فرار از بورس؛ به کجا چنین شتابان؟

فرار از بورس؛ به کجا چنین شتابان؟

در حالی روزشمار رکود فرسایشی بورس تهران عدد 491 را نشان می‌دهد که بر اساس آمارها، حدود 99 درصد از پول‌های حقیقی واردشده در 5 ماه نخست سال گذشته، در 16 ماه اخیر، از...
به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از دنیای‌اقتصاد، پیش‌تر صندوق‌های معامله‌پذیر میزبان پول‌های خروجی از تالار شیشه‌ای بودند؛ اما این روزها ورود سرمایه به این نهادهای مالی نیز چنگی به دل نمی‌زد. به نظر می‌رسد سرمایه‌گذاران تصمیم گرفته‌اند شانس خود را در بازارهای دیگر همچون مسکن بیازمایند.
فارغ از مواردی همچون سیاست‌های دستوری و دخالت در سازوکار معاملات سهام و البته عوامل کاهنده جذابیت این بازار همچون «دامنه نوسان» به‌عنوان فراری‌دهندگان سرمایه از بورس، اما آنچه به جذابیت معاملات ملکی افزوده است، فرش قرمزی است که سیاستگذار برای سرمایه‌گذاران در این بازار گسترده‌ است. بازاری غیرمولد که به علت «خلا اهرم ضدسفته‌‌بازی» به مکنده سرمایه‌های بورسی تبدیل شده است. این فرش قرمز با معافیت ملاکان از «مالیات اصلی» ملکی و سرگرم شدن سیاستگذار به «مالیات فرعی» پهن شده است.

روزهای رکودی بورس به 491 روز رسیده است و در این مدت هرچند نماگر اصلی تالار شیشه‌‌‌ای نزدیک به 38‌درصد عقب‌‌‌نشینی کرده است اما هستند سهامدارانی که نیمی از سرمایه خود را در این بازه زمانی از دست داده‌‌‌اند. به سبب این شرایط هر روز پول‌‌‌های بیشتری از گردونه معاملات سهام خارج می‌شود. آمارها نشان می‌دهد تا پایان دادوستدهای روز سه‌‌‌شنبه حدود 99‌درصد از پول‌‌‌های حقیقی وارد شده در 5 ماه نخست سال گذشته از این بازار خارج شده‌‌‌اند. خروج سرمایه‌‌‌ای که این روزها بیشتر به فرار می‌‌‌ماند؛ به طوری که حتی اخبار مثبتی که نوید افزایش سود بنگاه‌‌‌های بورسی را می‌دهند نیز نمی‌توانند مانع خروج سرمایه‌‌‌ها شوند. آیا این پول‌‌‌ها در انتظار فرصتی مناسب برای بازگشت به بورس هستند یا راه بازار دیگری را در پیش گرفته‌‌‌اند؟

پیش‌تر صندوق‌های بادرآمد ثابت میزبان پول‌‌‌های خروجی از تالار شیشه‌‌‌ای بودند اما این روزها ورود سرمایه به این نهادهای مالی نیز چنگی به دل نمی‌‌‌زند. در مقابل اما به نظر می‌رسد سرمایه‌گذاران تصمیم گرفته‌‌‌اند شانس خود را در دیگر بازارها بیازمایند. شرایط اقتصادی، ریسک‌های سیستماتیک و مهم‌تر از همه سیاست‌های غلط اقتصادی نیرویی را به وجود آورده تا پول‌‌‌ها را به سرمایه‌گذاری‌‌‌های غیرمولد به‌‌‌ویژه ملاکی منحرف کند و در مقابل بخش تولید و مسیرهای متصل‌‌‌‌‌‌کننده سرمایه‌‌‌‌‌‌ها به این بخش، جایگاه خود را میان سرمایه‌گذاران از دست بدهد.

