جریان کرسنت چه بود؟

جریان کرسنت چه بود؟

پس از گذشت 7 سال از رای هیات داوری در سال 2014 به نفع شرکت اماراتی در پرونده کرسنت که 8 سال و نیم اول قرارداد را در برمی‌گیرد، اکنون میزان این غرامت رسما اعلام شد.

وطن امروز: سرانجام پس از گذشت 7 سال از رای هیات داوری در سال 2014 به نفع شرکت اماراتی در پرونده کرسنت که 8 سال و نیم اول قرارداد را در برمی‌گیرد، اکنون میزان این غرامت رسما اعلام شد. دانا گاز روز گذشته اعلام کرد هیات داوری بین‌المللی در ارتباط با بخش اول دوره قرارداد، 607 میلیون و 500 هزار دلار (17 هزار میلیارد تومان بر حسب قیمت دلار روز) غرامت تعیین کرده که باید به دانا گاز پرداخت شود. پرونده مربوط به دوره دوم قرارداد که بقیه 16 سال و نیم آن (2014 تا 2030) را شامل می‌شود، همچنان در حال بررسی است و آخرین جلسه هیات داوری بین‌المللی اکتبر 2022 در پاریس برگزار خواهد شد. دانا گاز در بیانیه‌اش گفته است غرامت درخواستی در این پرونده بسیار بیشتر از دوره اول است و انتظار می‌رود میزان آن بعد از رای هیات داوری در سال 2023 اعلام شود. پیش از این گمانه‌زنی‌های بسیاری در رابطه با میزان خسارت ایران منتشر شده بود؛ برای مثال محمدرضا نعمت‌زاده، وزیر وقت صنعت، معدن و تجارت سال 93 از محکومیت 18 میلیارد دلاری ایران خبر داده بود که البته همان زمان وزارت نفت این سخنان را تکذیب کرد. حال با اعلام رسمی رای دادگاه میزان خسارت ایران برای بخش اول این قرارداد مشخص شده است. شرکت دانا گاز مجری فرآوری و انتقال پروژه بود و شرکت کرسنت نیز نقش خریدار را در این قرارداد داشت. 

 
* جریان کرسنت چه بود؟
سال 1381 قرارداد صادرات گاز ایران به امارات بین شرکت اماراتی کرسنت و شرکت ملی نفت ایران امضا شد. مذاکرات فروش گاز ایران به امارات از سال 1997 میلادی آغاز و در نهایت این مذاکرات به امضای قرارداد کرسنت در سال 2001 منجر شد. بر اساس مفاد این قرارداد، با ساخت خط لوله‌ای از میدان سلمان به امارات، مقرر شد گازهای همراه میدان نفتی سلمان از مخزن مشترک با ابوظبی به میزان 500 میلیون فوت‌مکعب در روز به این کشور صادر شود. این در شرایطی بود که پرونده کرسنت از همان ابتدا مخالفان و موافقان زیادی داشت، چرا که عده‌ای معتقد بودند ایران گاز را ارزان به فروش می‌رساند و همین موضوع نیز از آن سال تاکنون حاشیه‌های زیادی را به‌ وجود آورد و موجب شکایت طرف اماراتی و گشایش پرونده کرسنت در دادگاه بین‌المللی شد و زمزمه‌های جریمه شدن ایران نیز به گوش رسید که همین مساله نیز بازار شایعه این قرارداد را داغ کرد. این موضوع موجب شد اماراتی‌ها به ایران بیایند و برای تعیین تکلیف پای میز مذاکره بنشینند اما مذاکرات باز هم به نتیجه نرسید و در نهایت با عدم حصول توافق به پایان رسید و هیات اماراتی به کشورش بازگشت، هر چند اماراتی‌ها بارها بعد از این سفر آمادگی خودشان را برای دریافت گاز ایران اعلام کردند. در نهایت، 27 تیر 1388 شرکت نفتی کرسنت امارات با صدور بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد در پی اختلاف با ایران بر سر پرونده فروش گاز، به مراجع داوری بین‌المللی مراجعه خواهد کرد. کرسنت دلیل مراجعه به مراجع بین‌المللی را تاخیر ایران در صدور گاز بر اساس قرارداد مورد توافق بین 2 کشور اعلام کرد. دادگاه لاهه سال 2013 اعلام کرد این قرارداد از لحاظ قانونی لازم‌الاجراست و طرف ایرانی باید تعهدات خود را عملی کند اما این اتفاق باز هم نیفتاد و دادگاه لاهه تصمیم به جریمه کردن ایران و پرداخت غرامت به طرف اماراتی گرفت. همین موضوع موجب شد اظهارنظرهای متفاوتی درباره کرسنت از سوی مسوولان کشور مطرح شود؛ موضوعی که بارها زنگنه را در مظان اتهام قرار دارد و داستان‌های زیادی را به ‌وجود آورد. 
در مجموع، فرآیند کلی قرارداد کرسنت 4 ذی‌نفع اصلی داشت؛ شرکت ملی نفت ایران (به عنوان فروشنده)، شرکت کرسنت (به عنوان خریدار)، شرکت دانا گاز (به عنوان مجری فرآوری و انتقال) و دولت امارات شارجه (به عنوان مصرف‌کننده نهایی) که با توجه به واقعیات موجود در این فرآیند، نقش شرکت کرسنت صرفا در حد دلالی بوده است. به طور خلاصه حضور واسطه‌گرانه شرکت کرسنت در قرارداد با ایران موجب شده بود سهم ایران به عنوان دارنده گاز، از کل درآمدها، کمتر از همه عوامل ذی‌نفع در قرارداد باشد که این عوامل عبارتند از: خریدار یا به عبارت واقعی واسطه، مصرف‌کننده نهایی (دولت شارجه) و حتی شرکت دانا گاز که نقش فرآوری و توزیع گاز را به عهده دارد. 
 
