خبرگزاری مهر؛ گروه اقتصاد _ علی فروزانفر؛ صنعت دارو که چهارمین گروه بزرگ بازار سرمایه از نظر تعداد شرکتها به شمار میرود، طی 5 سال گذشته مسیری بهشدت متفاوت از بازارهای موازی پیموده است. بررسی عملکرد این گروه از اوج تاریخی سال 1399 تا امروز، نشان میدهد سقوطهای چند 10 تا بیش از 90 درصدی در بسیاری از نمادها رقم خورده؛ افتهایی که شکاف بزرگی با رشدهای چند 100 درصدی طلا، دلار و حتی نرخ تورم ایجاد کرده است.
سقفهای قیمتی سال 1399 برای بسیاری از صنایع بورسی به یادگار ماند، اما برای صنعت مواد و محصولات دارویی، این قلهها بهسرعت به پرتگاههای عمیق تبدیل شدند. گروهی که در آن سال با موج تورمی و رشد عمومی بازار سرمایه، به سطوح بیسابقهای رسید، در ادامه مسیر نهتنها نتوانست این ارتفاع را حفظ کند، بلکه در اغلب موارد سقوطی فراتر از شاخصهای اصلی بورس را تجربه کرد.
این افتها در کنار جهش افسارگسیخته بازارهای موازی، تصویر روشنی از عقبماندگی ساختاری سهام دارویی نسبت به طلا، دلار و تورم ترسیم میکند؛ عقبماندگیهایی که در برخی نمادها جبران آن مستلزم رشدهای چند برابری و حتی 4 رقمی است.
در گزارش پیشین، عملکرد 50 شرکت دارویی از سقف 1402 و همچنین قبل از جنگ تحمیلی تا مرداد 1404 و مقایسه آن با چهار شاخص کلان بازار بررسی شد؛ نتیجه آن بود که حتی برندگان نسبی این گروه نیز از بازارهای موازی عقب ماندهاند. اکنون، با بازگشت به نقطه تاریخی اوج سال 1399 — زمانی که صنعت دارو در اوج انتظارات تورمی و ارزشگذاریهای پرشتاب قرار داشت — قصد داریم مسیر 5 ساله این نمادها را تا وضعیت فعلی دنبال کنیم؛ مسیری که از رکوردهای تاریخی عبور کرده و به یکی از سنگینترین ریزشهای قیمتی در بین صنایع بزرگ بورس ختم شده است.
داروییها از تابستان 1399 تا امروز؛ از سقوطهای عمیق تا صعودهای شگفتانگیز
در حالی که 4 شاخص اصلی بازار سرمایه از سقف تاریخی خود در مرداد 1399 تاکنون به ترتیب بیش از 20 درصد برای شاخص کل بورس، بیش از 46 درصد برای شاخص کل هموزن بورس، بیش از 8 درصد برای شاخص کل فرابورس و بیش از 61 درصد برای شاخص هموزن فرابورس رشد کردهاند، بررسی بازدهی نمادهای صنعت دارو نشان میدهد تصویر این گروه بسیار متنوع و دو سر طیف است.
اکثر نمادهای این صنعت در تابستان 1399 سقف قیمتی خود را لمس کردهاند؛ دورهای که همزمان با شروع ریزش تاریخی شاخص کل از مرداد همان سال بود. با این حال، چند نماد بعد از این مقطع عرضه شدند که شامل ددانا در 26 اردیبهشت 1401، درازی در 15 شهریور 1401، بیوتیک در 18 بهمن 1402 و دزاگرس در 3 دی 1403 هستند و بازدهی آنها بر اساس قیمت روز عرضه تا امروز محاسبه شده است. همچنین، نماد شتهران بهدلیل قفل بودن در صفهای خرید و فروش در بیشتر زمانها، عملا فرصت سرمایهگذاری قابل توجهی برای فعالان بازار فراهم نکرده است.
قعرنشینان با افتهای عمیقتر از تمام شاخصها
در پایینترین سطوح بازدهی، دتولید که سقف خود را 18 تیر 1399 ثبت کرده بود با منفی 90.4 درصد پیشتاز سقوط است. پس از آن، برکت (14 مرداد 1399) با منفی 85.8 درصد، دزهراوی (30 تیر 1399) با منفی 83.3 درصد و دسانکو (17 تیر 1399) با منفی 82.8 درصد در جمع بدترین عملکردها قرار دارند.
