واکاوی اقدامات چند‌جانبه دولت برای ثبات‌بخشی به بازار ارز‌/ حفظ ذخایر‌‌ ارزی در کنار عرضه به‌موقع

واکاوی اقدامات چند‌جانبه دولت برای ثبات‌بخشی به بازار ارز‌/ حفظ ذخایر‌‌ ارزی در کنار عرضه به‌موقع

پس از بروز نوسانات اخیر در بازار ارز که به دلایل مختلف از جمله اغتشاشات اخیر رخ داد، بانک مرکزی تلاش کرد با اقدامات به‌موقع و حمایت از بازارساز، با محوریت حفظ ذخایر ارزی، چندین راهکار برای ثبات‌بخشی به بازار ارز را در دستور کار قرار دهد.

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، تلاطم نرخ ارز در روزهای اخیر با گمانه زنی‌های مختلف رسانه‌ای مواجه شده است، تحلیلگران بازار بر این باورند که دلایل سه‌ اقتصادی، سیاسی و دیپلماتیک، همراه با موج تبلیغاتی وسیع علیه ثبات داخلی کشورمان موجب شد نرخ ارز با رشد ناگهانی روبه‌رو شود و این شاید خود ضلع تازه‌ای از اضلاع مهندسی شده جنگ ترکیبی علیه کشورمان باشد.

از سوی دیگر برخی کارشناسان عواملی همچون ناکامی در بازار سرمایه و رکود بازار مسکن و تلاش برای تثبیت دارایی را عامل هجرت نقدینگی و رفتارهای هیجانی ارز می‌دانند این درحالی است که بانک مرکزی تاکنون بارها اعلام کرده است رفتارهای هیجانی و خرید ارز به عنوان راهکاری برای حفظ دارایی همواره خریداران را با زیان مواجه کرده است‌.

بانک مرکزی طی روزهای اخیر با اتخاذ تدابیر ویژه‌ای ضمن تاکید بر حضور در بازار ارز به عنوان سیاست‌گذار را برای پاسخ به نیاز ارزی و تعادل بخشی به عرضه و تقاضا فراهم می کند و در همین راستا بسته ویژه ای را به اجرا گذاشت .

افزایش‌ قابل ملاحظه قیمت دلار، بانک مرکزی اقداماتی چون عرضه ارز در سامانه برخط بازار متشکل ارزی، انتشار گواهی سکه، تولید سکه از طلای آب شده با همکاری بخش خصوصی و فراهم شدن خرید ارز از بانک‌ها را در دستور کار قرار داده که این اقدامات از سوی کارشناسان اقتصادی و فعالان بازار ارز بررسی شده است.

تحلیگران بازار ارز باورند که راهکار بازارساز برای تعادل بازار و بازگرداندن ثبات به آن، تقویت عرضه ارز و مدیریت سمت تقاضاست تا اینگونه نیازهای واقعی در بازار ارز پوشش داده شود و هرگونه نیاز غیرواقعی از این چرخه خارج شود.

* تاریخچه تزریق ارز

‌تجربه گذشته اقدامات دولت‌های گذشت نشان می دهد که همواره بانک‌مرکزی را مجبور به افزایش عرضه ارز کرده‌اند اما تجربه دهه 90 نشان داده است بازار دارایی‌ها با افزایش عرضه به تعادل نمی‌رسد و اگر هم با تشدید عرضه، مدتی افزایش قیمت‌ها متوقف شود، با توقف یا کاهش شدت عرضه، دوباره سیر صعودی به خود می‌گیرد. به‌عبارت دیگر، هر چقدر بیشتر به بازار دارایی عرضه انجام شود، تشنگی بازار بیشتر خواهد شد.

نگاهی به تجربه گذشته بانک مرکزی در دولت‌های گذشته در زمینه تزریق ارز و نتایج این سیاست نشان می‌دهد که در سال 90 بانک مرکزی 47 میلیارد دلار ارز به بازار تزریق کرد اما قیمت ارز از حدود 1000 تومان به 1300 تا 1400 تومان رسید و سال 91 با کاهش عرضه ارز، قیمت ارز تا 3200 تومان هم رفت.

