به گزارش خبرنگار خودرو تابناک، اتحادیه اروپا در حالی مذاکرات تازه‌ای را با چین آغاز کرده که این بار خودروهای هیبریدی چینی به یکی از محور‌های اصلی اختلاف تجاری دو طرف تبدیل شده‌اند. نمایندگان تجاری اروپا امروز راهی پکن شده‌اند تا درباره افزایش صادرات خودروهای ارزان‌قیمت چینی، به‌خصوص مدل‌های هیبریدی، مذاکره کنند؛ خودرو‌هایی که بعد از اعمال تعرفه‌های اتحادیه اروپا روی خودروهای برقی ساخت چین، سهم بیشتری از مسیر صادرات به بازار اروپا پیدا کرده‌اند.
داستان از جایی جدی شد که اروپا متوجه شد محدود کردن خودروهای تمام‌برقی چینی الزاما جلوی رشد خودروسازان این کشور را نمی‌گیرد. شرکت‌هایی مانند BYD، MG و چری می‌توانند بخشی از تمرکز صادراتی خود را از خودروهای تمام‌برقی به مدل‌های پلاگین‌هیبرید منتقل کنند؛ خودرو‌هایی که هم موتور احتراق داخلی دارند و هم از سامانه برقی استفاده می‌کنند و در بسیاری از بازارها، به‌خصوص برای مشتریانی که هنوز زیرساخت شارژ مناسبی ندارند، گزینه جذاب‌تری محسوب می‌شوند. رویترز گزارش داده که بروکسل تحت فشار قرار گرفته تا برای واردات این گروه از خودرو‌ها نیز سازوکار محدودکننده‌ای در نظر بگیرد.
چرا اروپا نگران هیبرید‌های چینی شده است؟
نگرانی اروپایی‌ها فقط به قیمت پایین خودروهای چینی مربوط نمی‌شود. مشکل اصلی به سرعت افزایش ظرفیت تولید و صادرات خودروسازان چینی برمی‌گردد. چین طی سال‌های گذشته از یک تولیدکننده بزرگ خودرو به یکی از مهم‌ترین صادرکنندگان خودرو در جهان تبدیل شده و شرکت‌های این کشور حالا در بازار‌هایی حضور دارند که تا چند سال قبل عمدتا در اختیار برند‌های ژاپنی، کره‌ای و اروپایی بود. BYD به‌تنهایی در حال گسترش حضور خود در ده‌ها بازار خارجی است و صادرات اکنون بخش بزرگی از فروش این شرکت را تشکیل می‌دهد.
اتحادیه اروپا پیش‌تر برای خودروهای برقی ساخت چین تعرفه‌های اضافی وضع کرده بود. نرخ این تعرفه‌ها بسته به تولیدکننده متفاوت است و برای شرکت‌هایی مانند BYD، جیلی و SAIC به‌ترتیب نرخ‌های متفاوتی اعمال می‌شود. این تعرفه‌ها جدا از تعرفه پایه واردات خودرو به اتحادیه اروپا هستند. در سال 2026 نیز بروکسل برای بعضی مدل‌ها مسیر دیگری را باز گذاشته و امکان جایگزینی تعرفه با تعهداتی مانند حداقل قیمت و سهمیه واردات را بررسی کرده است.
حالا بحث به خودروهای پلاگین‌هیبرید رسیده است؛ بخشی که هنوز مشمول همان چارچوب تعرفه‌ای خودروهای تمام‌برقی نیست. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، پیشنهاد مطرح‌شده در اروپا می‌تواند واردات خودروهای پلاگین‌هیبرید چینی را به سهم مشخصی از بازار محدود کند. رقم 15 درصد به‌عنوان یکی از گزینه‌های مورد بحث مطرح شده، هرچند این رقم هنوز به معنی تصویب یک قانون نهایی نیست و مذاکرات میان بروکسل و پکن ادامه دارد.
چینی‌ها یک بار دیگر مسیر بازار را عوض کرده‌اند
اتفاقی که امروز در بازار جهانی خودرو دیده می‌شود، برای صنعت خودروسازی اهمیت بیشتری از یک اختلاف تعرفه‌ای ساده دارد. خودروسازان چینی در چند سال گذشته نشان داده‌اند که وقتی یک مسیر صادراتی با مانع روبه‌رو می‌شود، می‌توانند ترکیب محصولات و بازار هدف خود را تغییر دهند. پس از افزایش محدودیت‌ها علیه خودروهای برقی، صادرات هیبریدی به یکی از مسیرهای رشد تبدیل شده و همین مسيله حالا دولت‌های اروپایی را وادار کرده دوباره قواعد تجارت خودرو را بررسی کنند.