دیران (5 مرداد) با منفی 76.9 درصد، داوه (22 اردیبهشت 1399) با منفی 72.7 درصد، کیبیسی (15 مرداد) با منفی 71 درصد و دسبحا (11 تیر) با منفی 69.2 درصد نیز همگی شرایطی بدتر از تمام شاخصهای کلان بازار داشتهاند.
گروه منفی 50 تا 70 درصد؛ بازندههای بزرگ دیگر
دجابر (13 مرداد) و شفا (16 تیر) هر دو با منفی 64.8 درصد، دبالک (5 مرداد) با منفی 63 درصد، ریشمک (24 تیر) با منفی 62.4 درصد و والبر (13 مرداد) با منفی 61.6 درصد در این دسته جای میگیرند.
در ادامه، درازک (8 تیر) با منفی 54.1 درصد، دکیمی (7 تیر) با منفی 51.7 درصد و دسبحان (14 تیر) با منفی 49.6 درصد قرار دارند. دلقما (19 مرداد) با منفی 47.8 درصد، دحاوی (1 تیر) با منفی 46.9 درصد و داسوه (15 مرداد) با منفی 45.9 درصد نیز در این فهرست دیده میشوند.
نوسانات مثبت تا افتهای منفی 30 درصدی
سبد زیاندیدههای میانه شامل ددام (3 تیر) با منفی 38.6 درصد، دکوثر (3 تیر) با منفی 33.7 درصد، دروز (28 بهمن 1399) با منفی 33.1 درصد، دالبر (18 تیر) با منفی 31.3 درصد، پخش (17 خرداد) با منفی 12.7 درصد و دشیری (20 بهمن) با منفی 11.2 درصد میشوند.
درازی (15 شهریور 1401) با منفی 8.5 درصد افتی کمتر از شاخص کل فرابورس دارد. دتوزیع (16 تیر 1399) با رشد مثبت 2.5 درصد و دفارا (8 تیر 1399) با رشد مثبت 17 درصد، نمونههایی دیگر از نمادهای دارویی هستند که عملکردی ضعیفتر از تمام شاخصها داشتند.
از این گروه به بعد، میزان بازدهی به حدی است که برخی نمادها حتی از شاخص هموزن فرابورس بهتر عمل کردهاند.
عملکرد نزدیک یا بهتر از شاخصها
وپخش (14 تیر) با مثبت 32 درصد، ددانا (26 اردیبهشت 1401) با مثبت 36.5 درصد و دابور (2 تیر) با مثبت 41.1 درصد نیز عملکردی بهمراتب بهتر از بورس و فرابورس دارند.
رشدهای پرقدرت و استثنایی
در محدودههای مثبت، دتماد (6 دی 1399) با مثبت 46.4 درصد، تیپیکو (17 تیر) با مثبت 53.2 درصد و دپارس (14 تیر) با مثبت 57.2 درصد قابل توجهاند. بیوتیک که 18 بهمن 1402 عرضه شد، تاکنون مثبت 57.6 درصد بازدهی داشته و دزاگرس (3 دی 1403) نیز با مثبت 61.5 درصد از بهترینهاست.
دارو (14 تیر) با مثبت 61.8 درصد، هجرت (17 تیر) با مثبت 63.9 درصد، دلر (19 خرداد) با مثبت 72 درصد و دعبید (22 تیر) با مثبت 79.6 درصد در این مسیر قرار میگیرند.
همچنین دشیمی (3 دی 1399) با مثبت 86.1 درصد، دقاضی (31 تیر) با مثبت 94.1 درصد، دسینا (3 تیر) با مثبت 111.6 درصد و دامین (17 تیر) با مثبت 115.6 درصد عملکردی کمنظیر داشتهاند.
رهبران بیرقیب صنعت دارو
در صدر گروه دارو 3 نماد رکورددار هستند: درهآور (28 تیر) با مثبت 159.5 درصد، کاسپین (4 تیر) با مثبت 285.8 درصد و دکپسول (11 تیر) با مثبت 365.1 درصد.
اما سلطان بیرقیب این فهرست دفرا (7 تیر) با رشد خارقالعاده مثبت 382.3 درصد است. در این بین، شتهران با ثبت بازدهی شگفتانگیز مثبت 1916.8 درصد بیشتر به خاطر شرایط خاص نقدشوندگی و قفل صفها شهرت دارد و نه امکان واقعی سرمایهگذاری.
