اقتصادآنلاین: قانون جدید بازنشستگی در سال 1404 یکی از مهمترین اصلاحات نظام تامین اجتماعی در سالهای اخیر به شمار میآید. این قانون با هدف بهبود عدالت بیمهای و پایداری صندوقهای بازنشستگی، تغییراتی در مدت سنوات بیمهپردازی و شرایط بازنشستگی اعمال کرده است.
در راستای اجرای دقیق و کارآمد قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران و به منظور اصلاح پارامتریک و به روز رسانی قوانین مربوط به بازنشستگی در حوزه تامین اجتماعی، سازمان تامین اجتماعی تغییرات بنیادین و جدیدی را در سن و شرایط بازنشستگی اعلام کرده است.
این تغییرات، دامنه شمول شرایط بازنشستگی را گسترش داده است. بر اساس این تحولات ساختاری، بیمهشدگان دارای سابقه کمتر از 15 سال نیز، پس از احراز شرایط قانونی جدید و با محاسبه دقیق سنوات بیمهپردازی، میتوانند درخواست بازنشستگی خود را مطرح نمایند. هدف اصلی این اصلاحات، ایجاد انعطافپذیری بیشتر در نظام بازنشستگی و همسویی آن با شرایط نوین اقتصادی و بازار کار کشور است.
جزيیات قانون جدید بازنشستگی و تاثیر برنامه هفتم پیشرفتبشیر عمرانی، مدیرکل نامنویسی و حسابهای انفرادی سازمان تامین اجتماعی، در تشریح این تغییرات کلیدی اظهار داشت که مبنای محاسبه و اعمال افزایش سنوات بیمهپردازی، به صورت رسمی بر اساس مجموع سابقه بیمهشده تا مقطع زمانی تاریخ 1403/05/03 تعیین میگردد. این تاریخ به عنوان نقطه مرجع برای تعیین میزان کسری سوابق و اعمال ضرایب افزایش در نظر گرفته شده است.
وی در ادامه به نکات محوری این قانون جدید اشاره کرد:
شمولیت سوابق کمتر از 15 سال: مهمترین دستاورد این قانون، شمول فرآیند بازنشستگی برای بیمهشدگانی است که سوابق بیمهپردازی آنها کمتر از 15 سال بوده است. این افراد میتوانند با استفاده از ضریب افزایش سنواتی، به سابقه لازم دست یابند.
بازنشستگی کامل با 35 سال سابقه: بیمهشدگانی که به سوابق 35 سال بیمهپردازی دست یابند، طبق روال سابق و با احراز سایر شرایط، میتوانند با شرایط کامل بازنشسته شوند.
ثبات سوابق برای افراد با سابقه بالا: برای افرادی که سابقه پرداخت حق بیمه آنها بیش از 28 سال است، میزان افزایش سنوات بیمهپردازی برای بازنشستگی، بدون هیچگونه تغییری نسبت به قوانین پیشین باقی مانده است تا ثبات در تعهدات بلندمدت حفظ شود.
جدول جامع افزایش سنوات بیمهپردازیاین جدول، معیارهای دقیقی را برای محاسبه میزان افزایشی که به سنوات بیمهپردازی فرد اضافه میشود، بر اساس میزان سابقه او در تاریخ مرجع (1403/05/03) مشخص میسازد. این ضرایب به گونهای تنظیم شدهاند که جبران فاصله تا بازنشستگی کامل را بر اساس میزان سابقه موجود تسهیل نمایند.
سابقه پرداخت حق بیمه تا تاریخ 1403/05/03افزایش سنوات بیمهپردازی به ازای هر سال کسری تا زمان احراز شرایط بازنشستگیبیش از 28 سالبدون تغییر (طبق روال گذشته) از 25 تا 28 سال2 ماه به ازای هر سال کسریاز 20 تا 25 سال3 ماه به ازای هر سال کسریاز 15 تا 20 سال4 ماه به ازای هر سال کسری
تشریح محاسبات ضریب افزایش سنوات بیمهپردازیمدیرکل نامنویسی سازمان تامین اجتماعی در خصوص نحوه اعمال این ضرایب توضیح داد:
الف) سوابق بین 20 تا 25 سال:
برای افرادی که سابقه پرداخت حق بیمه آنها بین 20 تا 25 سال است، به ازای هر سالی که تا رسیدن به حداقل سنوات لازم فاصله دارند، 3 ماه به سنوات بیمهپردازی موثر آنها اضافه خواهد شد.
ب) سوابق بین 15 تا 20 سال:
این گروه که دارای کمترین سابقه تحت پوشش این قانون هستند، به ازای هر سال کسری تا احراز شرایط بازنشستگی، 4 ماه به سنوات بیمهپردازی آنها اضافه خواهد شد.
