روزنامه سازندگی در شماره امروز خود به 70 روزی که از قطعی اینترنت در ایران میگذرد پرداخته و بحث «اقتصاد فیلترینگ» را به عنوان عبارتی تازه در اقتصاد دیجیتال به میان کشیده است.
در گزارش سازندگی آمده: بیش از 1600 ساعت اختلال و محدودیت اینترنت، تنها به کند شدن ارتباطات روزمره ختم نشده است. طی دو ماه گذشته، بخش بزرگی از کسبوکارهای آنلاین با کاهش شدید درآمد، توقف پروژهها و تعدیل نیرو مواجه شدهاند. بسیاری از فریلنسرها و فعالان اقتصاد دیجیتال، مشتریان خارجی خود را از دست دادهاند و شرکتهای فناوری از افت جدی فعالیت خبر میدهند.
اینترنت «پرو»؛ دسترسی آزاد یا امتیاز ویژه؟
همزمان با محدودیت گسترده اینترنت، طرحی با عنوان «اینترنت پرو» یا «خطهای سفید» نیز در حال گسترش است؛ طرحی که بنا بر روایت رسمی برای حفظ فعالیت کسبوکارها و مشاغل ضروری طراحی شده اما در افکار عمومی بیش از هر چیز بهعنوان نماد «اینترنت طبقاتی» شناخته میشود. براساس گزارشهای منتشرشده، برخی کاربران با پرداخت هزینههای چندمیلیونی یا دریافت مجوزهای خاص، امکان دسترسی گستردهتر به اینترنت بینالملل را پیدا میکنند؛ دسترسیای که برای بخش بزرگی از مردم محدود یا مسدود شده است.
اقتصاد فیلترینگ و گردش مالی محدودیت
در کنار ابعاد سیاسی و اجتماعی، مساله دیگری نیز مطرح است؛ شکلگیری بازاری بزرگ حول محدودیت اینترنت. برخی گزارشها از گردش مالی چند دههزار میلیارد تومانی فروش VPN، اینترنت ویژه و خدمات دور زدن فیلترینگ حکایت دارند. همین موضوع باعث شده برخی منتقدان از «اقتصاد فیلترینگ» سخن بگویند؛ اقتصادی که در آن محدودیت بیشتر بهمعنای سود بیشتر برای فروشندگان دسترسی ویژه و اینترنت طبقاتی است.
نباید اینترنت باز شود
در سوی دیگر ماجرا، جریانهای تندرو آشکارا از تداوم محدودیتها دفاع میکنند. روحالله مومننسب، دبیر ستاد امر به معروف تهران، اخیرا تاکید کرده که اینترنت «نباید به وضعیت قبل بازگردد» و خواستار تدوین «نظام حقوقی جدید اینترنت» شده است.
