به جای «دلار تک نرخی» دلالی دلار داریم/ گلوگاهی که توسط دلال‌ها پر می‌شود/ چرا بازار توافقی به هدف نخورد؟

به جای «دلار تک نرخی» دلالی دلار داریم/ گلوگاهی که توسط دلال‌ها پر می‌شود/ چرا بازار توافقی به هدف نخورد؟

فعالان بازار ارز این روز‌ها با جهش‌های بی سابقه دلار به کانال‌های سی و چند هزار تومانی مواجه شده اند. تا جاییکه شاخص ارزی برای اولین بار در تاریخ به کانال سی و شش هزار تومان رسید.

به گزارش تابناک اقتصادی؛ با گذشت حدود چهل و پنج روز از پاییز 1401، قیمت دلار با افزایش قابل توجهی روبرو شده است. به گونه‌ای که در بازار امروز تهران (دوشنبه 16 آبان 1401)، بهای دلار آمریکا با افزایش حدود 700 تومانی نسبت به روز قبل، به محدوده 36700 تومان رسیده و یک کانال نسبت به روز یکشنبه، بالا آمده است. رکوردشکنی دلار در بازار آزاد تهران در شرایطی است که دیگر نرخ مورد بحث این روزها؛ یعنی دلار توافقی با نوسان محدود در کانال 34 هزار تومانی همراه است. به گونه‌ای که در لحظه انتشار این گزارش، قیمت دلار توافقی در صرافی‌ها به طور میانگین به قیمت 34500 تومان رسیده است.

وضعیت هیجانی دلار در روز‌های اخیر باعث شد تا در پایان هفته قبل، ريیس کل بانک مرکزی خبر از برنامه جدید سیاست گذار ارزی برای کنترل بازار ارز و سکه بدهد.

صالح آبادی در جمع خبرنگاران اظهار داشت: "افرادی که درصد هستند ارزی را خریداری کنند به جای مراجعه حضوری به صرافی‌ها از طریق سامانه برخطی که راه اندازی شده است، می‌توانند از روز شنبه (همین هفته) درخواست‌های خود را به صورت برخط به صرافی مدنظر خود ارسال کنند و پس از احراز هویت، به صورت حضوری مراجعه کرده و ارز خود را دریافت می‌کنند و اینگونه سهولت دسترسی که یکی از محور‌های مدنظر ماست نیز میسر می‌شود. " این در حالی است که روز گذشته نیز اعلام کرد متقاضیان ارز می‌توانند علاوه بر مراجعه به صرافی‌ها به شعب منتخب چهار بانک ملی ایران، صادرات، ملت و تجارت مراجعه کنند.

از سوی دیگر، ريیس کل بانک مرکزی در خصوص کنترل بازار سکه نیز بیان داشت: "با توجه به حباب موجود در سکه و تقاضای فعالان بخش خصوصی از بانک مرکزی، مقرر شد طلای آب شده ارايه و سپس به سکه تبدیل و در بازار عرضه شود؛ لذا با توجه به تقاضای فعالان بخش خصوصی در این زمینه در حال حاضر کارگروه ویژه‌ای در این باره در بانک مرکزی تشکیل شده است و این امر تحت نظارت بانک مرکزی خواهد بود و البته توسط بخش خصوصی این کار انجام می‌شود. چارچوب این طرح، در بانک مرکزی در حال تدوین و نهایی سازی است. "

بنابراین در روز‌هایی که دلار و سکه برای فتح کانال‌های بالاتر خیز گرفته اند، بانک مرکزی از دو ابتکار عمل برای مدیریت این بازار‌ها رونمایی کرد. راهکار‌هایی که دو حدودی مانع از تداوم جهش‌های ارزی شده است، اما مشکل اصلی در جایی دیگر است.

چرا بازار توافقی به هدف نخورد؟

فعالان ارزی در روز‌های پایانی بهار امسال، با رونمایی بازار توافقی از سوی بانک مرکزی مواجه شدند. بازاری که با هدف پاسخ به تقاضای بازار و کاهش التهابات قیمت دلار (که به سطحی بی‌سابقه رسیده بود) به صرافان اجازه داد ارز اسکناس صادرکنندگان را با نرخی توافقی از آن‌ها خریداری کنند. بانک مرکزی همچنین با احیای کد 24 سرفصل مصارف ارزی، بار دیگر فروش «ارز سهمیه‌ای» با کارت ملی را مجاز شمرد.

