سبحانی: با نرخ‌های جعلی ارز موجب فلاکت شدیم

سبحانی: با نرخ‌های جعلی ارز موجب فلاکت شدیم

اصطلاح یارانه پنهان از سال 1389 همزمان با اجرای طرح هدفمندسازی یارانه ها رواج پیدا کرده و به ابزاری برای افزایش قیمت حامل های انرژی توسط دولت های مختلف تبدیل شده است.

جماران: اصطلاح یارانه پنهان از سال 1389 همزمان با اجرای طرح هدفمندسازی یارانه ها رواج پیدا کرده و به ابزاری برای افزایش قیمت حامل های انرژی توسط دولت های مختلف تبدیل شده است.

دولت ها معتقد هستند قیمت انرژی در کشور ما نسبت به دنیا پایین و مصرف آن بالا است در نتیجه با سیاست افزایش قیمت ها می توان مصرف و قیمت را مدیریت کرد تا اقتصاد کشور از ثمرات آن بهره مند شود.

در سال های اخیر در پی ایجاد امواج تورمی شدید ناشی از اجرای این سیاست برخی کارشناسان از اساس مبنای فکری این استدلالات را زیر سوال برده اند.

در نشست «یارانه پنهان، نیمه پنهان» که توسط دانشگاه امام صادق برگزار شد، حسن سبحانی عضوهیات علمی گروه اقتصاد دانشگاه تهران و نماینده مجلس شورای اسلامی در دوره های پنجم، ششم و هفتم تاکید کرد که سیاست گذاری های 32 سال اخیر ازجمله مسيله یارانه پنهان، بر اساس موهومات بوده است.

حسن سبحانی عضو هیات علمی دانشگاه تهران و اقتصاددان در این نشست با بیان اینکه درمورد اصطلاح یارانه پنهان می توان از نظر اقتصاد و اقتصادی سیاسی درباره آن بحث کرد، گفت: این موضوع همانطور که بارها گفته شده از آنجا نشات می گیرد که قیمت حامل های انرژی را بر حسب دلار محاسبه و با ضرب و تقسیم معادل ریالی آن را محاسبه می کنند و به ما به التفاوت آن یارانه پنهان می کنند.

این مسيله دیگر بحثی نظری و کارشناسی نیست و متاسفانه با قانون گذاری به آن رسمیت بخشیده اند برای مثال در گزارش تفریغ دیوان محاسبات در سال 1399 رسما گفته شده 1600 هزار میلیارد تومان تحت عنوان یارانه پنهان وجود دارد و دولت از این بابت بدهکار است. در نتیجه نسل جدید به این اعداد نگاه می کنند و چون ذهنیت فعلی ما را ندارند، باور کرده اند که این مسيله وجود دارد.

سبحانی با طرح این پرسش که آیا این یارانه وجود دارد یا خیر؟ خاطر نشان کرد: با استفاده از همان تعریفی که برای یارانه وجود دارد، در بودجه شرکت های تولید کننده حامل های انرژی نشان داده نمی شود که دولت به آنها یارانه ای می دهد.

یعنی در ستون مربوطه عدد صفر درج شده است. در عین حال شرکت ملی نفت در مقام یک شرکت مادر تخصصی مطابق بودجه سال 1400 یک مبالغی تحت عنوان مالیات و سود سهام به بودجه عمومی دولت می دهد. یعنی یک شرکتی است که زیان ده نیست تا یارانه ای دریافت کند.

اما گزارش تفریغ همین بودجه می گوید که شرکت ها به دولت 1600 هزار میلیارد تومان یارانه می دهند و دولت را بدهکار خود کرده اند. خب اینها قابل جمع نیست و با هم ناسازگار هستند و این سوال را مطرح می کند که بالاخره کی به کی است؟ چه کسی به دیگری یارانه می دهد؟ بنابراین از نظر مفهومی داریم درباره تابوتی حرف می زنیم که مرده ای در آن نیست.

