زخم کاری قیمت گذاری بر پیکر اقتصاد در حال ترمیم است

زخم کاری قیمت گذاری بر پیکر اقتصاد در حال ترمیم است

کارشناس خبره بازار سرمایه معقتد است که تجربه دهه‌های اخیر اقتصاد ایران در اجرای قیمت گذاری دستوری باعث شده تا بورس کالا به بستر اصلی مبادلات کالاهای مهم و مواد اولیه مبدل شود که روند پرسرعت ورود کالاهای جدید به این بورس بیانگر اثبات ناکارآمدی قیمت گذاری در میان بسیاری از مسوولان و سیاست گذاران است و می توان گفت این زخم کهنه و کاری بر پیکیر اقتصاد با اعتماد به مکانیزم بورس کالا در حال ترمیم است.

سال‌هاست که دو تفکر قیمت‌گذاری دستوری و مکانیزم بازار در اقتصاد ایران در برابر هم قرار دارند. از یک سو، طرفداران قیمت‌گذاری اعتقاد دارند که با این روش از مصرف‌کننده حمایت می‌کنند و در سوی دیگر افرادی هستند که با تکیه بر تجربه چهار دهه گذشته، قیمت‌گذاری را نه تنها به سود بلکه به زیان مصرف‌کننده و تولیدکننده می‌دانند. در این میان از سال 1386 بورس کالای ایران با ادغام بورس فلزات و کشاورزی به عنوان مرجعی برای مکانیزم بازار در کشور شکل گرفته است تا بدین ترتیب بستری برای پیاده سازی اقتصاد بازار به شیوه ای شفاف، ایجاد شود. هرچند در سال های اخیر به خصوص در دوران التهاب های ارزی، ردپای مداخله‌ها و قیمت‌گذاری در بازارهای کالا آشکار است اما بورس کالا توانسته در بسیاری از بازارها، کالاها و صنایع، کارآمدی کشف قیمت متکی بر عرضه و تقاضا و شفافیت را به اثبات برساند و نقش اقتصاد بازار در توسعه صنایع را به نمایش بگذارد.

علیرضا عسگری مارانی، کارشناس خبره بازار سرمایه از جمله صاحب نظرانی است که اعتقاد دارد با وجود تمام مداخلات قیمتی در اقتصاد، بورس کالا در دفاع از مکانیزم بازار عملکرد موفقی داشته و افزایش تمایل تصمیم‌سازان و سیاست گذاران به توسعه این بورس برای تنظیم و احیای بازارهای حساس کشور، موید آن است.

در سال‌های اخیر به دلیل خسارت‌های آشکار نظام قیمت‌گذاری دستوری، گرایش به مکانیزم بازار برپایه نظام عرضه و تقاضا تقویت شده است، آیا می‌توان امید داشت که این گرایش تفکر غالب اقتصاد شود؟

از نگاهی کلی، دو نوع تفکر در حوزه اقتصاد قابل تفکیک است؛ یکی اعتقاد دارد که ثابت نگه داشتن قیمت و قیمت‌گذاری به نفع مردم است و دیگری معتقد است تنها بر اساس مکانیزم بازار و عرضه‌وتقاضا قیمت‌ها کنترل و بازار تنظیم می‌شود که مصداق بارز آن بورس کالاست.

اما همان‌گونه که اشاره کردید تجربه دهه‌های اخیر در اقتصاد ایران نشان داده است که تفکری که به دنبال قیمت‌گذاری است در نهایت به ضرر مصرف‌کننده و تولیدکننده تمام می‌شود که نمونه‌های بسیار زیادی از آن وجود دارد. در واقع دیگر اثبات شده که اگر محصولی را به هر دلیلی زیر قیمت بازار عرضه کنیم به طور قطع با قیمت کمتر به دست مصرف‌کننده نمی‌رسد و تنها به ایجاد رانت منجر می‌شود. بنابراین بورس کالا به بستر اصلی مبادلات کالاهای مهم و مواد اولیه مبدل می شود که روند پرسرعت ورود کالاهای جدید به این بورس بیانگر اثبات ناکارآمدی قیمت گذاری در میان بسیاری از مسوولان است و می توان گفت این زخم کهنه بر پیکیر اقتصاد با اعتماد به مکانیزم بورس کالا در حال ترمیم است.