سال 96 بانک مرکزی 18 میلیارد دلار به بازار ارز تزریق کرد اما قیمت ارز افزایش یافت، سال 97 دولت تصمیم به عرضه ارز 4200 تومانی برای همه تقاضاها گرفت و در مدت چند ماه، میلیاردها دلار ارز به بازار ریخت اما باز هم قیمت ارز در بازار صعودی شد، این درحالی است که سیاست بانک مرکزی در این دوره پرهیز از ارز پاشی تاریخی دولت‌های گذشته و کنترل بازار از طریق نظام عرضه و تقاضا و پاسخگویی به نیازهای واقعی ارزی به منظور کاستن از تحمیل فشار بر تولید و معیشت مردم است و قطعا تجارب تلخ گذشته تکرار نخواهد شد‌.

* عرضه ارز در شعب بانک‌های منتخب

پیش از این بانک مرکزی به منظور تسهیل در عرضه ارز ‌در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که متقاضیان ارز می توانند علاوه بر مراجعه به صرافی ها به شعب منتخب چهار بانک ملی ایران، صادرات، ملت و تجارت برای تامین نیازهای خود مراجعه کنند و هم اکنون 40 شعب منتخب از این بانکها اقدام به عرضه ارز با نرخ توافقی می کنند‌.

این اطلاعیه نشان دهنده آن است که بازارساز به دنبال پوشش تقاضاهای واقعی مردم است و در این مسیر همانطور که علی صالح آبادی، ريیس کل بانک مرکزی، نیز اشاره کرد، مهم نکته حفظ تعادل بازار و در عین حال پوشش نیازهای اساسی مردم است. این امر یکی از راهکارهای بانک مرکزی برای ایجاد تعادل میان تقاضای ارز و حجم عرضه است.

*‌ هر مداخله‌‌ای نیست

پس از بخشنامه بانک مرکزی برای تسهیل در تخصیص ارز سهمیه‌ای به متقاضیان حقیقی، برخی رسانه‌ها‌ عنوان را به این بخشنامه نسبت دادند، انتخاب این عنوان در حالی است که بانک مرکزی در بخشنامه خود، همان روش پیشین در تخصیص ارز سهمیه‌ای را مورد تاکید قرار داده با این نکته که صرافی‌های بانکی را هم برای اجرای آن به صف کرده است.

این بخشنامه بانک مرکزی همانطور که اشاره شد به منظور برچیدن صف خرید برای متقاضیان حقیقی در جلوی صرافی‌ها صادر شده است ضمن این که اساسا به تزریق پرحجم ارز در بازار با نرخ بسیار پایین‌تر از بازار آزاد اطلاق می‌شود در حالی که ارز سهمیه‌ای با اختلافی ناچیز از بازار آزاد عرضه می‌شود. از همین رو خواندن این سیاست از این منظر نیز نادرست است.

از سوی دیگر هرگونه دخالت بانک مرکزی در بازار ارز است، با فرض ورود بانک مرکزی به بازار و تزریق ارز در قالب ارز سهمیه‌ای و مسافرتی، با توجه به نرخ نزدیک به بازار آزاد ارزهای سهمیه‌ای، این اقدام بانک مرکزی واجد آثار ضدتورمی خواهد بود.

‌این اقدام از یک سو موجب جمع شدن نقدینگی از بازار شده و مهمتر از آن موجب کاهش حجم پایه پولی از محل کاهش دارایی‌های خارجی بانک مرکزی می‌شود. بنابراین با توجه به آثار ضدتورمی که ورود بانک مرکزی به بازار ارز دارد، تقبیح این اقدام منطقی نیست

* پوشش تقاضای مردم از طریق سامانه برخط متشکل ارزی

بهره برداری از سامانه برخط بازار متشکل ارزی دیگر اقدام بانک مرکزی برای کاستن از التهاب حاکم بر صرافی‌ها بود این سامانه با هدف تسهیل ارايه خدمات به متقاضیان از روز شنبه عملیاتی شد. عملکرد این سامانه به گونه ای است که افرادی که ارزی را خریداری کنند به جای مراجعه حضوری به صرافی ها از طریق سامانه برخطی که راه اندازی شده است، می توانند درخواست های خود را به صورت برخط به صرافی مدنظر خود ارسال کنند و پس از احراز هویت، به صورت حضوری مراجعه کرده و ارز خود را دریافت می کنند.