وی افزود: یک نگاه دیگری می توان از منظر اقتصادی به این بحث داشته باشیم و آن این است که حامل های انرژی را با قیمت دلار محاسبه می کنند.

قیمت دلار هم انواع مختلفی دارد یعنی اگر با قیمت دلار آزاد محاسبه کنیم این ارقام به دست می آید. بحثی که اینجا پیش می آید این است که ما بازار ارز داریم یا نه؟ از نظر اقتصادی بازار یک ویژگی هایی دارد. یک اقتصاددانی به نام اسمیت وقتی می گوید بازار مهم ترین خلاقیت بشر است به این معنی است که آدم ها بازار را می سازند و در آن مبادلات بین انسان ها برای به دست آوردن محصول است یعنی من برای اینکه از بازار استفاده کنم باید آماده باشم که به طرفم در بازار استفاده برسانم لذا بازار تابع ضوابط و مقررات است و عمل بازاری به معنای عمل بر اساس قواعد است.

در حقیقت رقابت که در بازار وجود دارد، وجه ثانویه بازار است و جنبه اصلی بازار این است که انتخاب های آزاد هماهنگ شود تا بازار بوجود بیاید. یعنی بازار دارای نهادهای حقوقی، قانونی و قضایی است. حالا سوال این است که ما در اقتصاد ایران بازار داریم تا بازار ارز هم داشته باشیم؟

شما وقتی میگویید نرخ بازار آزاد، باید بدانید به هرچیزی بازار نمی شود گفت. ما دچار سو تفاهم درباره مفهوم بازار شده ایم یعنی درحالیکه دولت باید بایستد پای اعمال مقررات تا بازار کار بکند اما ما می گوییم دولت کنار برود تا هیچ اعمال مقررات و دفاع از حقوق مصرف کننده و ... صورت نگیرد.

بنابراین چون برداشت ما از بازار غلط است، کسانی می توانند از طریق کانال تلگرامی خود بنویسند و برای ده نفر بفرستند که ما امروز دلار را 40 هزار تومان خریداری کرده ایم. درنهایت می توانند فردا از طریق همین کار یک جریانی ایجاد کنند لذا در اقتصادی که فاقد سرمایه گذاری است و اشتغالی در آن ایجاد نمی شود مردم ضعیفش به دنبال این مسايل یک جور عمل می کند بعد صداوسیما و نمایندگان مجلس می گویند ببینید نرخ دلار 40 هزار تومان است. یعنی به همین راحتی نرخ جعل می شود! وقتی شما بازار ندارید، بر چه اساسی انرژی را به قیمت دلار حساب می کنید که ضابطه بازار آزاد بر آن حاکم نیست؟

سبحانی در ادامه افزود: در مورد ارز همین مساله به طریق اولی مطرح است. در جامعه ای که عرضه و تقاضای ارز آن آزاد نیست و دچار تحریم است و مردم به خاطر شرایط طولانی اقتصادی انتظارات تورمی از آینده دارند بازاری وجود ندارد. اگر بخواهیم اقتصادی صحبت کنیم درست است که انرژی با دلار محاسبه می شود اما خود اینکه آن دلار چقدر ارزش دارد، مسيله ای بی ضابطه است.

این استاد دانشگاه مسايل مطرح شده حول موضوع یارانه پنهان را غیر علمی و غیرواقعی خواند و در ادامه افزود: از منظر اقتصاد به نظر من این مباحث موضوعیتی ندارد. ما گول خوردیم و بخاطر فقر دانش و سوء تفاهم های تيوریک وارد بحث هایی شده ایم که از اول وجود نداشته و ندارد.

سبحانی بخش دیگری از سخنان خود را به موضوع شرایط اقتصاد سیاسی کشور اختصاص داد و گفت: ما به لحاظ اقتصاد سیاسی کشور را به گونه ای اداره کرده ایم که فاقد نرخ رشد اقتصادی، دارای بیست درصد تورم سالیانه، بیکاری بلند مدت 12 درصدی و افت ارزش پول مردم بیشتر بودن دولت هزینه های دولت نسبت به درآمد آن است و درآمدهای نفتی ما نوسان دارد.