در ابتدا همان طور که از نام این بازار مشخص بود، قرار بر این شد تا قیمت دلار به صورت توافقی بین صراف و صادرکننده تعیین شود و صراف نیز به مردمی که متقاضی دلار و یورو بودند، با نرخ توافقی به فروشند. تا اینجا روند بازار توافقی مطلوب بود و چشم انداز رسیدن به ارز تک نرخی در اقتصاد ایران را بیش از هر زمانی تقویت کرد.

اما موانع و مشکلاتی در مسیر بازار توافقی باعث شد تا هدف شکل گیری دلار تک نرخی در معاملات ارزی، تنها روی کاغذ بماند. به عنوان نمونه؛ در همان ایام صرافی‌ها در بیان مشکلات این بازار تاکید داشتند که امکان فروش ارز توافقی به مردم بیش از حجم 2 هزار دلار به ازای هر کارت ملی در یک سال را ندارند و از سوی دیگر، مشکل محدودیت تراکنش‌های کارتخوان داشتند، زیرا بیش از 50 میلیون تومان نمی‌توانستند از کارتخوان، خرید کنند، در حالی که دو هزار دلار حدود 60 میلیون تومان می‌شد. همچنین محدودیت زمانی ساتنا از دیگر دغدغه صرافان بود. در حقیقت تا ساعت یک و نیم ظهر، نمی‌توانستند ساتنا استفاده کنند و صراف از این ساعت به بعد نمی‌توانست کاسبی کند. این در حالی بود که در آن مقطع زمانی، دلال به مردم خدمات می‌داد، ولی اکثر صرافی‌ها با محدودیت مواجه بودند.


در مجموع خروجی بازار توافقی روز‌های ابتدایی تابستان، عدم تعادل در سمت عرضه و تقاضای ارز بین صراف، صادرکننده و متقاضی بود. به گونه‌ای که در حجم قابل توجه ارز صادرکننده به صرافی‌ها عرضه می‌شود، ولی صرافی به صورت قطره چکانی (2000 دلار به ازای هر کارت ملی) امکان فروش داشت؛ بنابراین این مشکلی بود که عملا تعادل عرضه و تقاضا در بازار توافقی شبکه صرافی‌ها را محقق نکرد. در این شرایط بانک مرکزی از امکان عرضه دلار خریداری شده توسط صرافی به بازار متشکل در نماد‌های دلار صادراتی و یورو صادراتی خبر داد تا بتواند مشکل عرضه ارز صادرکنندگان در صرافی‌ها را حل کند. اما معضل بعدی که در این بازار شکل گرفته، تعیین کف و سقف برای دلار توافقی بود؛ اتفاقی که با انتقاد صرافان مواجه شد.

گلوگاهی که توسط دلال‌ها پر می‌شود

14 مهرماه، کامران سلطانی‌زاده، دبیر کل کانون صرافان در این باره اظهار داشت: متاسفانه در اقدامی عجیب مجددا دستوراتی به بازار متشکل داده شد که سقف و کف برای نرخ توافقی ایجاد شد و همین کار موجب فاصله گرفتن قیمت بازار و غیرواقعی شدن کشف نرخ توسط تجار و صرافان شده است. وی افزود: در زمینه نرخ ارز، مشکل اصلی این است که نرخ ارز در صرافی‌ها را باید به نرخ واقعی بازار برسانیم، اگر هر اقدامی که انجام می‌دهیم با بازار رسمی و آزاد فاصله داشته باشد متاسفانه آن گلوگاه را دلال‌ها پر خواهند کرد.

بنابراین همان طور که اشاره شد عدم توجه به رفع موانع بازار توافقی ارز و خروج این بازار از مسیر شکل گیری ارز تک نرخی، باعث شد تا به مرور شاهد رونق دلالی در فضای دلار چند نرخی باشیم. اتفاقی که این روز‌ها نتایج آن را شاهد هستیم؛ به گونه‌ای که در این شرایط که عرضه ارز با کارت ملی به صورت سهمیه‌ای انجام می‌شود، هر دلال به طور متوسط روزانه سهمیه 5 تا 10 نفر را خریداری می‌کند و از محل کارت ملی هر نفر حدود 4 میلیون تومان سود خالص به دست می‌آورد؛ یعنی یک دلال به طور متوسط روزانه 20 تا 30 میلیون تومان سود دلالی و در واقع رانت به دست می‌آورد.

