تجارت ایران از تحولات جهانی عقب مانده است

به گزارش خبرنگار مهر، داود آدینه، دبیرکل کانون عالی کارفرمایی ایران، صبح امروز (شنبه) در نشست راهبردی تجارت خارجی ایران با اشاره به تحولات فناوری و ضرورت همگام‌سازی تجارت کشور با روندهای جهانی اظهار کرد: جهان از تولید اندام‌های مصنوعی هوشمند، مانند دست و پای مصنوعی، به سمت توسعه مغز مصنوعی حرکت کرده است و ایران نیز حدود دو ماه است که تولید مغز مصنوعی را آغاز کرده است؛ با این حال، همچنان در دوران پیشاتوسعه قرار داریم و با این پرسش اساسی مواجهیم که چه مسیری را باید در پیش بگیریم.

وی با اشاره به نقش اندیشکده‌ها در سیاست‌گذاری و تدوین راهبردهای کلان کشور گفت: در جهان نزدیک به 8 هزار اتاق فکر وجود دارد که حدود 2 هزار و 700 مورد از آن‌ها در آمریکا مستقر هستند؛ این در حالی است که در ایران مجموعا 76 اندیشکده داریم. اطلاعات و مطالعات این مراکز باید در اختیار مسيولان، از جمله اعضای شورای راهبردی و مجموعه راهبردی ریاست‌جمهوری، قرار گیرد تا تصمیم‌گیری‌ها بر پایه شناخت دقیق‌تری از شرایط و تحولات جهانی انجام شود.

دبیرکل کانون عالی کارفرمایی ایران با طرح این پرسش که کشور در شرایط تحریم و محدودیت‌های اقتصادی چه جایگاهی در تجارت جهانی دارد، افزود: باید بررسی کنیم که در تجارت جهانی در چه موقعیتی قرار گرفته‌ایم و تا چه اندازه موفق بوده‌ایم. به نظر می‌رسد فاصله ما با اهدافی که برای سال 2030 مطرح شده بود، بسیار زیاد است و از تحولات جهانی نیز عقب مانده‌ایم.

آدینه با اشاره به ضرورت اصلاح قوانین و مقررات کشور ادامه داد: دولت از تدوین و اصلاح برخی قوانین مهم سخن گفته است، اما هنوز آثار عملی این تغییرات به‌روشنی قابل مشاهده نیست. باید از تجربه‌های گذشته نیز درس بگیریم. برای مثال، ایران در سوریه سرمایه‌گذاری‌ها و هزینه‌های زیادی انجام داد و امکانات متعددی در اختیار داشت، اما امروز بخشی از این امکانات دیگر در دسترس ما نیست.

وی افزود: اتاق بازرگانی ایران در سوریه ساختمانی 12 طبقه دارد که در حال حاضر امکان استفاده از آن وجود ندارد. این تجربه نشان می‌دهد که باید درباره میزان مبادلات تجاری، حجم واردات و صادرات و هزینه‌هایی که در کشورهای هدف انجام می‌دهیم، ارزیابی دقیقی داشته باشیم تا پس از صرف منابع و گذشت سال‌ها، دوباره مجبور نباشیم فعالیت خود را از نقطه صفر آغاز کنیم.

تجارت جهانی به سمت هوشمندسازی و خودمختاری حرکت می‌کند

دبیرکل کانون عالی کارفرمایی ایران با تاکید بر ضرورت تحول در ساختار تجارت کشور اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین موضوعات پیش‌رو، پلتفرمی‌شدن تجارت است. روند جهانی نشان می‌دهد که تجارت به سمت دیجیتالی‌شدن، استفاده گسترده از هوش مصنوعی و در نهایت خودمختاری تجاری حرکت می‌کند.

وی با تشریح کاربردهای هوش مصنوعی در فرایند خرید و فروش گفت: در برخی فروشگاه‌های اروپایی، سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی امکان انتخاب و مقایسه کالا را فراهم می‌کنند. مشتری می‌تواند با استفاده از تلفن همراه، کالای موردنظر خود را انتخاب کند و پس از ثبت خرید، اطلاعات به‌صورت خودکار به انبار منتقل می‌شود تا کالا بدون نیاز به دخالت مستقیم مشتری در مراحل آماده‌سازی، برای او ارسال شود یا در خودرویش قرار گیرد. این روند نشان می‌دهد که هوشمندسازی به‌تدریج تمام مراحل تجارت، از انتخاب کالا تا انبارداری و تحویل، را در بر می‌گیرد.

