هدایت‌الله خادمی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی ایلنا، درباره وضعیت ناترازی گاز و چالش‌های احتمالی تامین سوخت نیروگاه‌ها و صنایع در فصل زمستان اظهار داشت: در جریان آسیب‌های ناشی از جنگ، از مجموع 230 میلیون مترمکعب ظرفیت ازدست‌رفته 100 میلیون مترمکعب به چرخه بازگردانده شده است. پس از این اتفاق، نفت مرکزی چندین پروژه را برای جبران کاهش تولید راه‌اندازی کرد و در پارس جنوبی نیز اقدامات بازسازی انجام شد.
وی افزود: پیش از این اتفاقات، تولید گاز کشور حدود 800 میلیون مترمکعب در روز بود، اما در دوره اوج مصرف با کاهش تولید مواجه شدیم. در حال حاضر، کاهش 400 میلیون مترمکعبی تولید گاز، رقم بسیار بزرگی است و به معنای از دست رفتن بخش قابل‌توجهی از ظرفیت تولید و ایجاد محدودیت جدی در تامین نیاز کشور خواهد بود.
این عضو پیشین کمیسیون انرژی مجلس با اشاره به پیامدهای این وضعیت برای صنایع در فصل زمستان گفت: کاهش روزانه 400 میلیون مترمکعب گاز می‌تواند به توقف تولید بسیاری از صنایع منجر شود. اگرچه پیش‌بینی‌هایی برای استفاده از مازوت و سایر سوخت‌های مایع وجود دارد، اما حجم کاهش تولید گاز به اندازه‌ای است که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن عبور کرد و این اتفاق بسیار قابل‌توجه و نگران‌کننده است.
احتمال تنش گازی در 11 استان کشور
وی درباره احتمال بروز محدودیت در تامین گاز در فصل زمستان تصریح کرد: البته شرایط تا حد زیادی به وضعیت دمای هوا بستگی دارد و امیدواریم سرمای هوا به اندازه‌ای نباشد که کشور با چالش جدی مواجه شود. با این حال، استان‌های شمالی و برخی مناطق دیگر با مشکلات بیشتری روبه‌رو خواهند شد و همان‌طور که اعلام شده، 11 استان کشور در معرض تنش گازی قرار دارند.
این کارشناس حوزه انرژی ادامه داد: در چنین شرایطی، اولویت تامین گاز با بخش خانگی خواهد بود و محدودیت‌ها عمدتا بر صنایع اعمال می‌شود. پیامد این تصمیم صرفا کاهش تولید نیست؛ بلکه صنایع در پرداخت حقوق کارکنان، ایفای تعهدات مالی و بازپرداخت بدهی‌های بانکی نیز با مشکل مواجه خواهند شد. در نتیجه، ممکن است با یک دومینوی اقتصادی مواجه شویم که به تشدید رکود و تورم در کشور منجر شود.
واردات گاز راهکار مناسبی برای رفع ناترازی نیست
وی درباره اینکه آیا واردات گاز می‌تواند راهکاری برای جبران کمبود گاز در فصل زمستان باشد، گفت: تامین گاز از مسیر واردات برای کشوری که دومین ذخایر بزرگ گاز جهان را در اختیار دارد، راهبرد درستی نیست. روسیه با وجود شرایط خاص و حتی در وضعیت جنگی، همچنان تولید و صادرات گاز را دنبال می‌کند، اما ما به‌گونه‌ای عمل کرده‌ایم که در مقاطعی به واردات گاز نیاز پیدا کنیم.
خادمی تاکید کرد: راهکار اساسی، حرکت به سمت توسعه میادین مختلف گازی، به‌ویژه میادین مشترک است. واردات علاوه بر ایجاد وابستگی در حوزه انرژی، هزینه‌های قابل‌توجهی را به اقتصاد کشور تحمیل می‌کند. از سوی دیگر، همواره این نگرانی وجود دارد که کشور مبدا در شرایط خاص، صادرات گاز خود را متوقف کند.
وی با اشاره به تجربه همکاری گازی با ترکمنستان اظهار داشت: در موضوع واردات و سوآپ گاز ترکمنستان نیز با مشکلات اساسی مواجه شدیم. در حالی که این کشور به همکاری گازی با ایران علاقه‌مند بود و تمایلی به سوآپ یا فروش گاز خود به جمهوری آذربایجان نداشت، متاسفانه شرایط به‌گونه‌ای پیش رفت که همکاری آن با ایران ادامه پیدا نکرد و به سمت جمهوری آذربایجان سوق داده شد.
قطر سال‌ها از ایران در برداشت از پارس جنوبی جلوتر است
این کارشناس انرژی با انتقاد از عملکرد کشور در توسعه میادین مشترک نفت و گاز گفت: قطر همواره عملکرد بهتری نسبت به ایران داشته و سال‌ها زودتر از ما برداشت از میدان مشترک پارس جنوبی را آغاز کرده است. در دوره دولت خاتمی، میزان تولید و برداشت ایران به سطح قطر نزدیک شد، اما امروز قطر به یکی از بازیگران اصلی بازار جهانی ال‌ان‌جی تبدیل شده و سهم قابل‌توجهی از این بازار را در اختیار دارد.
وی افزود: ما در سال‌های گذشته حتی در شرایط صلح و پیش از تشدید محدودیت‌های بین‌المللی نیز اقدامات متناسبی برای توسعه میادین مشترک انجام ندادیم. برای نمونه، در میدان‌های فرزاد 1 و 2، حتی در دوره‌هایی که شرایط تحریمی و سیاسی مساعدتر بود، فعالیت قابل‌توجهی صورت نگرفت؛ در حالی که عربستان با جدیت در حال توسعه فعالیت‌های خود در این حوزه است.
خادمی با اشاره به میادین مشترک نفتی ایران و عراق نیز گفت: در میادین خشکی مشترک با عراق نیز این کشور با سرعت در حال توسعه ظرفیت‌های تولیدی خود است. پس از جنگ آمریکا با عراق، تولید نفت این کشور در برخی میادین مشترک به‌شدت کاهش یافته بود، اما اکنون برنامه‌های گسترده‌ای برای افزایش تولید دنبال می‌کند و پیش‌بینی‌هایی برای رساندن تولید نفت این کشور به حدود 6 میلیون بشکه در روز مطرح شده است.
وی خاطرنشان کرد: واقعیت این است که ما حتی در شرایط صلح نیز در توسعه میادین مشترک نفت و گاز عملکرد مطلوبی نداشته‌ایم. اگر در سال‌های گذشته سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی مناسبی برای توسعه این میادین انجام می‌شد، امروز با چنین سطحی از ناترازی و نگرانی درباره تامین گاز صنایع و نیروگاه‌ها مواجه نبودیم. برای عبور از این وضعیت، باید توسعه میادین مشترک، افزایش ظرفیت تولید و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های انرژی به اولویت جدی کشور تبدیل شود.