* بهای نازل فروش گاز
درباره این قرارداد 2 محور اصلی و بسیار تکان‌دهنده وجود دارد؛ اولی ثبات قیمت برای دوران 25 ساله قرارداد (بدون توجه به افزایش جهانی قیمت نفت و گاز، طبق مفاد قرارداد برای یک دوره 7 ساله و یک دوره 18 ساله، قیمت به صورت ثابت تعیین شده است) بود و دومی بهای بسیار نازل فروش گاز. اصولا در قراردادهای فروش گاز هیچ‌گاه مرسوم نیست قیمت برای یک دوره قابل توجه (7 سال) و بدتر از آن 18 سال ثابت فرض شود. در قراردادهای فروش گاز مشاهد می‌شود این قراردادها همگی دولت با دولت بوده و از همان سال اول تابع نرخ‌های جهانی و تابع قیمت نفت و به صورت متغیر هستند. با این حال بر خلاف عرف رایج بین‌المللی بازار گاز، در قرارداد کرسنت، به صورت کاملا استثنایی قیمت گاز تحویلی برای 2 دوره 7 و 18 ساله ثابت محسوب شده و این امتیاز استثنايی بزرگی برای کرسنت محسوب می‌شد. پس از مدت‌ها کوتاهی در امضای قرارداد، روند افزایش قیمت نفت در جهان آغاز شد و ادامه این روند نیز قابل پیش‌بینی بود. بنابراین لازم بود هیات‌مدیره وقت شرکت ملی نفت ایران از همان هنگام برای اصلاح و افزایش قیمت اقدامات خود را در برابر شرکت کرسنت شروع کند. با این حال و به‌‌ رغم اینکه کرسنت از همه امکانات خود در طول این مدت برای گرفتن امتیازات جدیدتر از ایران استفاده می‌کرد و موفق نیز می‌شد، از سوی مسوولان وقت شرکت ملی نفت ایران هیچ اقدامی برای اصلاح قیمت به عمل نیامد. نتیجه اینکه اگر هر زمان (به فرض سال 2006) تحویل گاز آغاز می‌شد، ایران مجبور بود در شرایطی که قیمت جهانی نفت بیش از چند برابر افزایش یافته بود، گاز را که یک ثروت ملی است برای مدت 7 سال یعنی تا پایان 2012 بر پایه قیمت هر بشکه نفت خام 18 دلار و از سال 2012 تا 2030 میلادی هم بر پایه هر بشکه نفت خام 40 دلار بفروشد!
لازم به توضیح است کشور امارات همزمان با این قرارداد از کشور عربی و همسایه خود قطر، گاز را با قیمت 65 دلار خریداری می‌‌کرد و قیمت گاز در قرارداد روسیه به اروپا 230 دلار یعنی حدود 14 برابر بهای فروش گاز ایران به شرکت کرسنت بوده است و روسیه نیز بهای گاز خود را به اوکراین از 80 دلار به 150 دلار در هر 1000 مترمکعب افزایش داده بود. همچنین قیمت پایه گاز ترش برای مصرف صنایع پتروشیمی داخل کشور در آن زمان 21 دلار و برای دیگر مصارف صنایع داخلی 25 دلار بوده است. قرارداد کرسنت فقط در مقایسه با قرارداد ایران با ترکیه در صورت اجرا موجب می‌شد ایران از درآمدی نزدیک به 20 میلیارد دلار محروم شود و این ارزان بودن کاملا بی‌سابقه و حیرت‌آور قیمت گاز موجب منافع ناروای شرکت کرسنت و مولود مشکوک آن شرکت داناگاز و دستیابی آنان به ثروت چشمگیری از ملت مظلوم ایران می‌شد و بدون شک در صورت عملی شدن این قرارداد آن را باید ارزان‌ترین قرارداد بین‌المللی خرید و فروش گاز در جهان دانست. 
 آقای زنگنه! عملکرد خوبی داشتید؟   
قرارداد کرسنت، قراردادی فسادزا بود که در دولت اصلاحات و زمان وزارت بیژن زنگنه بین شرکت ملی نفت ایران و شرکت کرسنت منعقد شد که پس از بررسی نهادهای نظارتی مشخص شد قیمت گاز صادراتی ایران بسیار ناچیز و در حد رایگان است. برای متخلفان این قرارداد در داخل کشور هم پرونده قضایی تشکیل شده است. بیژن زنگنه، وزیر سابق نفت، سال 1392 پس از معرفی به عنوان وزیر نفت وعده داد 2 هفته‌ای پرونده کرسنت را مختومه می‌کند. زنگنه در سال‌های اخیر همواره مدعی شده بود ایران در این پرونده محکوم نخواهد شد اما اکنون او در بخش اول پرونده بیش از 600 میلیون دلار خسارت برای اقتصاد ایران به جا گذاشته که باید از جیب ملت پرداخت شود. بخش دوم دادگاه که در آن شرکت کرسنت تقاضای خسارت چند میلیارد دلاری کرده، هنوز مختومه نشده است. بیژن زنگنه پیش‌تر سال 97 گفته بود: عده‌ای با لجبازی و ندانستن قواعد بین‌المللی، ما را در یک چاه عمیق انداختند. من سعی کردم کشور را از چاه عمیق خارج کنم. وی با بیان اینکه ایران در فرآیند داوری کرسنت عملکرد خوبی داشته است، اظهار داشته بود: داوری درصدد صدور رای بود که به تاخیر انداختند. امیدوارم با کارهایی که دنبال می‌کنیم، وضعیت خوبی داشته باشیم.
local_offerبرچسب‌ها:
واکنش زنگنه به صحبت‌های کاندیدا‌ درباره قرارداد کرسنت

