مروری بر جزییات روش جدید عرضه اولیه در بازار سرمایه

مروری بر جزییات روش جدید عرضه اولیه در بازار سرمایه

عرضه‌های اولیه بازار سرمایه، در بسیاری از موارد با حواشی زیادی همراه بوده است. این موضوع به ویژه در یکی دو سال اخیر و با توجه به افزایش تعداد فعالان بازار بیش از...

به گزارش اقتصادآنلاین، سرمایه‌گذاران، سال‌های زیادی به روش ثبت سفارش یا همان بوک بیلدینگ در عرضه‌های اولیه شرکت می‌کردند، اما با اصلاح دستورالعمل عرضه‌های اولیه، عرضه اولیه ترکیبی نیز در بازار سرمایه اجرایی شد. در ادامه به جزییات عرضه اولیه ترکیبی خواهیم پرداخت.

عرضه اولیه ترکیبی چیست؟

عرضه اولیه ترکیبی، روش جدید عرضه اولیه در بازار سرمایه است. در این روش، ثبت سفارش طی دو مرحله انجام می‌شود. ابتدا سهام در اختیار صندوق‌های سرمایه‌گذاری قرار می‌گیرد و پس از کشف قیمت، سهام‌داران می‌توانند اقدام به خرید کنند. در این روش سهام شرکت‌های پرریسک تنها در اختیار سهام‌داران حرفه‌ای قرار می‌گیرد.

روش عرضه اولیه ترکیبی، مردادماه سال جاری به دستورالعمل جدید عرضه‌های اولیه افزوده شد. به گفته پارچینی، مدیر نظارت بر بورس‌های سازمان بورس و اوراق بهادار، با افزوده شدن روش عرضه اولیه ترکیبی در دستورالعمل جدید عرضه‌‌های اولیه، فرایند پذیرش شرکت‌های پرریسک، تسهیل و تسریع خواهد شد و عرضه اولیه آن شرکت می‌تواند به روش ترکیبی و تنها به سرمایه‌گذاران حرفه‌ای واجد شرایط محدود شود.

روش عرضه اولیه ترکیبی

در مرحله اول، بخشی از سهام (70 تا 100درصد کل سهام قابل عرضه به تشخیص بورس) که برای عرضه اولیه مشخص می‌شود، به سرمایه‌گذاران واجد شرایط یعنی صندوق‌های سرمایه‌گذاری از قبیل  ETFها و صندوق‌های صدور و ابطال‌ یا همان Mutual Funds اختصاص داده می‌شود. در این مرحله، صندوق‌ها براساس سهمیه اعلامی توسط بورس در فرآیند کشف قیمت حضور پیدا می‌کنند و پس از کشف قیمت در این مرحله، قیمت کشف‌شده به عنوان مبنای عرضه سهام (عرضه به قیمت ثابت) به عموم سرمایه‌گذاران اعلام می‌شود.

بورس‌ها از این پس می‌توانند عرضه اولیه شرکت‎هایی که ارزش بازار سهام شناور آنها کم‌تر از 5هزار میلیارد ریال است را از طریق روش ترکیبی و 100درصد آن را به سرمایه‌گذاران واجد شرایط، یعنی به صندوق‌ها واگذار کنند. همچنین اگر هیات پذیرش به هنگام پذیرش شرکتی، آن را پرریسک تلقی کند، می‌تواند عرضه اولیه آن شرکت را به روش ترکیبی و تنها به سرمایه‌گذاران واجد شرایط محدود کند.

روش‌های دیگر عرضه اولیه

پیش از روش ثبت سفارش، عرضه‌های اولیه در بورس به صورت حراج صورت می‌گرفت و کارگزاری‌ها از طریق کد خرید گروهی در کشف قیمت حضور داشتند و پس از خرید سهام و کشف قیمت، اقدام به تخصیص آن به مشتریان می‌کردند. این روش نارضایتی فعالان بازار سرمایه را به همراه داشت که در نتیجه، ثبت سفارش جایگزین روش قبلی شد. سال 1395 در دستورالعمل عرضه‌های اولیه، بازنگری صورت گرفت و مدل جدیدی به نام روش ثبت سفارش» یا بوک بیلدینگ در دستور کار قرار گرفت.

