مسکو برای حمایت از شرکتهای استخراج طلا که زیر فشار تحریمهای غرب قرار داشتند، سیاستهای جدیدی را در پیش گرفت.
روسیه با تولید سالانه بیش از 300 تن طلا، دومین تولیدکننده بزرگ جهان است. اما با قطع ارتباط این کشور با «انجمن بازار شمش لندن» و دیگر بازارهای غربی، صادرات طلا به شدت کاهش یافته است.
بر اساس آمار رسمی، صادرات طلا از 302 تن در سال 2021 به 166 تن در سال 2024 کاهش یافته و انتظار میرود در سال جاری به 139 تن برسد — معادل کاهش 16 درصدی دیگر.
حذف مالیات، افزایش تقاضا و نگرانی از خروج طلابه منظور تقویت بازار داخلی، دولت روسیه در سال 2022 مالیات بر ارزش افزوده (VAT) بر فروش شمش طلا به افراد حقیقی را حذف کرد؛ اقدامی که موجب جهش تقاضا در بخش خردهفروشی شد. با این حال، نگرانیهایی درباره خروج طلا از کشور شکل گرفته است.
کازاکف هشدار میدهد که برخی شهروندان ممکن است برای حفاظت از داراییهایشان، طلای خریداریشده را از کشور خارج کنند. در واکنش به این مسيله، دولت روسیه پیشنویس قانونی را آماده کرده که بر اساس آن، هر فرد تنها میتواند تا سقف 100 گرم طلا از کشور خارج کند.
آلکسی مویسیف، معاون وزیر دارایی روسیه، نیز در این باره گفته است: «طلا امروز به جایگاه مشابهی با پول نقد رسیده و متاسفانه برخی افراد از آن برای مقاصدی چون پولشویی یا قاچاق مواد مخدر استفاده میکنند.»