واکنش زنگنه به صحبت‌های کاندیدا‌ درباره قرارداد کرسنت

وزیر نفت گفت: تصمیم‌گیری درباره افزایش قیمت بنزین در مصوبه دولت چاپ شده و در اختیار همه هم هست.

TejaratNews.com/
مواد اولیه شیرخشک همچنان در گمرکات مانده دلایل افزایش قیمت قیر؛ از رشد قیمت جهانی تا معاملات تهاتری بورس در انتظار حذف ارز 4200 تومانی شاخص کل قرمز اما شاخص هم وزن سبزپوش است پیش بینی معامله گران از قیمت نفت در ماه های آینده دادوستد پنتان پلاس پتروشیمی بوشهر در بورس انرژی بیش از 109 هزار تن فرآورده هیدروکربوری به فروش رسید "حکشتی" برای تسویه اقساط تسهیلات ارزی لنگر کشید شاخص های بورس جهانی صعودی شدند نرخ 13 ارز ثابت ماند/افزایش نرخ 27 ارز ارزش بازار جهانی ارز‌های دیجیتالی 2420 میلیارد دلار شد کاهش شاخص دلار برای دومین روز متوالی " وسدید " و ترکیبی نو از هیات مدیره نرخ رسمی 27 ارز افزایش یافته جزيیات وام و یارانه مسکن دولتی / پنج دهک پایینی منتظر باشند عرضه 133 هزار تن میلگرد و تیرآهن در تالار محصولات صنعتی و معدنی عرضه متانول فن آوران در رینگ بین الملل بورس انرژی سنگین‌ترین صف‌های خرید و فروش سهام در 28 مهرماه بورس در انتظار حذف ارز 4200 تومانی عرضه 133 هزار تن میلگرد و تیرآهن در بورس کالا شاخص ریزش 2 هزار واحدی دارد سهمیه بهین یاب برخی محصولات پتروشیمی حذف شد کدام سهامداران منتظر واریز سود باشند؟ اعضای حقوقی هیيت مدیره صندوق توسعه انتخاب شدند تکذیب اعلام قیمت‌های جدید خودرو " ثامید " تعدادی واحد اداری و تجاری را می فروشد بورس 42 واحد رشد کرد ضرورت بررسی اثر هزینه‌ای و درآمدی حذف ارز 4200 تومانی محل دفتر " سجام " دیگر استیجاری نیست انتخاب اعضای حقوقی هیات مدیره صندوق توسعه در مجمع تکذیب اعلام قیمت‌های جدید خودرو " قجام " باز هم " قیستو " را فروخت قرادرداد ایران و ونزويلا چقدر به نفع ماست؟ آغاز اصلاح قیمت خوردو رشد قیمت‌های جهانی، فرصتی برای صعود بورس " ونیرو " تصمیمات مجمع را ثبت کرد الگوی W و دو هدف شاخص‌کل تصمیمات مجمع " ستران " به ثبت رسید تصمیمات مجمع " غدام " ثبت شد الاکلنگ طلا و نفت آغاز ثبت‌‌نام طرح جهش تولید مسکن از امروز مجمع صندوق سرمایه گذاری نیکوکاری جایزه علمی فناوری پیامبر اعظم (ص)برگزار می شود صورت مالی میاندوره ای "وسپهر " منتشر شد جزيیاتی از وام طرح «جهش مسکن» / اقساط بازپرداخت آن چقدر است؟ خبری که شاید بر قیمت دلار تاثیر بگذارد " داراب " هم صورت مالی منتشر کرد مجمع اختصاصی بازارگردانی دارا داریوش در روز جاری ثبات کامل قیمت‌ها در بازار خودرو / قیمت خودرو امروز 28 مهر 1400 انتشار ترازنامه میاندوره ای " وبوعلی " صورت مالی حسابرسی نشده " خفنر " را منتشر کرد