در این روش، خرید گروهی ممنوع شد و افراد باید با کد معاملاتی خود اقدام به ارسال سفارش در سامانه معاملات می‌کردند که در این روش در پایان رقابت، اگر تقاضای ثبت‌شده در قیمت کشف‌شده بیش از میزان عرضه بود، سهم به صورت تسهیم به نسبت میان متقاضیان خرید تخصیص پیدا می‌کرد. یعنی با توجه به میزان شرکت‌کنندگان در عرضه اولیه، به هر یک تعدادی سهم اختصاص داده می‌شود.

سهام عرضه‌شده شرکت‌ها با روش ترکیبی

عرضه اولیه 5 درصد سهام شرکت ریل‌پردازنوآفرین، 22شهریورماه برای اولین‌بار بر مبنای دستورالعمل جدید عرضه‌های اولیه و با کشف قیمت توسط صندوق‌های سرمایه‌گذاری در فرابورس ایران انجام شد. همچنین 10درصد از سهام شرکت سامانه‌های نرم‌افزاری نگین که با نماد «توسن» شناخته می‌شود، 24 شهریورماه در فرابورس ایران به صورت ترکیبی، عرضه اولیه شد

مزایا و معایب عرضه اولیه به روش ترکیبی

یکی از مزایایی که می‌توان برای این نوع از عرضه اولیه درنظر گرفت، تقویت فرهنگ سرمایه‌گذاری غیرمستقیم از طریق صندوق‌های سرمایه‌گذاری است. البته یکی از معایب این روش، رانتی است که برای صندوق‌های سرمایه‌گذاری ایجاد خواهد کرد و اگر مدیر صندوق، عملکرد مالی‌ بدی را به ثبت رسانده است، با عرضه سهم در عرضه‌های اولیه می‌تواند این عملکرد نامناسب را تا حدی پوشش دهد. درواقع نوعی انحراف از عملکرد یا بایاس عملکرد محسوب می‌شود.

اما این موضوع، وجهی دیگر نیز دارد و باید به این نکته نیز توجه کرد که فعالان بازار و سهامداران، این روش عرضه اولیه را نوعی بی‌عدالتی دانسته و اعتقاد دارند که سازمان بورس و مسيولان ذیربط می‌خواهند با ورود سهام شرکت‌های پرریسک، مسيولیت اتفاقات احتمالی ناشی از سهام عرضه‌شده این شرکت‌ها را از سر خود باز کنند.

از سوی دیگر، می‌توان گفت این روش، سهامداران را تنها محدود به انتخاب صندوق‌های سرمایه‌گذاری می‌کند و این در حالی است که نهادهای مالی دیگری مانند سبدگردان‌ها، هلدینگ‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاری نیز وجود دارند و در صورت مشارکت آنها، می‌توان دامنه نوسان را اعمال نکرد تا مشارکت بیشتری برای کشف قیمت صورت گیرد.

به گفته پارچینی، مدیر نظارت بر بورس‌های سازمان بورس و اوراق بهادار، موضوع دیگری که در مدل ثبت سفارش و همچنین روش ترکیبی در دستورالعمل جدید عرضه‌های اولیه تغییر کرد، این است که در دستورالعمل پیشین، دامنه رقابت در ثبت سفارش از قیمت پایه اعلامی 10 درصد بالاتر بود. براساس بازنگری انجام شده در دو روش یادشده، این دامنه به مثبت و منفی دو برابر دامنه نوسان بازار که در شرایط فعلی 10 درصد مثبت و منفی است، تغییر پیدا کرد. براساس این نکته، امکان کشف قیمت حتی کمتر از قیمت اعلامی خواهد بود.