بورس‌های کالایی در سایر کشورها چگونه عمل می‌کنند؟

دلیل اصلی ایجاد بورس‌های کالایی در جهان، تنظیم‌گری بازار است. محصولاتی که سهم قابل توجهی در تولید ناخالص داخلی دارند در بورس کالا عرضه و قیمت آن ها براساس مکانیزم شفاف عرضه و کشف می‌شود. در ایران هم به همین دلیل محصولاتی مانند فولاد، پتروشیمی، زعفران، مس و ... به دلیل اهمیت بالای‌شان وارد بورس کالا شد. دولت‌ها با این راهکار کل یک زنجیره را تنظیم می‌کنند، زیرا وقتی کالای بالادستی که ماده اولیه صنایع پایین‌دستی است را به مکانیزم بازار می‌سپاریم و قیمت واقعی آن کشف می‌شود، بر روی تمام محصولات پایین‌دستی هم تاثیر می‌گذارد و دیگر نیازی نیست کل زنجیره تنظیم و کنترل شود. به عنوان نمونه، طی سالیان گذشته که اهمیت پنبه افزایش یافت، این محصول وارد بورس های کالایی شد تا به عنوان کالای بالادستی تنظیم شود. بنابراین دیگر نیازی نیست محصولات نساجی هم وارد عرضه بورس شوند، زیرا وقتی محصول اصلی بر اساس مکانیزم بازار عرضه شود تا انتهای زنجیره تنظیم می‌شود.

بر همین اساس در دنیا کالاهایی که برای هر اقتصادی اهمیت بالایی دارد و در تولید ناخالص داخلی سهمی دارد وارد بورس کالا می‌شود. برای مثال در برزیل، شکر و در آمریکا آب پرتقال و در سایر کشورها کاکايو، قهوه، محصولات کشاورزی و ... کالاهای اصلی در بورس کالاست؛ با این اقدامات علاوه بر تنظیم بازار داخلی کشورها، بازارهای صادراتی آن ها نیز شفاف می‌شوند و بر قیمت های منطقه ای و بین المللی نیز اثرگذار هستند.

چالش‌های اصلی بورس کالای ایران چیست؟

چالش اصلی ایجاد محدودیت غیرمنطقی و قیمت گذاری است. اگر برای کالایی که وارد بورس شده است، مکانیزمی طراحی کنیم که حراج اتفاق نیفتد، رانت ایجاد می شود. مکانیزم‌هایی که مشخص می کند فقط افراد خاصی با قیمت خاصی باید کالا بخرند یا مقرراتی که برای مثال تعیین می‌کند که باید قیر با نصف قیمت برای آسفالت جاده و خیابان‌ها عرضه شود، به دلیل ناکارآمدی، برای بورس کالا چالش‌زا می‌شود. علاوه بر این گاهی تصمیم‌ها و مصوبات، خود عامل تحمیل تنش جدیدی به بازارهای کالایی می‌شود. مثلا تصمیم‌گیران با هدف کاهش قیمت‌ها در بازار مسکن با قیمت‌گذاری دستوری فولادسازان را ناچار می‌کنند تا محصولات خود را زیر قیمت بازار عرضه کنند. این در حالی است که قیمت فولاد باید برگرفته از نرخ جهانی و مبتنی بر مکانیزم عرضه و تقاضا تعیین شود. رعایت نکردن همین نکته بدیهی موجب شده تا شکاف قیمتی زیادی میان قیمت دولتی و نرخ آزاد کالاهای مشمول قیمت‌گذاری دستوری ایجاد شود که نه فقط به زیان تولیدکننده و مصرف‌کننده است، بلکه عامل قاچاق گسترده بسیاری از این محصولات به خارج نیز می‌شود؛ البته عمده این موارد مرتبط با دوره التهابات ارزی یکی دو سال گذشته است.

راهکارهای موثر برای تقویت بورس کالا چیست؟

علاوه بر کالاهایی که هم‌اکنون وارد بورس کالا شده است، باید تمام کالاهایی که امکان پذیرش در بورس را دارد وارد این بازار کرد تا مکانیزم آنها شفاف شود. هیچ بنگاهی نمی‌تواند محصول خود را با زیان عرضه کند و این در شرایطی است که به دلیل قیمت‌گذاری دستوری برخی از صنایع مانند خودرو هم‌اکنون با زیان محصول عرضه می‌کنند و ضمن اینکه صنعت با زیان انباشته مواجه می‌شود و منافع میلیون‌ها سهامدار مستقیم و غیرمستقیم این صنایع نیز پایمال می‌شود. باید به نظام سرمایه‌ای که مالیات پرداخت می‌کند، احترام گذاشت و تنها با بخش‌هایی که از مالیات فرار می‌کنند باید برخورد شود. این در حالی است که تمام کالاهایی که در بورس کالا عرضه می‌شود به صورت شفاف مالیات خود را می‌پردازند.