‌مدیر داخلی بازار متشکل ارزی، هدف از راه‌اندازی سامانه برخط بازار متشکل ارزی را کمک ‌کردن به مردم و صرافی‌ها در فرایند خرید و فروش ارز عنوان می‌کند.

تو‌کلی‌ می‌گوید‌: در بخشنامه بانک مرکزی تاکید شد که همه صرافی‌ها موظف هستند مشتریانی را که از طریق این سامانه اقدام به خرید ارز کرده‌اند در اولویت قرار دهند و به‌معنای عدم پاسخگویی به مراجعان حضوری نیست.‌

در همین راستا و به منظور تسهیل گری در پاسخگویی به متقاضیان در صرافی ها سقف تراکنش پوز صرافی‌ها از 50 به 100 میلیون تومان افزایش یافته است. هر مشتری با کارت بانکی به نام خود می‌تواند از صرافی‌ها تا 100 میلیون تومان خرید انجام دهد.

* تعادل میان عرضه و تقاضا در بازار حواله و اسکناس، راهکار بازارساز

به گفته‌ ريیس کل بانک مرکزی، تداوم عرضه در سامانه نیما تا به تعادل رسیدن بازار رویکرد اصلی بازارساز است و عرضه ارز در زمینه ارزهایی که مورد اقبال بخش خصوصی است و تقاضای بیشتری دارد، انجام می شود و تقاضایی که برای نیازهای واقعی مردم وجود دارد پوشش داده می‌شود.

ريیس کل بانک مرکزی همچنان بر ذخایر خوب بانک مرکزی از ارزهای پرطرفدار تاکید دارد و می‌گوید: در حال حاضر صادرکنندگان به صورت توافقی ارزهای زیادی را در بازار عرضه می کنند و هیچ مشکلی در تامین اسکناس و حواله ارزی وجود ندارد.‌

‌بنابراین گزارش بررسی آمارهای مقدماتی پولی و اعتباری در پایان 1401 حاکی از تداوم روند کاهنده رشد دوازده‌ماهه نقدینگی در سال جاری است و این حکایت از مهار افسار تورم در ماه‌های پیش رو دارد‌.

بررسی نرخ رشد دوازده‌ماهه نقدینگی نشان می‌دهد که نرخ رشد نقدینگی از 40.5 درصد در پایان شهریور‌ 1400 طی یک روند نزولی به 37.5 درصد در پایان شهریور‌ 1401 کاهش یافته است، البته لازم به تاکید است که 2.5 واحد درصد از رشد نقدینگی در شهریورماه 1401 به افزایش پوشش آماری (اضافه شدن اطلاعات بانک در آمارهای پولی، بواسطه ادغام بانکهای متعلق به نیروهای مسلح در بانک سپه) مربوط بوده و در صورت عدم لحاظ افزایش پوشش آماری مذکور، رشد دوازده ماهه نقدینگی در پایان شهریور‌ 1401 به 35.0 درصد کاهش می‌یابد.

از این‌رو رشد دوازده‌ماهه نقدینگی منتهی به پایان شهریور ‌1401 (با پایه همگن) نسبت به رشد دوره مشابه سال قبل (40.5 درصد)، معادل 5.5 واحد درصد کاهش نشان می‌دهد.

رشد پایه پولی در دوازده ماهه منتهی به شهریور‌ سال 1401 هم 33.1 درصد بوده است، این درحالی است که نرخ رشد پایه پولی در پایان شهریور 1400 رقم 39.5 درصد را ثبت کرده بود، بر اساس این گزارش و اقدامات انجام شده در طول یک سال گذشته و بررسی آمارهای مقدماتی پولی و اعتباری در پایان 1401 حاکی از تداوم روند کاهنده رشد دوازده‌ماهه نقدینگی در سال جاری است.

حجم نقدینگی در مرداد 1392 معادل 640 هزار میلیارد تومان بود که در پایان شهریور 1400 این رقم به 4 هزار و 68 هزار میلیارد تومان رسید، حجم پایه پولی نیز از 96.3 هزار میلیارد تومان در مرداد 1392 به 519 هزار میلیارد تومان در پایان شهریور 1400 رسید.

