تیر ناترازی انرژی بر قلب صنعت فولاد

به گزارش تجارت نیوز، صنعت فولاد ایران یکی از ارکان کلیدی اقتصاد کشور در گرداب ناترازی انرژی و سوءمدیریت گرفتار شده است؛ جایی که قطعی گسترده برق و گاز نه‌تنها مانع تولید و صادرات می‌شود بلکه سودآوری شرکت‌های بزرگ را به شدت کاهش داده و شاخص کلی صنعت را در رکود فرو برده است. از افت 5/‏‏42‌درصدی سود خالص تا سقوط چشمگیر نسبت‌های سودآوری شواهد حاکی از آن است که ناترازی‌ها و ریخت و پاش‌‌های مدیریتی، مسیر رشد و توسعه این صنعت حیاتی را با چالش مواجه کرده و بهای سنگینی بر دوش اقتصاد کشور گذاشته است.

در ایران به خودی خود مشکلات اقتصادی فراوانی وجود دارد؛ از تحریم‌های گسترده بین‌المللی و نرخ بالای تورم و بیکاری گرفته تا افزایش بدهی‌ها، نقدینگی و توزیع ناعادلانه درآمدها اما یکی از چالش‌های اساسی که صنعت فولاد ایران طی سال‌های اخیر با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند، ناترازی انرژی و قطعی گسترده برق است.

مشکل ناترازی انرژی و قطعی برق، رشد و توسعه شرکت‌های پتروشیمی، سیمانی و به‌خصوص فولادی را عملا متوقف کرده و مسیر سودآوری آنها را با چالش‌های عظیمی مواجه کرده است. محدودیت‌های مصرف برق و گاز در صنایع به کاهش تولید و مقادیر فروش و نهایتا افت سودآوری بنگاه‌های اقتصادی منجر خواهد شد به طوری که ارزش فروش، صادرات و حتی سهام شرکت‌ها رو به افول خواهد بود و فرصت‌های طلایی را از دست خواهد داد.

باید خاطرنشان کرد تمام صنایع از قطعی برق و گاز زیان متحمل می‌شوند اما برخی صنایع بورسی مانند فولاد، خودرو، پتروشیمی و سیمان که ارزش بازار و فروش زیادی را در اقتصاد کشور به خود اختصاص داده‌اند، آسیب‌پذیری بیشتری نسبت به سایر گروه‌ها دارند.

صنعت فلزات 1358همت، پتروشیمی 1269همت، خودرو 250همت و سیمان 238همت ارزش بازار دارند که شاخص ساز‌های بورس محسوب می‌شوند و روند سودآوری آنها تاثیر بسزایی بر اقتصاد کشور می‌گذارد.

از بزرگ‌ترین شرکت‌های گروه آهن و فولاد بورس می‌توان به فولاد مبارکه اصفهان، فولاد خوزستان، جهان فولاد سیرجان، ذوب‌آهن اصفهان و فولاد خراسان اشاره کرد که نقش مهمی در بورس کالا، جریانات نقد بازار سرمایه، سودآوری و رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) کشور ایفا می‌کنند.

شرکت فولاد مبارکه اصفهان با 371همت ارزش بازار بورسی، لیدر صنعت آهن و فولاد به حساب می‌آید که در پنج‌ماهه نخست1404 به مبلغ 127‌هزار و 445‌میلیارد تومان فروش داشته است. پس از آن فولاد خوزستان 36‌هزار و 82‌میلیارد تومان، جهان فولاد سیرجان 16‌هزار و 96‌میلیارد تومان، ذوب‌آهن اصفهان 22‌هزار و 486‌میلیارد تومان و فولاد خراسان 9‌هزار و 855‌میلیارد تومان فروش را در پنج‌ماهه اخیر به ثبت رسانده‌اند.

طی یک‌سال اخیر سهام فولاد مبارکه اصفهان 5/9درصد، فولاد خوزستان 31درصد، جهان فولاد سیرجان 32درصد، ذوب آهن اصفهان 22‌درصد و فولاد خراسان 9‌درصد افت قیمت را تجربه کرده‌اند.

در حالت کلی حدود 26‌میلیون و 413‌هزار تن محصول فولادی در چهار ماهه نخست1404 تولید شده که نسبت به تولید 25‌میلیون و 112‌هزار تنی دوره مشابه سال قبل به میزان 2/‏‏5‌درصد افزایش یافته است.

شاید در نگاهی ساده یک‌میلیون و 301‌هزار تن مابه‌التفاوت در این دو دوره مشابه حاکی از رشد کل محصولات فولادی باشد اما با توجه به نرخ متفاوت محصولات و ارزش تولیدی آنها به نظر می‌رسد مقدار تولید شرکت‌ها روند رو به افولی داشته است.

در چهار ماهه نخست1404، تقریبا 11‌هزار و 348‌میلیارد تومان از درآمد‌های عملیاتی ناشی از تولید فولاد سوخت شده است که نشان می‌دهد ناترازی انرژی، آثار مخربی روی چرخه تولید، فروش و سودسازی صنعت فولاد گذاشته است. بیشترین سهم تولید سوخت شده، از آن گندله سنگ‌آهن و سپس تیرآهن و ورق گرم است که قربانی اصلی محدودیت‌ها شده‌اند.

صادرات کل محصولات فولادی در چهار ماهه نخست1404 به ارزش 2‌میلیارد و 316‌میلیون دلار برآورد می‌شود که نسبت به دوره مشابه سال قبل تنها 5/6‌درصد افزایش یافته است. طی یک‌سال اخیر ارزش صادرات تیرآهن 26‌درصد و میلگرد 41‌درصد کاهش را تجربه کرده‌اند که نسبتا تاثیر بیشتری بر روند ضعیف کل صادرات گذاشته‌اند.

در مقابل ورق سرد، ورق گرم و کنسانتره سنگ‌آهن منجر به رشد اندک ارزش کل صادرات شدند. البته باید توجه داشت که رشد افسارگسیخته بهای تمام‌شده تولید و هزینه‌های اداری، ناترازی انرژی، دلار چند نرخی و مالیات سبب افت تولید و رشد اندک صادرات شده است و کارکنان شرکت‌ها با وجود تورم و کاهش سطح رفاه، بهره‌وری مطلوبی دارند.

این ضربه برای اقتصاد ایران بسیار دردناک است که حاشیه سود خالص صنعت فولاد با آن همه فروش و ارزآوری، هر سال کاهش پیدا کند و شرکت‌ها به جای فکر کردن به رشد و توسعه و همچنین افزایش بهره‌وری و تولید، درگیر ناترازی انرژی و قطعی برق و گاز در اثر ناتوانی مسوولان در زمینه مدیریت انرژی و برنامه‌ریزی استراتژیک باشند.

حاشیه سود خالص شرکت‌های فولادی به صورت میانگین از 24‌درصد در سال1402 به 19‌درصد در سال1403 کاهش یافته است که نشان می‌دهد هزینه‌ها بی‌رحمانه درآمد‌ها را می‌بلعند. البته حاشیه سود صنعت در سال‌های1399 و 1400 که به هیچ‌وجه با حاشیه سود فعلی قابل مقایسه نیست زیرا سقوط آن از 34‌ به 19‌درصد یک روند ترسناک و پر از یاس و ناامیدی را نشان می‌دهد.

منبع: جهان صنعت