مکانیزم جهانی قیمت‌گذاری در حیطه مدیریت استراتژیک قرار دارد به این معنا که عرضه باید بر اساس قیمت تمام‌شده روز و محاسبه تمام هزینه‌ها صورت گیرد و بر همین اساس، قیمت جهانی در هر منطقه و هر فصل تفاوت دارد.

بحث دیگر، حلقه مفقوده‌ای است که در توزیع داریم. توزیع به دلیل سنتی بودن مشکلات بسیاری دارد. در سایر کشورها با فعالیت واحدهای عمده‌فروشی که کالا را با قیمت تمام‌شده عرضه می‌کنند، این مشکل حل شده است.

عملکرد بورس کالا در دفاع از از مکانیزم بازار در اقتصاد را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

بورس کالا در مقایسه با سایر بخش‌های اقتصاد ایران، عملکرد موفقیت‌آمیزتری داشته تا حدی که می‌توان گفت، بیش از 80 درصد از اهداف خود را محقق کرده و اگر دخالت‌های دولتی نبود، این رقم می‌توانست بیشتر هم باشد.

در واقع هر بخشی از بورس کالا که دخالت قیمتی در آن حضور نداشته حتی در صورت التهاب بازار سنتی، شاهد موفقیت چشمگیری بوده‌ایم و این بورس در برآورده‌سازی اهداف و عملیاتی کردن مکانیزم بازار و عرضه و تقاضا، توانمند ظاهر شده است. برای مثال دلیل نبود مشکل در معاملات بورسی زعفران یا نقره، حضور نداشتن دولت در این معاملات است؛ نکته‌ای که به بورس کالا مجال می‌دهد تا براساس سازوکارهای خود، این بازارها را تنظیم و رضایت فعالان بازار را جلب کند. اما در بخش‌هایی از معاملات بورس کالا که مداخله قیمتی تحمیل شده، چالش هایی پدید آمده است؛ با وجود تمام این مداخلات و مشکلات، هم‌اکنون بورس کالا نقش مهمی در اقتصاد ایران بازی می‌کند و در حد توان خود از مکانیزم بازار جانانه دفاع کرده است. به همین دلیل طی سال‌های اخیر، اغلب سیاست گذاران، مقامات دولتی و حاکمیتی برای تنظیم هر بازار آشفته‌ای، مکانیزم بورس کالا را پیشنهاد می‌کنند و در همین چارچوب، طرح ورود خودرو به بورس کالا طرح و استفاده از ابزارهای مالی و عرضه فیزیکی مسکن در بورس کالا هم در دستورکار قرار گرفته تا روند بهره مندی صنایع از مکانیزم بازار در بستر بورس کالا و توسعه آن ها بیش از گذشته سرعت گیرد.

local_offerبرچسب‌ها:
زیان‌ده‌ترین بازار مالی در بهار 1400 کدام است؟

زیان‌ده‌ترین بازار مالی در بهار 1400 کدام است؟

بر اساس بررسی‌های اتاق ایران درحالی که سال گذشته در چنین روزهایی بازار سرمایه بالاترین بازدهی را ثبت کرده بود، حالا کمترین بازدهی را با منفی 18 درصد داشته و از طلا و ارز زیان‌بارتر بوده است.

TejaratNews.com/

ضرر ایران خودرو 3 برابر شد / زیان‌ده‌ترین خودروی ایران خودرو چیست؟

هفتمین عرضه اولیه بورس تهران/"سپید" به بورس می آید

هفتمین عرضه اولیه بورس تهران/"سپید" به بورس می آید

سهام شرکت سپید ماکیان در روز چهارشنبه هفته جاری عرضه اولیه می شود.

BourseNews.ir/
پایان عرضه اولیه «غکورش» / به هر نفر چند سهم رسید؟

پایان عرضه اولیه «غکورش» / به هر نفر چند سهم رسید؟

در پایان عرضه اولیه «غکورش» که امروز انجام شد، به هر کد بورسی حداکثر 74 سهم در سقف قیمتی تخصیص داده شد.

TejaratNews.com/
رکورد افزایش سرمایه تاریخ بورس می‌شکند / افزایش سرمایه 1200 درصدی شستا

رکورد افزایش سرمایه تاریخ بورس می‌شکند / افزایش سرمایه 1200 درصدی ...