در چنین وضعی دست به هر کاری میزنیم که فقط امروز خودمان را بگذرانیم. سیاست گذاران از این تصمیمات به مدد اقتصاددان های لیبرال منش و نيوکلاسیک روش پشتیبانی نظری می کنند و به کمک بخش خصوصی تاجر مسلک از آن حمایت عملیاتی می کنند بنابراین چه زمانی دلار داریم و چه زمانی نداریم آن را گران تر می فروشند.

در چنین اقتصاد سیاسی چه باکی دارندکه با بالا رفتن قیمت ارز اقتصاد دلاریزه شود تا مردم احساس کنند یک شبه هرچه دارایی دارند بالا رفته است و بعد حاکمیت تحت عنوان اعمال عدالت وارد شود بگوید خانه هایتان میلیونی شده پس مالیات بدهید یا حالا که پراید 7 میلیونی تان صد و پنجاه میلیون شده شما باید بنزین 3000 تومانی بخرید.

وی افزود: من می خواهم بگویم اقتصاد سیاسی ایران به واسطه هزینه هایی که بوجود آورده از پس آن بر نمی آید و راهی ندارد جز اینکه که برای اداره روزمره خود دست به هرکاری بزند .اگر سیاست گذاران کشور بتوانند به این نکته برسند که راهی که از آن آمده اند نیازمند تجدید نظر است، اتفاق مهمی رخ داده است. به لحاظ سیاست گذاری می توان گفت ما بیش از 32 سال سیاست هایی را اعمال کرده که با تدارک نرخ های جعلی ارز موجب فلاکت و فقر ده ها میلیون انسان شریفی شد که انصافا شخصیت آنها در گرداب فقر نابود شده است.

سبحانی در ادامه بیان کرد: آنچه غمبار است این نکته است که گفته می شود ما برای اجرای عدالت و از بین بردن یارانه های انرژی (که مفهومی جعلی است) می خواهیم قیمت ها را واقعی کنیم و آن را از حلقوم ثروتمندان بیرون بیاوریم. لذا با این روش مردم را فقیر کرده ایم و الان همان فقر را دلیلی برای عملیات بعدی در اقتصاد سیاسی کرده ایم از جمله افزایش قیمت کالاهایی که دیگران به خاطر تحریم از ما نمی خرند یا پولش را نمی دهند اما همین کالا را به صاحبان اصلی آن به قیمت بالاتر عرضه می کنیم چون انحصار داریم.

اگر هم کسانی به دلیل استیصال اعتراض کنند در مسلخ این اقتصاد سیاسی ذبح می شوند. سیاست مدار هوشمند انگیزه های اعتراض عمده ای از گرفتاران را باید در مبادی تصمیم گیران اقتصادی بجوید و باید آن را اصلاح کند. درست است که می شود در کوتاه مدت با تسلط بر امواج رسانه حرکت های فرصت طلبانه را به حرکت های معترضانه تسری داد و زیبایی اعتراض را در زشتی فرصت طلبی پوشاند اما قرار نبود جمهوری اسلامی اینگونه سیاست گذاری کند.

در ایامی قرار داریم که سیاست گذاری در اقتصاد ایران از جمله در خصوص حامل های انرژی علاوه بر سیطره حمایت اقتصاددان های نيوکلاسیک روش، عملیات میدانی تجار غیرمولد، تجویزهای انحرافی عمده مراکز پژوهشی حکومتی توجیه گر وضع موجود، مجوز دهندگان عمدتا عملگرا و عجول و دارای تصور غیر سیستمی، شاهد تصمیم گیرانی است که قبل از ورودشان به مسجد به پیش نمازی در مساجد اعظم فراخوانده شده اند. این پدیده از یک طرف قابلیت های آنها را در سیاست گذاری بایسته به چالش جدی کشانده و از سوی دیگر انفعال محتوم آنان را در قالب اقتصاد سیاسی مجرب شده در نادیده گرفتن اهمیت رشد اقتصاد و تهی کردن پول ملی از ارزش را فریاد می کند. چالشی که نه متوجه آنان بلکه متوجه آن نظام آموزشی است که آنها را پرورش داده و به آنها منزلت داده است.