local_offerبرچسب‌ها:
" شبندر " بنزین یورو 4 تولید نمی‌کند بهره برداری از واحد تولیدی کودهای "شفارس" آخرین وضعیت سوخت‌رسانی در کشور آرامش در انتظار بازار ارز زمان اعلام اسامی برندگان قرعه‌کشی سایپا اعلام شماره‌های پیامکی به مشتریان بانک ایران زمین ادامه اختلال در پمپ بنزین‌ها / بنزین 1500 تومانی چه زمانی عرضه می‌شود؟ آخرین قیمت کارخانه‌ای پراید چقدر بود؟ قیمت‌گذاری دستوری بلای جان بورس و اقتصاد " زقیام " گاوداری 10 هکتاری را روانه میز فروش کرد " وامین " در بازار دوم فرابورس پذیرفته شد آغاز پیش فروش 6 محصول ایران خودرو "نه" دلاریون به سیگنال بازارساز میرداماد اختلال در سامانه سوخت، حمله سایبری بود یا مشکل فنی؟ درخواست بازار سرمایه برای حذف شورای رقابت از قیمت‌گذاری خودرو دریافت مجوز افزایش نرخ فروش شیشه های " کساپا " افزایش عرضه «کوچک‌متراژ» در منطقه 13 تهران تهرانی‌ها مشغول چه کاری هستند؟ رکود به بازار معاملات خودرو بازگشت اوضاع بازار ارز از نگاه ريیس کل بانک مرکزی آغاز پیش فروش 6 محصول ایران خودرو + جدول فروش و جزيیات پیش‌بینی ريیس بانک مرکزی از بازار ارز/ آرامش در انتظار بازار ارز است علی رستمی مدیر عامل شستا کیست؟ افزایش جوجه‌ریزی در آبان ماه/ مرغ ارزان می‌شود؟ 60 ثانیه 5 آبان 1400 اعلام جزيیات توافق ایران و ترکمنستان قرعه‌کشی 5 محصول طرح فروش فوق‌العاده سایپا دستورالعمل درج قیمت بر کالاها ابلاغ شد احداث نیروگاه 400 مگاواتی برق در ترکمنستان درصد تغییر قیمت مسکن شیراز در یک سال گذشته / کدام مناطق کمترین میزان افزایش را داشته است؟ قطعی پمپ‌بنزین‌ها، مرغ را کمیاب کرد آخرین وضعیت از جایگاه‌های سوخت/ 340 جایگاه به سامانه هوشمند متصل شد آخرین وضعیت جایگاه‌های سوخت سراسر کشور سکه تمام بهار 75 هزار تومان گران شد/ قیمت دلار و یورو امروز 1400/8/5 قیمت‌های عجیب قوری و کتری‌های لاکچری آغاز فصل جدید روابط همه جانبه ایران و ترکمنستان توزیع سود 170 شرکت سهامی از طریق سامانه سجام اتصال 340 جایگاه عرضه سوخت کشور به سامانه هوشمند تولید روزانه 940 میلیون مترمکعب گاز در زمستان امسال سود سهام شستا واریز شد بهره گیری صحیح از فناوری های نوین در جهت خلق ارزش و توسعه اقتصاد کشور صادرات 2 هزار تن مس از بورس کالای ایران سناریو کلاغ ها برای بازار سرمایه فروش خوب فولادی‌ها در بورس کالا 2 پیش‌بینی از روند هفته آینده بورس/ شاخص رشد می‌کنند؟ بهره گیری صحیح فناوری‌های نوین در جهت خلق ارزش و توسعه اقتصاد کشور سرمایه‎‌گذاری خارجی در بورس ایران چه موانعی دارد؟ «فیدلیتی» به تالار بورس کالا نزدیک شد وقتی وزیر نفت هم از حضور سرزده ريیسی غافلگیر شد در سایه سکوت مسيولان، شاخص کل بورس حدود 3 درصد ریخت