مقایسهها نشان میدهد که اکثریت نمادهای دارویی از سقف تابستان 1399 بازدهی بسیار پایینتر از شاخصهای کلان داشتهاند، اما گروهی معدود توانستهاند بازدهی مثبت و حتی چند 100 درصدی کسب کنند. رهبران رشد، نهتنها از شاخص کل و شاخص کل هموزن بورس، بلکه از تمامی نماگرهای مهم بازار فاصلهای معنادار گرفتهاند و کارنامهای استثنایی بهجا گذاشتهاند.
شکاف عمیق صنعت دارو با بازارهای موازی؛ بازدهیهایی که از سال 1399 نتوانستند حتی ارزش سرمایه را حفظ کنند
مقایسه بازدهی 49 نماد دارویی و شاخصهای اصلی بورس از مرداد 1399 تاکنون با رشد بهای طلا، دلار و نرخ تورم تصویر روشنی از عمق عقبماندگی این بخش را نمایان میکند. در حالی که طلا 18 عیار بیش از 650 درصد، دلار بیش از 700 درصد و مجموع تورم کشور بیش از 600 درصد رشد کردهاند، بخش بزرگی از نمادهای دارویی نهتنها از این سه متغیر کلیدی عقب ماندهاند، بلکه برای بازگشت به «ارزش واقعی» سال 1399 باید جهشهای چند برابری را تجربه کنند.
شاخصها؛ حتی نماگرهای کلان بازار عقب ماندند
شاخص کل بورس با رشد کمتر از 20 درصدی از سقف 1399، برای رسیدن به ارزش معادل تورم باید حدود 500 درصد رشد کند. این عدد برای رسیدن به بازدهی طلا به 862 درصد و برای دلار به 926 درصد میرسد.
شاخص کل هموزن نیز با رشدی 45 درصدی، برای جبران عقبماندگی نسبت به تورم نیازمند حدود 400 درصد رشد است؛ رکوردی که نشان میدهد زیانهای گسترده میانگین شرکتها تا چه حد جدی است.
قعرنشینها؛ مسیر بازگشت چند هزار درصدی
نمادهایی چون دتولید با افت منفی 90٫4 درصد و برکت با افت منفی 85٫8 درصد برای رسیدن به سطح تورم باید بیش از 3400 درصد رشد کنند. این شکاف در مقایسه با طلا به حدود 3650 درصد و در مقایسه با دلار به بیش از 3900 درصد افزایش مییابد. نمادهای دزهراوی و دسانکو نیز با افتهای بالای منفی 82 درصد شرایطی مشابه را تجربه میکنند و از منظر حفظ قدرت خرید سرمایهگذار، در پایینترین ردهها قرار دارند.
عملکردهای میانه؛ فاصله هنوز بزرگ است
نمادهایی نظیر دبالک با افت منفی 63 درصد و ریشمک با افت منفی 62٫4 درصد هرچند کمتر از قعرنشینان سقوط کردهاند، اما همچنان برای رسیدن به سطح بازدهی تورم به رشدهای بیش از هزار و 800 درصدی نیاز دارند. این ارقام نشان میدهد حتی افتهای کمتر از 65 درصد نیز مانع بزرگی در برابر جبران شکاف با طلا و دلار هستند.
برندگان نسبی؛ باز هم عقب از طلا و دلار
حتی برخی نمادهای مثبت نیز از رقابت با طلا و دلار عقب ماندهاند. برای نمونه دفرا با رشد مثبت 382٫3 درصد، باید برای همسطح شدن با تورم حدود 45 درصد دیگر رشد کند. این فاصله در مقایسه با طلا به 55 درصد و در مقابل دلار به 66 درصد افزایش مییابد. دکپسول با رشد مثبت 365 درصد نیز در شرایط مشابه قرار دارد.
کاسپین با بازدهی مثبت 285٫8 درصد و درهآور با مثبت 159٫5 درصد هرچند از بسیاری از نمادها عملکرد بهتری داشتهاند، اما برای رسیدن به بازدهی طلا و دلار هنوز باید بیش از 100 تا 200 درصد رشد کنند.
این مقایسه نشان میدهد که از سال 1399 تاکنون، در حالی که طلا، دلار و تورم چندین برابر شدهاند، اکثریت بازار دارویی بورس ایران نتوانستهاند حتی ارزش اسمی سرمایهگذاران را حفظ کنند.
بخش بزرگی از این نمادها، حتی پس از سالها، برای رسیدن به همان قدرت خرید سال 1399، نیازمند رشدهای چند 100 تا چند 1000 درصدی هستند؛ رشدی که در شرایط فعلی بازار، بیشتر به یک رویای دشوار میماند تا یک هدف کوتاهمدت.