عضو هیات علمی دانشگاه تهران در پایان گفت: اگر این پدیده با هر توجیهی در کارکرد قلب بی رحم سیاست گذاری های گذشته علیه طبقات محروم اخلال وارد نکند و به استمرارآنها تمکین نماید سیاست های اقتصادی 32 ساله همچنان در چمبره ندانم کاری های شعاری، بیشتر از آنچه تاکنون به اتلاف منابع اقتصادی انجامیده به استهلاک سرمایه اجتماعی از طریق تنبیه اقتصادی محرومان و مردمان شریفی که انقلاب اسلامی و جمهوری برآمده از آن را یاری کرده اند مختوم می شود.

امیدوارم گوش و درکی باشد که هزینه های اقتصاد سیاسی را کاهش دهد و آن را معادل درآمدی کند که مردم نجیب اما گنجشک روزی را به فقر بیشتری گرفتار نکند. اعتراف به سیاست های غلط اقتصادی و آمادگی برای تصحیح آنها مستلزم فهم عمیق واقعیات این اقتصاد و اداراک نقش سیستمی عناصر غیراقتصادی موثر در روندهای اقتصادی است.

این کار سخت تواضع، فهم و اراده می خواهد. تواضع در قبال کمک به مردمانی که اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی آنها را به فقر کشانده است. هزینه این تواضع در سیاست گذاری هرچه باشد می ارزد برای اینکه از ماهیت اسلام به عنوان دینی ضد فقر دفاع می کند و نشان می دهد که حاکمیت عملا جان مردم را از مسیر فراهم آوردن سیاست های اقتصادی ارزش آفرین و نه از طریق کشاندن شان به کفری که از مجاری فقر حمله می کند، حرمت گذاری می کند.

local_offerبرچسب‌ها:
پیش‌بینی ريیس بانک مرکزی از وضعیت ورود ارز به کشور

پیش‌بینی ريیس بانک مرکزی از وضعیت ورود ارز به کشور

مدیر روابط عمومی بانک مرکزی به نقل از ريیس کل در تويیتی نوشت: از نظر ورود ارز به کشور در شرایط بسیار خوبی هستیم و پیش‌بینی من این است که در آینده نزدیک اوضاع رو به بهبود خواهد رفت.

TejaratNews.com/
تغییر نرخ تسعیر ارز؛ راه حل رشد سهام گروه بانکی

تغییر نرخ تسعیر ارز؛ راه حل رشد سهام گروه بانکی

از آنجایی که بانک مرکزی نقش اصلی را در تعیین نرخ تسعیر ارز و مذاکره با وزارت اقتصاد جهت تصویب این امر ایفا می‌کند به همین خاطر سازمان بورس می‌تواند با هدف ساماندهی به سهام گروه بانکی از طریق افزایش نر...

Sena.ir/
نرخ ارز صرافی ملی امروز 15 آذرماه 1400

نرخ ارز صرافی ملی امروز 15 آذرماه 1400

نرخ ارز در صرافی‌ ملی امروز دوشنبه نیز اعلام و با کمی کاهش قیمت رقم 27 هزار و 861 تومان ثبت شده است.

TejaratNews.com/
ارز نیمایی ؛ چشم امید این روزهای بورس

ارز نیمایی ؛ چشم امید این روزهای بورس

روز یکشنبه شاخص کل بورس با رشد 64/ 0 درصدی همراه شد.