ادعایی که نظرسنجی چندی پیش «ایسپا» نیز آن را تايید کرد و این روزها نمود عینی پیدا کرده است. بازار مسکن یکی از بازارهایی است که بر اساس آمارهای رسمی، در میانه پاییز شاهد ورود سرمایه‌‌‌ بود؛ جایی که گزارش بانک مرکزی از وضعیت قیمت و نبض معاملات مسکن نشان داد طی آبان‌‌‌ماه حدود 7‌‌‌هزار و 300 فقره معامله آپارتمان مسکونی در تهران ثبت شده که نسبت به حجم معاملات مهرماه 32درصد رشد را نشان می‌دهد. به نظر می‌رسد تا زمانی که فعالیت‌های غیرمولد مشمول هزینه واقعی یعنی مالیات کارشناسی، صحیح و اصلی نباشد، فعالیت‌های بخش واقعی و به تبع آن بورس نیز رونق پایدار نخواهد داشت.

اما برخلاف وعده‌‌‌های ريیس دولت سیزدهم در لایحه بودجه 1401 نیز اخذ مالیات اصلی و کارآمد از فعالیت‌های غیرمولد مورد غفلت قرار گرفته و مجددا ذهن سیاستگذار از «مالیات اصلی» به «مالیات فرعی» منحرف شد تا همچنان سدی برای خروج پول از بازار سرمایه که می‌تواند نقشی مولد در رشد و توسعه اقتصادی و تامین مالی تولیدمحور داشته باشد، مشاهده نشود.

مقصد پول‌‌‌های گریزان از بورس

اینکه دقیقا بتوانیم مسیر بعدی پول‌‌‌های خروجی از تالار شیشه‌‌‌ای را تشخیص بدهیم، کاری غیرممکن به نظر می‌رسد اما آنچه از شواهد پیداست، علاقه و اشتیاق ایرانی‌‌‌ها به سرمایه‌گذاری ملکی مجددا در حال افزایش است. بهتر است در ابتدا نگاهی به وضعیت سرمایه‌گذاری در بازر سهام بیندازیم. در 5 ماه نخست سال 99 بود که شور و اشتیاق ورود به بازار سهام سبب شد تا آمار ورود پول‌‌‌های حقیقی در این بازه زمانی 142 روزه، به رقم اعجاب‌‌‌انگیز و بی‌‌‌سابقه 95‌هزار و 461‌میلیارد تومان برسد.

این روند اما ادامه پیدا نکرد و با تغییر مسیر بازار، پول‌‌‌های حقیقی نیز برای ماندن در این بازار دچار تردید شدند و با موج‌‌‌های صعودی و نزولی تغییر نقش می‌‌‌دادند. در مجموع اما در 16 ماه گذشته که رکودی فرسایشی بازار را فراگرفته، شاهد خروج 94‌هزار و 431‌میلیارد تومان از این سرمایه‌‌‌های خرد بودیم. به عبارتی حدود 99‌درصد از پول‌‌‌های حقیقی وارد شده به بازار در سال گذشته، تصمیم گرفته‌‌‌اند فعلا قید سرمایه‌گذاری در بورس را بزنند. اما آیا این سرمایه‌‌‌ها کلا از بازار سهام خارج شده‌‌‌اند یا به دنبال مناسب شدن فرصت و مرتفع شدن ریسک‌های سیستماتیک برای ورود مجدد به بازار هستند؟

هر چند آمار دقیقی از پول‌‌‌های منتظر در کف حساب کارگزاری‌‌‌ها وجود ندارد اما اعداد و ارقام روزانه مربوط به ورود این دسته از سرمایه‌گذاران به صندوق‌های با درآمد ثابت می‌تواند تا حدودی به این سوال پاسخ دهد. پیش‌تر با افزایش تعداد فروشندگان بورسی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری به عنوان پناهگاهی امن شاهد ورود بازیگران خرد بودند اما این روند طی یک ماه گذشته، در برخی روزها همراستا با بورس و در برخی روزها نیز به کندی دنبال شده است. آماری که می‌توان از آن این نتیجه را گرفت که حقیقی‌‌‌های خارج شده از گردونه معاملات سهام امیدی برای بازگشت مجدد به این بازار ندارند و تصمیم گرفته‌‌‌اند شانس خود را در بازاری دیگر بیازمایند. یکی از این بازارها، بازار مسکن است.