هرچند باید توجه داشت که معاونت پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه با ارسال پیامکی به مردم و کسانی که کارت ملی خود را برای خرید 2000 دلار سهمیه‌ای به دیگران اجاره می‌دهند، هشدار داد که بدیهی است اطلاعات هویتی خریداران برای سازمان هدفمندی یارانه‌ها و سازمان امور مالیاتی ارسال می‌شود.

تراز تجمیعی مثبت "ودی" حفظ امنیت مرزها و مقابله با قاچاق زمینه ساز توسعه قشم کشف منابع نفتی جدید در جنوب غرب کشور کاهش قیمت در سکه و یک گرم طلا نقاب بی‌قانونی بر سیمای شهر افزایش سرمایه 1961 میلیارد ریالی بیمه سرمد به تصویب سهامداران رسید پنج کسب و‌ کار سودآوری که هرگز از بین نمی رود توسعه صادرات تولیدات در کرمانشاه کلید خورد پیش بینی بازار طلا و سکه تحت تاثیر قیمت جهانی و سال نو میلادی شاخص دلار جهانی ثابت ماند کاهش قیمت بنزین و دیزل در چین بورس کالا میزبان 100 هزار تن کنسانتره سنگ آهن حاجی‌بابایی: تصویب بودجه سال 1402 دو مرحله ای‌ شد/ کسری بودجه 1401 چقدر است؟ جزییات عرضه پژو 207 و تارا در بورس کالا | اعلام شرایط خرید امپاور و کارا در بورس کالا پژو پارس نیم میلیاردی شد تعیین میزان رفع تعهد ارزی صادرات خدمات در اتاق ای... پیش فروش ایران خودرو با تحویل فوری | حراج بی سابقه این محصولات ایران خودرو با قیمت کارخانه چگونه در بازار توافقی دلار بخریم؟ + جزيیات و... قیمت خودرو پراید، پژو 207، سمند و تارا/ پژو پارس نیم میلیاردی شد کاهش بارش‌ها در دامنه‌های جنوبی البرز/ کاهش 5 تا 7 درجه‌ای دما و آغاز بارش برف از روز پنجشنبه نگاه ویژه به صیانت و حفظ خاک در برنامه هفتم توسعه زلزله ای مانند «زلزله بم» 105 شهر را تهدید می کند ضرر سنگین برای سهامداران استقلال و پرسپولیس فرصت دوباره به جاماندگان دریافت سود سهام عدالت + جزییات بازگشایی 7 نماد معاملاتی بورسی عرضه 100 هزار تن کنسانتره سنگ آهن در بورس کالا میرکاظمی ،«پدرخوانده اقتصادی دولت» استعفا داد؟ پرداخت تمامی کسور دستگاه‌های اجرایی مربوط به حقوق آبان ماه بازنشستگان کشوری بورس در انتظار اخبار خوب کسورات حقوق بازنشستگان پرداخت شد نوسان قیمت نفت در محدوده 83 دلار/ احتمال صعود قیمت قیمت جدید مرغ در بازار اعلام شد/ درخواست عجیب اتحادیه... رشد 47 درصدی پرداخت تسهیلات خرد شبکه بانکی تصویب رفع موانع پرداخت وام ازدواج و فرزندآوری افزایش 30 درصدی قیمت خودرو در یکسال اخیر/ واردات منجر به افزایش نرخ ارز می‌شود؟ جزيیات مهم درباره عرضه پژو 207 و تارا در بورس کالا روند کاهشی بر بازار ارزهای دیجیتالی حاکم شد پرداختی مهم مربوط به آبان‌ماه برای بازنشستگان تاثیر محسوس صادرات و قاچاق دام بر بازار گوشت/ قیمت دام زنده 85 هزار تومان شد قیمت خانه های لوکس در پایتخت خاندوزی: مدیری که پای فروش اموال مازاد بانک ها نایستد، سال 1402 مدیر بانک نخواهد بود فرصت دوباره به جاماندگان دریافت سود سهام عدالت افزایش 20 درصدی مصرف ماکارونی به دلیل تغییر سبد غذایی/ صادرات 15 تا 29 درصد تولیدات داخلی طغیان آفت در باغات پسته با آفت کشی غیراصولی اصل بنگاهداری بانکی بد نیست نمایندگان ملت از پاسخ وزیر بهداشت قانع نشدند اگر سود سهام عدالت خود را نگرفته اید بخوانید | فرصت دوباره برای جاماندگان دریافت سود ادامه روند نزولی شاخص کل بورس قیمت لیرترکیه امروز سه‌شنبه 15 آذرماه 1401 ریزش قیمت انس طلا و احتمال افزایش معاملات