به گزارش خبرنگار مهر، تداوم رکوردشکنی دمای جهانی، افزایش ذخیره گرمایی اقیانوس‌ها، عقب‌نشینی یخچال‌های طبیعی و بالا آمدن سطح آب دریاها، تصویری نگران‌کننده از وضعیت اقلیم زمین در سال 2026 ترسیم می‌کند؛ وضعیتی که با تقویت پدیده ال‌نینو می‌تواند در ماه‌های آینده تشدید شود و موج جدیدی از مخاطرات اقلیمی را برای کشورهای مختلف جهان به همراه داشته باشد.
بر اساس گزارش جدید سازمان جهانی هواشناسی (WMO) درباره وضعیت اقلیم در سال 2026، روند افزایش دمای جهانی همچنان ادامه دارد و 12 سال گذشته، هر یک در زمان خود، گرم‌ترین سال‌های ثبت‌شده بوده‌اند. همچنین چهار سال اخیر در میان سال‌های دارای بالاترین رکورد دمای جهانی قرار گرفته‌اند.
بر اساس این گزارش، میانگین دمای سطح زمین در فاصله ژانویه تا سپتامبر 2026 حدود 1.47 درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین دوران پیش از صنعتی‌شدن بوده است؛ رقمی که پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال افزایش یابد.
یکی از عوامل تشدیدکننده این وضعیت، پدیده ال‌نینو است که از ماه اوت شدت گرفته و پیش‌بینی می‌شود تا دسامبر به قوی‌ترین سطح خود در دوره ثبت مشاهدات برسد. این پدیده می‌تواند با تشدید گرمایش جهانی، زمینه‌ساز افزایش وقوع شرایط جوی شدید در مناطق مختلف جهان شود.
روند افزایش دمای جهانی همچنان ادامه دارد و 12 سال گذشته، هر یک در زمان خود، گرم‌ترین سال‌های ثبت‌شده بوده‌اند؛ میانگین دمای سطح زمین در فاصله ژانویه تا سپتامبر 2026 حدود 1.47 درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین دوران پیش از صنعتی‌شدن بوده است
انباشت بی‌سابقه گرما در سامانه زمین
گزارش سازمان جهانی هواشناسی نشان می‌دهد عدم تعادل انرژی در سامانه زمین به‌طور مستمر در حال افزایش است و سیاره زمین با سرعت فزاینده‌ای گرما را در خود انباشته می‌کند.
این عدم تعادل به بالاترین سطح از زمان آغاز پایش‌های علمی رسیده است؛ چراکه افزایش غلظت گازهای گلخانه‌ای موجب به دام افتادن مقادیر بی‌سابقه‌ای از گرما در جو شده و تعادل میان انرژی دریافتی زمین از خورشید و انرژی خروجی آن را برهم زده است.
در این میان، اقیانوس‌ها حدود 90 درصد گرمای مازاد ناشی از عدم تعادل انرژی زمین را جذب می‌کنند. بر اساس داده‌های این گزارش، سال 2026 در مسیری قرار دارد که می‌تواند دهمین سال متوالی ثبت رکورد گرمای اقیانوس‌ها باشد؛ موضوعی که از تشدید روند گرم‌شدن آب‌های اقیانوسی حکایت دارد.
همچنین سطح آب دریاها در بالاترین میزان خود قرار گرفته و دمای سطح دریاها در سال 2026 به رکوردهای ماهانه جدیدی رسیده است.
ذوب یخچال‌های طبیعی و کاهش ذخایر آب شیرین
از دیگر نشانه‌های تشدید بحران اقلیمی، ادامه روند عقب‌نشینی یخچال‌های طبیعی و کاهش ذخایر آب شیرین در جهان است.
بر اساس گزارش سازمان جهانی هواشناسی، حجم عظیم یخ ازدست‌رفته از یخچال‌های طبیعی در سال 2025 به اندازه‌ای بوده است که اگر این میزان در قالب آب جمع‌آوری می‌شد، می‌توانست در هر ثانیه از سال پنج استخر استاندارد المپیک را پر کند.