این تغییر برای شرکت‌های اروپایی هم اهمیت زیادی دارد. فولکس‌واگن، رنو و دیگر خودروسازان قدیمی اروپا در شرایطی با هزینه‌های بالای تولید و فشار برای سرمایه‌گذاری در خودروهای برقی روبه‌رو هستند که برند‌های چینی با تکیه بر زنجیره تامین گسترده، تولید انبوه و قیمت‌گذاری تهاجمی وارد بازار‌های آنها شده‌اند. آلمان که سال‌ها یکی از طرفداران مهم روابط تجاری با چین بود، حالا موضع سخت‌تری نسبت به واردات خودروهای چینی گرفته است. وزیر دارایی و معاون صدراعظم آلمان نیز پیش‌تر خواستار وضع تعرفه برای خودروهای پلاگین‌هیبرید ساخت چین شده بود.
مسيله فقط اروپا نیست. خودروسازان چینی در بازار‌های مختلف جهان در حال افزایش سهم خود هستند و این اتفاق باعث شده کشور‌های دیگری نیز درباره تعرفه، تولید داخلی و حمایت از صنعت خودرو موضع‌گیری کنند. بریتانیا هم اکنون در حال بررسی افزایش تعرفه خودروهای چینی است و در بازار این کشور برند‌هایی مانند BYD، جیکو و چری رشد قابل توجهی داشته‌اند.
برای بازار ایران، این اتفاق یک پیام مشخص دارد. اگر محدودیت‌های اروپا روی خودروهای چینی گسترده‌تر شود، خودروسازان چینی مجبور خواهند شد برای حفظ رشد صادرات، بازار‌های جایگزین بیشتری پیدا کنند. ایران هم یکی از بازار‌هایی است که طی سال‌های اخیر حضور برند‌های چینی در آن افزایش یافته و واردات و مونتاژ خودروهای هیبریدی و پلاگین‌هیبرید نیز در حال توسعه است. البته این به معنی ورود مستقیم خودروهای کنار گذاشته‌شده از بازار اروپا به ایران نیست؛ قیمت، استاندارد‌های فنی، شبکه خدمات، محدودیت‌های تجاری و سیاست واردات ایران تعیین می‌کند چه محصولی واقعا امکان ورود داشته باشد.
یک نکته دیگر هم وجود دارد. اگر اروپا برای خودروهای چینی سقف واردات تعیین کند، خودروسازان چینی ممکن است بیش از گذشته به سمت تولید داخل اروپا حرکت کنند. این همان مسیری است که ژاپنی‌ها دهه‌ها قبل طی کردند؛ محدودیت صادرات باعث شد بخشی از تولیدکنندگان ژاپنی کارخانه‌های خود را در بازار مقصد راه‌اندازی کنند. حالا شرکت‌های چینی نیز در حال بررسی و اجرای مدل‌های مشابه هستند و این مسيله می‌تواند معادله را از «خودروی چینی وارداتی» به «خودروی چینی تولیدشده در اروپا» تغییر دهد.
در این میان، BYD بیش از سایر برند‌ها زیر ذره‌بین قرار گرفته است. این شرکت که در مدت کوتاهی از یک خودروساز چینی به یک بازیگر جهانی تبدیل شده، اکنون هدف بلندپروازانه‌ای برای رسیدن به جایگاه بزرگ‌ترین خودروساز جهان تا سال 2030 دارد. اما رشد صادرات چین همزمان با نگرانی کشور‌های واردکننده از مازاد ظرفیت تولید و فشار قیمتی افزایش یافته است. رویترز در تحلیل تازه خود نوشته که BYD از نظر مسیر رشد شباهت‌هایی با تویوتای دهه‌های گذشته دارد، اما بازار جهانی خودرو امروز فضای بسیار متفاوتی دارد و رشد سریع یک برند می‌تواند مستقیما سهم رقبای دیگر را تحت فشار قرار دهد.
مذاکرات فعلی اتحادیه اروپا و چین هنوز به یک تصمیم قطعی درباره محدودیت واردات هیبرید‌ها نرسیده است. موضوع اصلی این مذاکرات فقط خودرو نیست و اختلاف تجاری گسترده‌تر میان دو طرف را نیز دربرمی‌گیرد. فرانسه و آلمان همزمان خواستار ابزار‌های سریع‌تر برای مقابله با آنچه «رویه‌های تجاری مخرب» می‌دانند شده‌اند؛ ابزار‌هایی که در صورت تصویب می‌توانند واکنش اتحادیه اروپا به واردات کالا‌های چینی را سریع‌تر کنند.
بازار خودرو حالا وارد مرحله‌ای شده که رقابت فقط بر سر موتور، باتری یا طراحی نیست. تعرفه، ظرفیت تولید، زنجیره تامین و محل ساخت خودرو می‌تواند به اندازه مشخصات فنی یک محصول روی سرنوشت آن اثر بگذارد. برای خودروسازان چینی، اروپا همچنان یک بازار بزرگ و مهم است؛ برای اروپایی‌ها نیز مسيله فقط فروش چند مدل خودرو نیست، بلکه حفظ بخش بزرگی از صنعت تولید و اشتغال آنها مطرح است. مذاکرات این هفته پکن می‌تواند مشخص کند این رقابت به سمت توافق می‌رود یا اروپا آماده است یک دیوار تجاری تازه مقابل خودروهای چینی بسازد.