مدیر عامل «شستا» از افزایش سرمایه 1200 درصدی از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها خبر داد.

TejaratNews.com/
قیمت دلار و یورو در بازار آزاد

قیمت دلار و یورو در بازار آزاد

در بازار ارز قیمت دلار 22 هزار و 850 تومان، قیمت یورو 27 هزار و 800 تومان و درهم امارات 6 هزار و 280 تومان اعلام شده است.

Bartarinha.ir/
اخباری که بورس فردا را متاثر خواهند کرد | قندی ها خواستار آزاد سازی نرخ شکر!

اخباری که بورس فردا را متاثر خواهند کرد | قندی ها خواستار آزاد ساز...

فردا در حالی بازار سرمایه کار خود را آغاز خواهد کرد که احتمالا ده خبری که در روز جاری منتشر شد بر روی آن تاثیرگذار خواهند بود. قبل از معاملات فردا دوشنبه 21 تیر 1400 این ده خبر را ببینید.

NabzeBourse.ir/
قیمت گوشی موبایل در بازار امروز 8 خرداد 1400 + جدول / معرفی گوشی جدید شیايومی

قیمت گوشی موبایل در بازار امروز 8 خرداد 1400 + جدول / معرفی گوشی ج...

قیمت انواع تلفن‌های همراه سامسونگ، اپل، هوآوی و شیايومی در بازار امروز شنبه هشتم خرداد ماه 1400 را مشاهده می‌کنید.

TejaratNews.com/
پیش‌بینی بورس 24 خرداد / بورس مثبت می‌شود؟

پیش‌بینی بورس 24 خرداد / بورس مثبت می‌شود؟

بسیاری از کارشناسان بازار معتقدند در بیشتر بازارها روند رکودی حاکم شده است. اما معضل اساسی بازار سرمایه علاوه بر رکود، تحرکات منفی است که در نتیجه اقدامات نادرست دولت و نهاد ناظر در بازار ایجاد شده اس...

TejaratNews.com/
پایان عرضه اولیه «فتوسا» / به هر نفر چند سهم رسید؟

پایان عرضه اولیه «فتوسا» / به هر نفر چند سهم رسید؟

دومین عرضه اولیه سال 1400 امروز از ساعت 9:30 الی 12 انجام شد.

TejaratNews.com/
پیش‌بینی بورس 12 خرداد 1400 / اثرات مثبت مالیات بر عواید سرمایه بر بورس

پیش‌بینی بورس 12 خرداد 1400 / اثرات مثبت مالیات بر عواید سرمایه بر...

یک کارشناس بازار سرمایه معتقد است؛ جریان نقدینگی در بازار سرمایه خوب نیست و نقطه روشنی برای بالا رفتن حجم معاملات و در نتیجه افزایش ارزش معاملات وجود ندارد.

TejaratNews.com/
پیش‌بینی بورس هفتگی بازار سرمایه / نظر کارشناسان بازار سرمایه درباره روند بازار هفته دوم خرداد 1400

پیش‌بینی بورس هفتگی بازار سرمایه / نظر کارشناسان بازار سرمایه دربا...

در اواخر هفته گذشته بازار سهام روندی متعادل و مثبت را داشت و شاخص کل به محدوده یک میلیون و 109 هزار واحد رسید. باید دید بازار سرمایه در هفته آینده از نگاه کارشناسان بازار سرمایه چه روندی را می‌گذراند؟

TejaratNews.com/
شرایط جدید پیش‌فروش خودرو چیست؟

شرایط جدید پیش‌فروش خودرو چیست؟

خودروسازان در واکنش به تغییر انتظارات در بازار خودرو، شرایط فروش را تسهیل کردند. این دومین واکنش به تغییر انتظارات در بازار خودرو محسوب می‌شود که این بار در سمت عرضه رخ داده است.

TejaratNews.com/
مسیر قیمت دلار بعد از انتخابات 1400/ پیش‌بینی 5 کارشناس از آینده بازار ارز

مسیر قیمت دلار بعد از انتخابات 1400/ پیش‌بینی 5 کارشناس از آینده ب...