نحوه ایجاد سوابق بیمهای در سیستم تامین اجتماعیمدیرکل نامنویسی تاکید کرد که زیربنای تمامی محاسبات بازنشستگی، سوابق ثبت شده در حسابهای انفرادی بیمهشدگان است که بر اساس ماده (4) قانون تامین اجتماعی شکل میگیرد. سوابق بیمهای از زمانی ایجاد میشود که فرد در مقابل دریافت مزد یا حقوق در یک رابطه کارگری-کارفرمایی مشغول به کار باشد. این فرآیند نیازمند ثبت دقیق اطلاعات توسط کارفرما است.
فرآیند ثبت سوابق کارگاهی تامین اجتماعیارسال لیست و کارکرد: کارفرمایان موظفند لیست حقوق و کارکرد ماهانه کارکنان خود را به سازمان تامین اجتماعی ارسال نمایند.
محاسبات و تخصیص: پس از انجام محاسبات لازم توسط سیستمهای سازمان، سوابق پرداخت حق بیمه به صورت دقیق و مستند در پرونده بیمهشده ثبت و ضبط میگردد.
بازرسیهای میدانی: در مواردی که سوابق کارگاهی مورد تردید باشد، بازرسین سازمان تامین اجتماعی با مراجعه به محل کار و مشاهده مستندات و اطلاعات کارکنان، در صورت تایید، سوابق را پس از طی مراحل اداری لازم، به پرونده فرد تخصیص میدهند.
سوابق بیمه اختیاری و مشاغل آزادعلاوه بر کارمندان رسمی، صاحبان حرف و مشاغل آزاد و خویشفرما نیز میتوانند با انعقاد قرارداد بیمه اختیاری (یا مشاغل آزاد) مستقیما نسبت به پرداخت حق بیمه و ایجاد سوابق مورد نیاز برای بازنشستگی اقدام نمایند. این سوابق نیز تحت همین قوانین محاسبه و ملاک عمل قرار خواهند گرفت.
ابزارهای نوین برای مشاهده و صحتسنجی سوابق بیمهایسازمان تامین اجتماعی به منظور افزایش شفافیت و توانمندسازی بیمهشدگان در نظارت بر سوابق خود، دسترسیهای الکترونیکی جامعی را فراهم آورده است.
تمامی بیمهشدگان میتوانند با مراجعه به درگاه خدمات غیرحضوری سازمان تامین اجتماعی که به صورت متمرکز در آدرس WWW.Es.tamin.ir فعال است، نسبت به بررسی وضعیت بیمهای خود اقدام نمایند.
در این پلتفرم، کاربران میتوانند با ورود به بخش «خدمات سابقه»، سوابق کامل خود را به صورت جزيی مشاهده کنند. در صورت مشاهده هرگونه مغایرت در اطلاعات ثبت شده (مانند تاریخ شروع و پایان کار، دستمزد مبنا و یا تعداد روزهای کارکرد)، بیمهشدگان این امکان را دارند که اعتراض خود را به صورت سیستمی و آنلاین ثبت نمایند تا مورد بررسی قرار گیرد.
ساماندهی اطلاعرسانی از سال 1403به منظور افزایش نظارت مستقیم بیمهشدگان و تحقق واقعیسازی دستمزدهای مبنای پرداخت حق بیمه، یک اقدام مهم از ابتدای سال 1403 آغاز شده است: سازمان تامین اجتماعی متعهد شده است که به صورت ماهانه پیامکهای اطلاعرسانی دقیقی را برای بیمهشدگان ارسال نماید. این پیامکها شامل اقلام کلیدی سوابق ماه گذشته، نظیر:
در صورت مغایرت مشاهده شده میان سوابق اعلام شده در پیامک و واقعیت شغلی فرد، بیمهشدگان باید سریعا و بدون اتلاف وقت، با مراجعه به سایت رسمی سازمان یا مراجعه حضوری به شعب مربوطه، نسبت به اصلاح سوابق خود اقدام نمایند تا در زمان بازنشستگی دچار مشکل محاسباتی نشوند.
قانون جدید بازنشستگی سال 1404، به ویژه با رویکرد تسهیل شرایط برای افراد دارای سوابق کمتر (زیر 15 سال)، یک نقطه عطف در نظام بیمهای کشور محسوب میشود. این قانون نه تنها با اضافه کردن ضرایب جبرانی، انعطافپذیری لازم برای خروج افراد واجد شرایط از بازار کار را فراهم میآورد، بلکه در راستای حفظ عدالت بیمهای، سازوکار شفافتری برای محاسبه سنوات مورد نیاز ارايه میدهد.
شفافسازی پارامترهای بازنشستگی و تاکید بر سامانههای هوشمند در سازمان تامین اجتماعی، گامی مهم در جهت کاهش خطاهای احتمالی در فرآیندهای اداری و افزایش اعتماد مخاطبان نسبت به تعهدات بلندمدت این نهاد بیمهگر است. بیمهشدگان باید با استفاده فعال از درگاههای الکترونیکی، سوابق خود را به صورت مستمر پایش نمایند تا از تسهیلات فراهم شده به بهترین شکل ممکن بهرهمند شوند.