آدینه با اشاره به گسترش هوشمندسازی در زندگی روزمره افزود: بسیاری از لوازم خانگی در سال‌های آینده به سامانه‌های هوشمند متصل خواهند شد. برای مثال، در صورت مصرف یک کیلوگرم گوشت از فریزر، سامانه می‌تواند این موضوع را از طریق تلفن همراه به فروشنده و سپس به شرکت ارايه‌دهنده خدمات ارسال کالا اطلاع دهد تا نیاز مصرف‌کننده به‌صورت خودکار تامین شود. این تحولات بیانگر حرکت تدریجی جهان به سمت خودمختاری در فرایندهای تجاری است.

الزامات اقتصاد سبز و کاهش ردپای کربن

وی دومین روند مهم جهانی را حرکت به سمت پایداری و اقتصاد سبز دانست و گفت: کاهش انتشار کربن و توجه به ردپای کربن محصولات، از الزامات تجارت آینده است. با توجه به تحصیلات و فعالیت تخصصی‌ام در حوزه محیط زیست، معتقدم در آینده ورود محصولاتی که الزامات زیست‌محیطی را رعایت نکنند، به بازارهایی مانند اروپا با محدودیت‌های جدی مواجه خواهد شد.

دبیرکل کانون عالی کارفرمایی ایران تاکید کرد: تولید کالا، ارايه خدمات و طراحی فرایندهای اقتصادی باید با در نظر گرفتن ردپای کربن انجام شود؛ زیرا بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند امکان حضور محصولات ایرانی در بازارهای بین‌المللی را محدود کند.

تغییر زنجیره تامین و حرکت به سمت تولید محلی
آدینه با اشاره به تحول در زنجیره‌های تامین جهانی اظهار کرد: در گذشته، کالاها معمولا از مناطق دوردست به مقاصد دوردست دیگری منتقل می‌شدند، اما این الگو در حال تغییر است و تولید محلی و تحویل محلی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

وی با اشاره به فناوری‌های نوین تولید، از جمله چاپ سه‌بعدی ساختمان، افزود: در برخی حوزه‌ها، فناوری امکان تولید محصول را در محل مصرف فراهم کرده است؛ بنابراین ممکن است در آینده برای تامین بسیاری از کالاها دیگر نیازی به تولید آن‌ها در کشوری مانند چین و انتقال به نقاط دوردست نباشد. این روند می‌تواند ساختار زنجیره‌های تامین را تغییر دهد و بر تصمیم‌گیری کارخانه‌های بزرگ و محل استقرار واحدهای تولیدی تاثیر بگذارد.

داده‌ها و حریم خصوصی؛ چالش تجارت هوشمند

دبیرکل کانون عالی کارفرمایی ایران، داده‌ها و حفاظت از حریم خصوصی را از دیگر موضوعات مهم در تحولات جدید دانست و گفت: داده‌هایی که در گذشته به‌سختی به دست می‌آمدند، امروز به‌راحتی در معرض دسترسی و از دست رفتن قرار دارند. این مسيله نیز یکی از چالش‌هایی است که در شرایط جدید باید مورد توجه قرار گیرد.

وی با تاکید بر ضرورت تحول در فرایندهای تولید ادامه داد: فرایندهای مبتنی بر هوش مصنوعی، تولید محصولات را به سمت الگوهای جدیدی هدایت می‌کنند و دیگر نمی‌توان صرفا با تکیه بر روش‌های گذشته حرکت کرد. هرچه فاصله ما از این تحولات بیشتر شود، عقب‌ماندگی کشور نیز افزایش خواهد یافت.

سهم بخش خصوصی از اقتصاد ایران

آدینه در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ظرفیت‌های تشکلی کانون عالی کارفرمایی ایران اظهار کرد: این کانون 3 هزار و 200 تشکل را در بر می‌گیرد و حدود دو میلیون و 850 هزار کارگاه نیز در این مجموعه آماری مورد اشاره قرار دارند.

وی در پایان با اشاره به سهم بخش‌های مختلف از اقتصاد کشور گفت: در حال حاضر، بخش عمده اقتصاد ایران در اختیار دولت است؛ به‌طوری‌که سهم دولت 85 درصد، سهم بخش تعاونی 3 درصد و سهم بخش خصوصی 11.8 درصد اعلام می‌شود. بنابراین، به نظر می‌رسد فعالیت‌های اقتصادی باید در چارچوب سیاست‌ها و برنامه‌های دولت دنبال شوند.