فارغ از مواردی همچون «سیاست‌های دستوری» و «دخالت» در روند معاملات سهام و موانع کاهنده جذابیت این بازار همچون «دامنه نوسان» به عنوان عوامل فراری‌دهنده سرمایه از بورس، اما آنچه به جذابیت معاملات ملکی افزوده است، فرش قرمزی است که سیاستگذار برای سرمایه‌گذاران در این بازار گسترده‌‌‌ است. بازاری غیرمولد که به علت «خلا اهرم ضدسفته‌‌‌‌‌‌بازی»، به مکنده سرمایه‌‌‌های بورسی تبدیل شده است. این فرش قرمز با معافیت ملاکان از مالیات اصلی ملکی و سرگرم شدن سیاستگذار به مالیات فرعی پهن شده است. اما راهکار چیست؟

مالیات اصلی مسکن در بایگانی دولت

یکی از موارد بودجه‌‌‌ای که می‌تواند با واقعی‌‌‌کردن هزینه سفته‌‌‌بازی در بازارهای غیرمولد باعث ورود این سرمایه‌‌‌ها به بازار سهام و افزایش نقش این بازار در تولید و رشد اقتصادی شود، بخش مالیات است. «دنیای‌اقتصاد» پیش‌تر در سلسله گزارش‌هایی به این مهم پرداخته که سیاستگذار می‌تواند مانند بازار مسکن در کشورهای موفق، از مالیات اصلی که همانا مالیات سالانه بر ملک است، برای تنظیم معامله‌‌‌گری در این بازار بهره جوید و برای جریان سمی و مخرب ملاکی، ریسک و هزینه بازدارنده ایجاد کند.

این در حالی است که طی سال‌های اخیر تنها مالیات‌‌‌های فرعی، همچون وضع «مالیات بر خانه‌‌‌های خالی» و «مالیات بر خانه‌‌‌های لوکس» بوده که موردتوجه سیاستگذاران قرار گرفته است. در الگوی جهانی تنظیم بازار مسکن با مالیات اثبات شده است. مقابله با سفته‌‌‌بازی و سوداگری ملکی بدون استفاده از اهرم مالیات اصلی غیرممکن است، حتی اگر مالیات‌‌‌های فرعی فعال شود. موضوعی که در لایحه بودجه 1401 بار دیگر تکرار و مجددا ذهن سیاستگذار از «مالیات اصلی» به «مالیات فرعی» منحرف شد.

بر اساس مفاد لایحه بودجه 1401 کشور که روز یکشنبه منتشر شد، بند «ر» تبصره ششم این لایحه به مالیات خانه‌‌‌های لوکس تعلق دارد. مالیاتی که در بودجه 2سال گذشته نیز دیده شد اما عایدی از آن صفر بوده است؛ چرا که فرمول از اساس اشتباه است. بررسی‌‌‌ها نشان می‌دهد مالیات پیش‌بینی شده برای خانه‌‌‌هایی با ارزش روز 10 تا 15میلیارد تومان، معادل 1/ 0‌درصد، املاک با ارزش 15 تا 25‌میلیارد تومان 2/ 0‌درصد، املاک 25 تا 40‌میلیارد تومانی 3/ 0‌درصد، املاک 40 تا 60‌میلیارد تومانی 4/ 0‌درصد و املاک با ارزش بیش از 60‌میلیارد تومان 5/ 0درصد است.

این در حالی است که در کشورهای توسعه‌یافته، مالیات سالانه (که از تمام املاک و نه املاک لوکس دریافت می‌شود) بین 16/ 0 درصد (برای ارزان‌‌‌ترین خانه‌‌‌ها) تا 93/ 1‌درصد (برای املاک لوکس) از ارزش روز ملک است. اما دلیل این مقایسه چیست؟ همان‌طور که اشاره شد در لایحه بودجه 1401 تصمیم گرفته شده از خانه‌‌‌های لوکس با ارزش بیشتر از 10‌میلیارد تومان، مالیات اخذ شود. در ناکارایی طراحی چنین مالیاتی، همین کافی که یک آپارتمان با ارزش 12‌میلیارد تومان با توجه به ضریب 1/ 0‌درصد، باید سالانه مالیاتی معادل دو‌میلیون تومان پرداخت کند.