EghtesadOnline.com/
واقعیت بازار ارز از نظر مدیرکل روابط عمومی بانک مرکزی

واقعیت بازار ارز از نظر مدیرکل روابط عمومی بانک مرکزی

مدیرکل روابط عمومی بانک مرکزی با اعلام اینکه عرضه ارز بصورت اسکناس در بازار متشکل ارزی هم تاکنون 3.7 برابر مدت مشابه پارسال است، گفت: واقعیت بازار ارز این است؛ روان، در دسترس و با قیمت های مبتنی بر سا...

TejaratNews.com/
نرخ رسمی 13 ارز کاهش یافت

نرخ رسمی 13 ارز کاهش یافت

بانک مرکزی نرخ رسمی 46 ارز را برای امروز (یکشنبه، 14 آذر 1400) اعلام کرد که بر اساس آن، بهای 13 واحد پولی کاهش و قیمت 21 ارز افزایش یافت. نرخ 12 واحد پولی دیگر نیز ثابت ماند.

JameJamOnline.ir/
افزایش نرخ رسمی پوند، یورو و 19 ارز دیگر

افزایش نرخ رسمی پوند، یورو و 19 ارز دیگر

بانک مرکزی نرخ رسمی 46 ارز را برای امروز (یکشنبه، 14 آذرماه 1400) اعلام کرد که بر اساس آن بهای 13 واحد پولی کاهش و قیمت 21 ارز افزایش یافت. همچنین نرخ 12 واحد پولی دیگر ثابت ماند.

Irinn.ir/
شایعه مهم برای بازار ارز / سیگنال آمریکایی برای قیمت دلار

شایعه مهم برای بازار ارز / سیگنال آمریکایی برای قیمت دلار

هرچند روز گذشته بازارهای دلار و طلا واکنش منفی نسبت به مذاکرات نشان دادند اما خبر عجیبی از تصمیم جدید آمریکایی‌ها منتشر شده است.

TejaratNews.com/
دو نگاه به آینده بازار ارز / نگاه تحلیگران به نوسانات دلار

دو نگاه به آینده بازار ارز / نگاه تحلیگران به نوسانات دلار

در اولین روز هفته، دلار شروع هیجانی داشت. قیمت دلار در همان شروع بازار به محدوده 29‌هزار و 900 تومانی رفت و به مرز 30 هزار تومان هم رسید.

TejaratNews.com/
نحوه تخصیص ارز 4200 تومانی در سال 1401

نحوه تخصیص ارز 4200 تومانی در سال 1401

ريیس کمیسیون اقتصادی گفت: لایحه دولت برای تغییر شیوه تخصیص ارز 4200 تومانی به سال بعد موکول شده و تخصیص ارز 4200 تومانی تا پایان سال ادامه خواهد یافت، در مجلس و دولت بحثی درباره حذف ارز 4200 تومانی وج...

TejaratNews.com/

حذف ارز 4200 تومانی باید سریع‌تر در دستور کار قرار بگیرد

دولت برای حذف ارز دولتی منع قانونی ندارد

اولین واکنش بازار ارز به بن‌بست در مذاکرات

اولین واکنش بازار ارز به بن‌بست در مذاکرات

تجارت نیوز از افزایش قیمت دلار در بازار آزاد همزمان با پایان اولین دور مذاکرات هسته‌ای در وین خبر داد.

Bartarinha.ir/
هفته آینده دلار گران می‌‌شود؟ / دلار سهمیه‌ای چه آسیبی به بازار ارز زد؟

هفته آینده دلار گران می‌‌شود؟ / دلار سهمیه‌ای چه آسیبی به بازار ار...

