علیرضا منظری، نماینده اسبق ایران در ایکايو، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی ایلنا درباره تاثیر محاصره هوایی بر واردات دارو اظهار داشت: طبیعتا محاصره هوایی بر واردات دارو اثرگذار است؛ اگر هم کشور ترکیه به این محاصره بپیوندد شرایط واردات دارو سخت‌تر می‌شود. چراکه در صورت اعمال چنین محدودیتی، دارو نمی‌تواند از مسیر هوایی وارد کشور و باید از طریق زمینی جابه‌جا شود.
وی افزود: حمل زمینی دارو هرچند ممکن است اما هزینه بیشتری دارد؛ چراکه برای بسیاری از داروها باید شرایط دمایی و استانداردهای خاص حفظ شود و به همین دلیل به کامیون‌های یخچال‌دار و تجهیزات مخصوص نیاز است. بنابراین با انتقال حمل دارو از مسیر هوایی به زمینی، هزینه‌ها افزایش پیدا می‌کند و مشکلات خاص خود را نیز خواهد داشت.
منظری با بیان اینکه بخش قابل توجهی از داروهای وارداتی از طریق حمل‌ونقل هوایی جابه‌جا می‌شود، تصریح کرد: تا جایی که اطلاع دارم، حدود 90 تا 100 درصد داروهای وارداتی با هواپیما وارد می‌شود و این موضوع فقط مربوط به خود دارو نیست، بلکه مواد اولیه مورد نیاز برای تولید دارو را نیز شامل می‌شود.
نماینده اسبق ایران در ایکايو با اشاره به امکان دریافت مجوزهای استثنایی در شرایط محاصره هوایی گفت: در چنین شرایطی ممکن است برخی موارد از محدودیت‌ها مستثنی شوند و بتوان برای آنها از ایکايو مجوز یا استعلام گرفت. برای نمونه، در مورد عراق مجوز استثنایی برای شرکت هواپیمایی العراقی صادر شد تا بتواند برای مدت یک ماه مسافران را جابه‌جا کند. به نظر من در مورد دارو نیز اگر شرکت‌های حمل‌کننده یا دولت‌هایی که در این زمینه همکاری دارند، درخواست خود را مطرح کنند، به دلیل اینکه دارو کالایی استراتژیک و موضوعی بشردوستانه است، این احتمال وجود دارد که حمل آن از محدودیت‌ها مستثنی شود.
منظری تاکید کرد: اگر چنین استثنایی در نظر گرفته نشود، طبیعتا امکان حمل هوایی دارو وجود نخواهد داشت و باید از روش‌های دیگر برای انتقال آن استفاده کرد.
وی درباره میزان اثرگذاری این محدودیت بر بازار دارویی کشور گفت: اینکه آثار این موضوع چه زمانی در بازار دارو دیده شود، بستگی به میزان ذخایر دارویی کشور دارد. همچنین باید دید این وضعیت و محدودیت حمل دارو از مسیرهای هوایی تا چه زمانی ادامه خواهد داشت.
منظری در پاسخ به این پرسش که آیا در صورت تشدید محاصره هوایی، امکان اختصاص پروازهای کارگو برای انتقال دارو وجود دارد، گفت: این امکان وجود دارد، اما شرکت یا دولتی که قصد انجام چنین کاری را دارد باید درخواست خود را ارايه و برای دریافت مجوز خاص اقدام کند.
نماینده اسبق ایران در ایکايو درباره امکان طرح شکایت ایران در ایکايو نیز اظهار داشت: امکان شکایت وجود دارد، اما باید توجه داشت که ایکايو عمدتا مسايل فنی، عملیاتی و ایمنی هوانوردی را دنبال می‌کند و در چارچوب مقررات کنوانسیون شیکاگو فعالیت دارد؛ در مسايل تجاری و اقتصادی، ورود این سازمان محدودتر است.
وی افزود: بر اساس ماده 84 کنوانسیون شیکاگو، هر کشوری می‌تواند در رابطه با اجرای اصول و مقررات کنوانسیون یا موضوعات مرتبط با مسايل هوانوردی، شکایت خود را به شورای ایکايو ارايه کند. برای این موضوع نیز سازوکار مشخصی وجود دارد که بر اساس آن موضوع بررسی و رسیدگی می‌شود و در نهایت شورا نظر خود را اعلام می‌کند.
منظری ادامه داد: اگر کشور مربوطه نسبت به نظر شورای ایکايو اعتراض داشته باشد، این اعتراض می‌تواند برای رسیدگی به دیوان بین‌المللی دادگستری در لاهه ارجاع شود.
نماینده اسبق ایران در ایکايو با اشاره به سابقه این سازوکار گفت: با این حال، اگر تاریخچه این موضوع را بررسی کنیم، در طول حدود 80 سال تنها چهار یا پنج مورد شکایت در این چارچوب مطرح شده است.
وی تصریح کرد: ایکايو یک سازمان بین‌المللی است و شورای آن نیز از نمایندگان کشورهای مختلف تشکیل شده است؛ بنابراین ملاحظات سیاسی نیز در این شورا وجود دارد و مشخص نیست که نتیجه چنین شکایتی چگونه خواهد بود.
منظری در پایان با اشاره به ظرفیت‌های دیگر موجود در مقررات ایکايو گفت: ماده 54 نیز ظرفیت‌هایی برای طرح و بررسی موضوعات در شورای ایکايو دارد.
ایران می‌تواند با استناد به مقررات مربوط، موضوع را از جنبه اجرایی در شورا مطرح کند و ممکن است این بررسی به صدور قطعنامه‌ای منجر شود که بر اساس آن، به دلیل ملاحظات بشردوستانه و انسانی، محدودیت در حمل دارو اعمال نشود.
گفت وگو: مهدیانی