این در حالی است که همین آپارتمان به‌‌‌طور میانگین سالانه 15‌میلیون تومان شارژ پرداخت می‌کند. ضمن آنکه تعداد خانه‌‌‌های فوق لوکس با قیمت بیش از 10‌میلیارد تومان حتی در تهران کمتر از پنج‌درصد موجودی مسکن این کلان‌شهر است و در سایر شهرها این سهم به مراتب کمتر است. از این رو دولت از این طریق عایدی چندانی نخواهد داشت، همان‌طور که در 2سال گذشته نداشته است. ضمن آنکه این فرمول مالیاتی، یک نرخ کاریکاتوری و غیربازدارنده جریان ملاکی است.

دومین مالیات فرعی که در لایحه بودجه مانند 2سال گذشته تکرار شده، مالیات خانه‌‌‌های خالی است. از زمانی که موضوع مالیات خانه‌‌‌های خالی مطرح شده بیش از 2سال می‌‌‌گذرد و هنوز حتی اطلاعات سامانه‌‌‌ای که برای این منظور طراحی شده، تکمیل نشده است که بتوان با اتکا به آن نسبت به شناسایی خانه‌‌‌های خالی مشمول مالیات اقدام کرد.

همین موضوع سبب شده درآمد دولت از این سرفصل مالیاتی نیز همچنان صفر باشد. از سوی دیگر تجربه جهانی نشان می‌دهد مالیات خانه‌‌‌های خالی پس از مالیات سالانه املاک، مالیات بر عایدی سرمایه و مالیات بر معاملات مکرر، مالیات دست چهارمی است که با هدف تنظیم بازار مسکن و کوتاه کردن دست محتکران و سوداگران از بازار املاک مصرفی وضع می‌شود و این مالیات‌‌‌ها حتما بعد از مالیات اصلی فعال می‌شود.

نتیجه این انحراف سیاستگذاری از «مالیات اصلی» به «مالیات فرعی» نیز عایدی جز افزایش جذابیت سفته‌‌‌بازی در بازارهای غیرمولد و کوچ تقاضا از بازار سهام (به عنوان بازاری مولد) به بازار ملک نداشته است. سرمایه‌گذار طبیعتا به دنبال سود است و بازاری را برمی‌‌‌گزیند که از کمترین نسبت ریسک به بازده برخوردار باشد و اینجاست که بازار سهام بازنده قطعی رقابت با بازار ملک است. اما راهکار چیست؟

به نظر می‌رسد اتصال بازار مسکن به بازار سرمایه از مهم‌ترین راهکارهای جلوگیری از فرار سرمایه‌‌‌ای از بورس به ملک است. در این راستا چنانچه بازار ملک با تجهیز به «مالیات سالانه»، برای سفته‌‌‌بازها و خریداران غیرمصرفی ناامن و پرریسک شود، سیاستگذار می‌تواند مسیر سرمایه‌گذاری بورسی را برای متقاضیان سرمایه‌گذاری ملکی، تسهیل کند.

این مسیر در چارچوب «راه‌‌‌اندازی صندوق زمین و ساختمان» و «صندوق املاک و مستغلات»، ایجاد می‌شود. به‌‌‌طوری که با ورود سرمایه‌‌‌های خرد به این صندوق‌ها و افزایش ساخت‌‌‌وساز به‌‌‌واسطه این منابع بورسی، از یک‌‌‌سو شاهد افزایش عرضه مسکن و رونق سرمایه‌گذاری ساختمانی خواهیم بودیم و از سوی دیگر، به جای سرمایه‌گذاری بر روی املاک موجود در بازار، شاهد افزایش عرضه خواهیم بود و سرمایه‌گذار نیز به هدف خود یعنی کسب سود متناسب با عایدی بازار ملک دست خواهد یافت. از این رو با اتصال بازار مسکن به بازار سرمایه، نه‌تنها بورس با فرار تقاضای سرمایه‌‌‌ای مواجه نمی‌شود بلکه آثار مثبتی نیز برای بازار مسکن به لحاظ افزایش عرضه و تعدیل قیمت به همراه دارد.