رای‌گیری برای انتخابات 1400 به ساعات پایانی رسیده است اما بازار ارز فردا چگونه به رییس‌جمور کابینه سیزدهم واکنش نشان می‌دهد؟

TejaratNews.com/
پیش‌بینی بورس شنبه 5 تیر 1400

پیش‌بینی بورس شنبه 5 تیر 1400

کارشناس بازار سرمایه معتقد است: واژه اعتماد به بازار سرمایه واژه صحیحی نیست بلکه اعتماد باید به اقتصاد و رونق در سرمایه‌گذاری شکل بگیرد تا مردم سرمایه‌گذاری کنند در واقع بهبود شرایط اقتصادی اعتمادسازی...

TejaratNews.com/
گروکشی سود سهامداران عدالت از سوی دو شرکت سرمایه‌پذیر پاداش 500میلیونی جزو کمترین پاداش‌‎ها است! تورم نقطه‌ای 62 درصدی هتل و رستوران‌ها قیمت لحظه‌ای دلار و یورو در بازار + قیمت انواع سکه | دلار در انتظار پایان دولت تدبیر و امید برق دوباره قطع می‌شود؟ نگاهی به اخبار رمزارز‌ها 1400/05/03 جزییات تقسیم سود 7 نماد بورسی | سهامداران کدام نماد بیشترین سود را دریافت میکنند؟ 147 هزار تن موز در 15 ماه گذشته غیرمجاز وارد شد کاهش تولید و عرضه در بورس کالا باعث افزایش قیمت سیمان شد کاهش بی‌سابقه تعهدات سایپا به 170هزار خودرو آغاز فروش سهام عدالت چه زمانی است؟| زمان پرداخت 10 درصد باقیمانده سود سهام عدالت توضیح بانک در مورد رقم پاداش نیم میلیاردی اختلاف 11 درصدی قیمت ارز نیمایی و آزاد، رانت‌آفرین است چرا قیمت بیت‌کوین در سه روز اخیر رشد کرد؟ بازار سیمان در دست 15 نفر!/ سلاطین سیمان چه کسانی هستند؟ تداوم تولید «شاهین» در ایام تعطیلات تابستانی ویديوی عجیب از تصویب پاداش 500میلیون تومانی قیمت گوجه‌فرنگی به بیش از 10هزار تومان رسید پیش‌بینی بورس 4 مرداد / اولین روز معاملاتی بورس مثبت خواهد بود؟ تکلیف گرانفروشی ایرلاین‌ها مشخص می‌شود؟ سیگنال‌های مهم برای بورس فردا دوشنبه 4 مرداد | افزایش سرمایه آپ لغو شد! اخلالگر 135میلیاردی بازار مرغ دستگیر شد آزاد سازی سهام عدالت بدون تاثیر در بازار سهام سقوط قیمت مسکن جدی است؟ آیا قیمت مرغ دوباره پرواز می‌کند؟ اجاره خانه دوباره افزایش یافت/ تعطیلات کرونایی به ضرر بازار مسکن تحلیلی بر دلایل رشد امروز قیمت بیت کوین بیت‌کوین 900 دلار بالا رفت/ روز نسبتا سبز بازار بقیه ارزهای مجازی توقف تولید نیسان آبی بعد از نیم قرن / آخرین قیمت نیسان چند است؟ سایپا چقدر خودرو به مردم بدهکار است؟ استارتاپ‌های سلامت؛ میان‌بری از داروخانه تا خانه دستان خالی سهامداران "لازما" از مجمع/مجمع لازما سود نداد تورم 2 رکورد جدید زد هیات مدیره جدید "فتوسا" تعیین شد رشد چراغ خاموش دلار در تعطیلات چرا ایرانی‌ها هر سال فقیرتر می‌شوند؟ سیگنال مهم به صنعت روغن‌سازی / ساوه در بهار به ازای هر سهم چقدر سود محقق کرد؟ 20 نماد با بیشترین بازدهی در تیرماه | عرضه اولیه‌ای با 100 درصد سود آغاز فروش سهام عدالت چه زمانی است؟ صادرات نفت ایران به چین قطع می‌شود؟ چین از ایران نفت وارد نمی‌کند افزایش 41 درصدی قیمت روغن موتور هیات مدیره "شرنگی" با مصوبه مجمع تغییر کرد چرا مجوزهای زايد کسب و کار حذف نمی‌شود؟ استخدام در یک شرکت خودروسازی جزيیاتی از افزایش سرمایه چند شرکت بورسی / لغو افزایش سرمایه آپ روغن خودرو 41درصد گران شد فروش سهام عدالت از چه زمانی آغاز می‌شود؟ "سکارون" املاک تهرانی را می‌فروشد "حفارس" اعضای هیات مدیره را تغییر داد

در حال بارگیری...