خبرگزاری ایسنا: بنابر اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، حد فاصل سالهای 1395 تا 1401، تعداد خانوارهای مستاجر درگیر فقر در کشور رشدی 48 درصدی داشته است. در سال 1401، بیش از 1 میلیون خانوار مستاجر درگیر فقر در مناطق شهری (82 %)، درآمدی کمتر از خط فقر داشته و 233 هزار خانوار (18 %) با اضافه شدن هزینە تامین مسکن استیجاری به سبد هزینە آنها، درگیر فقر شدهاند.
گزارش سیاستی سوم وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با موضوع رفع فقر مسکن در کشور، لزوم اجرای ترکیبی از سیاستهای کوتاهمدت و بلندمدت با تاکید بر ویژگیهای مکانی و جمعیتی منتشر شد.
در این گزارش آمده است: در حد فاصل سالهای 1395 تا 1401، تعداد خانوارهای مستاجر درگیر فقر در کشور رشدی 48 درصدی داشته است. در سال 1401، بیش از 1 میلیون خانوار مستاجر درگیر فقر در مناطق شهری (82 %)، درآمدی کمتر از خط فقر داشته و 233 هزار خانوار (18 %) با اضافه شدن هزینە تامین مسکن استیجاری به سبد هزینە آنها، درگیر فقر شدهاند. در روستاها گروه اول معادل 75 هزار خانوار (71 %) و گروه دوم، معادل 31 هزار خانوار (29 %) بودهاند.
«فقر مستاجران» پدیده ای شهریبر اساس این گزارش، با توجه به اینکه تنها 8 درصد از خانوارهای مستاجر درگیر فقر در روستاها سکونت دارند، فقر مستاجران را بیشتر میتوان پدیدهای شهری دانست؛ در مقابل، محرومیت مسکونی که با ویژگیهای کالبدی مسکن تعریف میشود، چهرهای روستایی دارد. بهطوریکه در سال 1401، 48 درصد (2 میلیون خانوار) از خانوارهای درگیر محرومیت مسکونی در مناطق شهری و 52 درصد (2/2 میلیون خانوار) در مناطق روستایی سکونت داشتهاند.
100 درصد مستاجران قم و البرزی فقیرند اسکان بیشترین تعداد خانوارهای مستاجر درگیر فقر در استان تهرانوضعیت فقر و محرومیت مسکن در استانهای مختلف نیز متفاوت است. برای مثال، در استانهایی چون البرز و قم، 100 درصد مستاجرین به دلیل درآمد نامکفی دچار فقراند، و در استانهای کردستان و آذربایجان غربی نرخ فقر ناشی از هزینههای تامین مسکن استیجاری بالاست (46 و 38 درصد). همچنین با وجود اسکان بیشترین تعداد خانوار مستاجر درگیر فقر در استان تهران، نرخ محرومیت مسکونی در این استان پایین و تنها 5 درصد است. درحالیکه این نرخ در استانهایی مانند سیستان و بلوچستان نزدیک به 60 درصد است.
سیاستهای طرح مسکن مهر و اعطای وام ودیعه مسکن، مشکل فقر مسکن در کشور را نتوانستند حل کننداین گزارش با تاکید بر اینکه در ایران، تا کنون سیاستهای متعددی برای تامین مسکن برای خانوارهای درگیر فقر اجرا شده است می افزاید: این سیاستها طیف متنوعی را از پروژههای پرهزینهای چون طرح مسکن مهر یا احداث شهرهای جدید تا طرحهایی چون تعیین سقف اجارهبها و اعطای وام ودیعە مسکن در سالهای اخیر در برمیگیرند. بااینحال نتایج بررسیها نشان میدهد که هیچ یک از این طرحها نتوانستهاند مشکل فقر مسکن در کشور را رفع کنند.
پیشنهادی برای رفع مشکلگزارش حاضر با بررسی آمارها و ویژگیها فقر و محرومیت مسکن در کشور، پیشنهاد میدهد که اجرای هر نوع سیاستی در حوزە مسکن بایستی مبتنی بر نیازسنجی مسکونی خانوارهای درگیر فقر و محرومیت و ویژگیهای مکانی محل اسکان آنها باشد. بهعنوان مثال، برای رفع فقر مسکن در شهرها اولویت بایستی با اجرای سیاستهای کوتاهمدتی در زمینە تامین هزینە مسکن استیجاری مانند کمکهای بلاعوض مسکن، کنترل اجارهبها و بستههای حمایتی برای تامین اقلام ضروری باشد، در حالیکه در روستاها میتوان تمرکز را بر سیاستهای بلندمدتتری چون ساخت و بهسازی مسکن قرار داد.
همچنین با توجه به تفاوتهای استانی در زمینە فقر و محرومیت مسکن باید نگاهی اختصاصی به هر استان داشت. با ترسیم نقشە فقر و محرومیت مسکن در استانهای کشور به تفکیک شهرستان، میتوان این تفاوتها را در سیاستگذاریها لحاظ کرد.