پایان پیام/

تراز تجمیعی مثبت "ودی" حفظ امنیت مرزها و مقابله با قاچاق زمینه ساز توسعه قشم کشف منابع نفتی جدید در جنوب غرب کشور کاهش قیمت در سکه و یک گرم طلا نقاب بی‌قانونی بر سیمای شهر افزایش سرمایه 1961 میلیارد ریالی بیمه سرمد به تصویب سهامداران رسید پنج کسب و‌ کار سودآوری که هرگز از بین نمی رود توسعه صادرات تولیدات در کرمانشاه کلید خورد پیش بینی بازار طلا و سکه تحت تاثیر قیمت جهانی و سال نو میلادی شاخص دلار جهانی ثابت ماند کاهش قیمت بنزین و دیزل در چین بورس کالا میزبان 100 هزار تن کنسانتره سنگ آهن حاجی‌بابایی: تصویب بودجه سال 1402 دو مرحله ای‌ شد/ کسری بودجه 1401 چقدر است؟ پژو پارس نیم میلیاردی شد تعیین میزان رفع تعهد ارزی صادرات خدمات در اتاق ای... پیش فروش ایران خودرو با تحویل فوری | حراج بی سابقه این محصولات ایران خودرو با قیمت کارخانه چگونه در بازار توافقی دلار بخریم؟ + جزيیات و... قیمت خودرو پراید، پژو 207، سمند و تارا/ پژو پارس نیم میلیاردی شد کاهش بارش‌ها در دامنه‌های جنوبی البرز/ کاهش 5 تا 7 درجه‌ای دما و آغاز بارش برف از روز پنجشنبه نگاه ویژه به صیانت و حفظ خاک در برنامه هفتم توسعه زلزله ای مانند «زلزله بم» 105 شهر را تهدید می کند ضرر سنگین برای سهامداران استقلال و پرسپولیس فرصت دوباره به جاماندگان دریافت سود سهام عدالت + جزییات بازگشایی 7 نماد معاملاتی بورسی عرضه 100 هزار تن کنسانتره سنگ آهن در بورس کالا میرکاظمی ،«پدرخوانده اقتصادی دولت» استعفا داد؟ پرداخت تمامی کسور دستگاه‌های اجرایی مربوط به حقوق آبان ماه بازنشستگان کشوری بورس در انتظار اخبار خوب کسورات حقوق بازنشستگان پرداخت شد نوسان قیمت نفت در محدوده 83 دلار/ احتمال صعود قیمت قیمت جدید مرغ در بازار اعلام شد/ درخواست عجیب اتحادیه... رشد 47 درصدی پرداخت تسهیلات خرد شبکه بانکی تصویب رفع موانع پرداخت وام ازدواج و فرزندآوری افزایش 30 درصدی قیمت خودرو در یکسال اخیر/ واردات منجر به افزایش نرخ ارز می‌شود؟ جزيیات مهم درباره عرضه پژو 207 و تارا در بورس کالا روند کاهشی بر بازار ارزهای دیجیتالی حاکم شد پرداختی مهم مربوط به آبان‌ماه برای بازنشستگان تاثیر محسوس صادرات و قاچاق دام بر بازار گوشت/ قیمت دام زنده 85 هزار تومان شد قیمت خانه های لوکس در پایتخت خاندوزی: مدیری که پای فروش اموال مازاد بانک ها نایستد، سال 1402 مدیر بانک نخواهد بود فرصت دوباره به جاماندگان دریافت سود سهام عدالت افزایش 20 درصدی مصرف ماکارونی به دلیل تغییر سبد غذایی/ صادرات 15 تا 29 درصد تولیدات داخلی طغیان آفت در باغات پسته با آفت کشی غیراصولی اصل بنگاهداری بانکی بد نیست نمایندگان ملت از پاسخ وزیر بهداشت قانع نشدند اگر سود سهام عدالت خود را نگرفته اید بخوانید | فرصت دوباره برای جاماندگان دریافت سود ادامه روند نزولی شاخص کل بورس قیمت لیرترکیه امروز سه‌شنبه 15 آذرماه 1401 ریزش قیمت انس طلا و احتمال افزایش معاملات اعمال سیاست های قیمتی بر پرمصرف ها در بهینه سازی مصرف گاز در کشور موثر است