منبع:دنیای اقتصاد
فرار 36هزار میلیارد تومان از بورس در دوره ريیسی مبلغ یارانه جدید مشخص شد + زمان پرداخت فولاد؛ افزایش حاشیه سود 10 درصدی | سهامداران فولاد بخوانند! بازار سهام سقوط کرد/ فرار 36 هزار میلیارد تومان سرمایه از بورس در دوره رییسی نوبت به انتصاب همسران در دولت رسید! گوشی‌های لاکچری بازار را بشناسید/ جدول قیمت بورس فردا شنبه 9 بهمن چه خواهد شد؟ رشد آرام قیمت سکه و طلا در یک هفته اخیر کاهش ابهامات بازار سرمایه/ دو سناریوی مهم پیش روی بورس پیش‌بینی جدید نایب رییس اتحادیه طلا از قیمت خبر مهم درباره آزادسازی پول‌های بلوکه شده ایران رقم خالص دریافتی کارمندان در سال آینده دو نیمه متفاوت بازار طلا و سکه بنیاد مستضعفان 30 میلیارد تومان برای جزیره‌نشینان محروم لارک اختصاص داد قطعی برق و گاز زمستانی سرد پیش‌روی تولیدکنندگان قرار می‌دهد؟ تولید خودرو انگلیس به کمترین میزان 65 سال گذشته رسید سرعت بخشیدن به روند پاسخگویی به مردم در میز ارتباطات مردمی وزارت اقتصاد در گیلان اعتماد با توییت و ابوالمشاغل‌ها به بورس برمی‌گردد؟ رشد 36 درصدی خروج پول از بورس/ کاهش ورود نقدینگی حقیقی‌ها به صندوق‌ها شاخص کل بورس نوسانی خواهد بود قیمت رهن و اجاره خانه در کوی فراز + جدول دارندگان کارتخوان بخوانند/ جزيیات تازه درباره غیرفعال‌سازی دستگاه های کارتخوان برف و کولاک، تردد برون شهری را 12 درصد کاهش داد استارت نهضت ملی مسکن با یک پنجم ظرفیت طلا 13 دلار ارزان شد صادرات نفت‌خام ایران از گوی شناور لاوان ادامه دارد حقوق سال آینده بازنشستگان اعلام شد آخرین وضعیت واردات مدل‌های پرتقاضای موبایل اولتیماتوم شاپرک به دارندگان کارتخوان ادامه صادرات نفت‌خام ایران از گوی شناور لاوان هشدار برای صاحبان صنایع/سهمیه‌بندی برق صنایع تایید شد روند کاهشی قیمت دلار ادامه دار خواهد بود؟ آسیب‌دیدگی خط لوله پالایشگاه ستاره خلیج فارس برطرف شد 65 درصد مردم تحت پوشش سه صندوق بیمه‌ای/ در ازای هر بازنشسته 4.4 بیمه‌پرداز وجود دارد چند هزار مودی مالیاتی 100 درصد فرار مالیاتی داشته‌اند خبر مهم برای صاحبان کارتخوان ها پیش‌بینی از وضعیت قیمت‌ها در بازار طلا و سکه هزینه خانوارها بالا رفت؛ منبع آمار تورم وزیر اقتصاد کجاست؟/ خاندوزی: دولت شتاب تورم را کم کرد خبر مهم درباره میزان عیدی بازنشستگان منبع آمار تورم "وزیر" کجاست؟ مشترکان اینترنت ثابت به 10.8 میلیون رسیدند ممنوعیت واردات مدل‌های پرتقاضای موبایل ادامه دارد بالش های مخدر به انگلیس نرسید گشایش در تنوع بخشی به روش های رفع تعهد ارزی پرداخت سود سال 99 سهام عدالت تا پایان 1400 جریمه 2.25 میلیون دلاری آمازون اعتماد با تيوری، تويیت و ابوالمشاغل‌ها به بورس برمی‌گردد؟ اولتیماتوم شاپرک به دارندگان کارتخوان 4 خبر خوش وزیر اقتصاد به مردم در نماز جمعه | کاهش ملموس تورم در راه است 213 هزار میلیارد تومان بودجه عمومی صرف صندوق‌های بازنشستگی می‌شود