قیمت دلار هفته گذشته تا 29 هزار و 500 تومان هم در بازار آزاد رسید. این رقم در صرافی‌ها در محدوده 26 هزار تومان قیمت خورده بود. پیش‌بینی‌ها از قیمت دلار هفته آینده به چه صورت است؟

TejaratNews.com/

ثبات در بازار ارز / نرخ ارز صرافی ملی امروز سه‌شنبه دوم آذرماه

انتقاد تند مجری تلویزیون از افزایش قیمت دلار ورود 45 هزار تن شکر به کشور روایتی عجیب از قیمت‌گذاری زمین بابک زنجانی فعال سازی مخازن انرژی حوزه خزر دلار سر به 31هزار تومان زد! اثر مذاکرات اخیر 1+4 بر بازار مسکن رونمایی از تویوتا یاریس در لباس مزدا 2 جدید! اسکان 30 درصد جمعیت شهری در بافت‌های ناکارآمد جزيیات بزرگترین مزایده تاریخ خصوصی‌سازی/ بعید است تا پایان سال 90 هزار میلیارد تومان سهام بفروشیم قیمت مسکن در منطقه محبوب تهرانی‌ها طعم شیرین آموزش لاکچری/اینجا "گندکاری" جرم نیست عرضه اولیه جدید در راه است؟ فروش فوری هایما S5 و S7 بدون قرعه‌کشی / در بازار چند؟ بزرگترین مزایده سازمان خصوصی‌سازی رکورد منفی ارزش معاملات خرد/ روند فرسایشی بورس تا کی ادامه دارد؟ روسیه فعلا از ایران فلفل نمی‌خرد پیش‌بینی ريیس بانک مرکزی از وضعیت ورود ارز به کشور تاخیر در وازیر سهمیه گازويیل / سهمیه سوخت کامیون‌ها تغییر کرد؟ سهامداران "خفنر" بخوانند دورهمی "وسبحان" با چاشنی افزایش سرمایه مجمع "بگیلان" 610 ریال تقسیم کرد سود 1200 ریالی مجمع "سدشت" در جیب سهامداران فروش خودرو‌های فیدلیتی و دیگنیتی با استقبال خریداران به پایان رسید کیش اینوکس 2021 در نود ثانیه کاهش 866 واحدی شاخص کل بورس اخبار خوش ارزی ريیس کل بانک مرکزی/ اوضاع به زودی بهبود می‌یابد حذف قیمت‌ها، ثبات را به بازار خودرو باز می‌گرداند؟ / چرا خودرو گران شد؟ وضعیت سبد سهام عدالت در 15 آذر ماه شاخص بورس افت کرد آزادسازی صادرات شیرخشک و روغن به‌صورت مشروط/ شرط صادرات چیست؟ تغییر نرخ تسعیر ارز؛ راه حل رشد سهام گروه بانکی توقف تولید در 28 شرکت خودروسازی بورس دوباره منفی شد | کاهش 865 واحدی شاخص کل قیمت خودرو‌های ایران‌خودرو و سایپا امروز 15 آذر 1400/ افزایش 5 میلیونی پژو 206 فروش اوراق دولتی برای بازپرداخت اوراق قبلی/ برنامه دولت برای حمایت از سهام‌داران خرد پیش‌بینی شگفت‌انگیز از اقتصاد ایران در سال آینده افزایش تعداد کارت‌های بانکی تراکنش‌دار خرید ربع‌سکه 3 میلیون تومانی در بازار / چرا قیمت سکه‌ها متفاوت است؟ بهترین بازار برای سرمایه‌گذاری از دید مردم کجاست؟ ارزش سهام عدالت من (15 آذرماه) سیگنال‌های ارزی جدید ريیسی / اولین واکنش دلار چه بود؟ دستور اژه‌ای برای بررسی وضعیت بورس کاهش 865 واحدی شاخص بورس قیمت دلار، سکه و طلا در بازار امروز برنامه جدید سازمان بورس برای حذف دامنه نوسان/ 3 فایده و 4 ضرر دامنه نوسان در بازار سرمایه آیفکس با شاخص بورس تهران همراه شد سرقت 196میلیون دلار از یک صرافی رمزارز کاهش 865 واحدی شاخص بورس تهران/ ارزش معاملات دو بازار از 51 هزار میلیارد تومان گذشت این 4 خبر را جدی بگیرید / اوضاع اقتصادی سال 1401 چه می‌شود؟ ساخت 5 هزار واحد مسکن برای مددجویان کمیته امداد