این گزارش همچنین نشان می‌دهد ذخایر آب شیرین جهان از سال 2014 تاکنون روندی کاهشی داشته است؛ مسيله‌ای که در کنار افزایش دما و تشدید فشار بر منابع آبی، می‌تواند آسیب‌پذیری جوامع و فعالیت‌های اقتصادی را افزایش دهد.
هشدار گوترش درباره تشدید بحران اقلیمی
«ما وارد عصر جدیدی از شرایط آب‌وهوایی نامتعادل شده‌ایم. یک ال‌نینوی بسیار بزرگ در حال برخورد با سیاره‌ای است که پیش از این به دلیل تغییرات اقلیمی ساخته دست بشر، بیش از حد گرم شده است»
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با هشدار درباره پیامدهای تشدید گرمایش جهانی و تقویت پدیده ال‌نینو، اعلام کرد جهان وارد مرحله جدیدی از بی‌ثباتی اقلیمی شده است.
وی در این باره گفت: «ما وارد عصر جدیدی از شرایط آب‌وهوایی نامتعادل شده‌ایم. یک ال‌نینوی بسیار بزرگ در حال برخورد با سیاره‌ای است که پیش از این به دلیل تغییرات اقلیمی ساخته دست بشر، بیش از حد گرم شده است.»
گوترش با اشاره به تداوم رکوردشکنی‌های اقلیمی و افزایش هزینه‌های انسانی ناشی از تغییرات آب‌وهوایی افزود: رکوردهای اقلیمی همچنان در حال شکسته‌شدن هستند و هزینه‌های انسانی این وضعیت نیز افزایش می‌یابد؛ در حالی که کشورهایی که کمترین مسيولیت را در ایجاد بحران اقلیمی دارند، نخستین و بیشترین آسیب‌ها را متحمل می‌شوند.
دبیرکل سازمان ملل متحد تاکید کرد رهبران جهان باید با کاهش سریع‌تر انتشار گازهای گلخانه‌ای، تسریع روند گذار عادلانه از سوخت‌های فسیلی و تامین منابع مالی و حمایت‌های مورد نیاز کشورهای آسیب‌پذیر، اقدامات جدی‌تری برای مقابله با تغییرات اقلیمی انجام دهند.
ال‌نینو؛ عامل تشدید گرمای انباشته‌شده زمین
سلست سايولو، دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی، نیز با اشاره به شدت گرمایش جهانی و نقش ال‌نینو در تشدید شرایط اقلیمی گفت: «ال‌نینو و در واقع وضعیت آب‌وهوای جهانی در سال 2026 معنای جدیدی به عبارت خارج از نمودار می‌دهد. ال‌نینو گرمای جدیدی به سیاره اضافه نمی‌کند؛ این گرما از اقیانوس آزاد می‌شود که گرم‌ترین مقدار اندازه‌گیری‌شده تاکنون را دارد. به‌سادگی، گرمای بیشتری برای آزاد شدن وجود دارد.»
وی با تاکید بر اینکه افزایش دمای هوا و تقویت ال‌نینو می‌تواند خطرات اقلیمی را تشدید کند، افزود: امواج گرما، طوفان‌های گرمسیری و بارش‌های شدید با سرعتی بیشتر از آنچه بر اساس الگوها و داده‌های تاریخی پیش‌بینی شده بود، شدت می‌گیرند.
دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی همچنین با اشاره به قرار گرفتن صدها میلیون نفر در معرض گرمای شدید و غیرقابل‌تحمل در سال جاری میلادی، تصریح کرد وقوع حوادثی مانند ریزش گسترده یخ و سنگ و سیلاب‌های ناگهانی در نپال، ابعاد خطرات ترکیبی پیش روی جوامع ساکن مناطق کوهستانی آسیب‌پذیر و در حال گرم‌شدن را آشکار کرده است.افزایش دمای هوا و تقویت ال‌نینو می‌تواند خطرات اقلیمی را تشدید کند، امواج گرما، طوفان‌های گرمسیری و بارش‌های شدید با سرعتی بیشتر از آنچه بر اساس الگوها و داده‌های تاریخی پیش‌بینی شده بود، شدت می‌گیرند
افزایش اهمیت سامانه‌های هشدار زودهنگام در برابر مخاطرات اقلیمی
در بخش دیگری از گزارش سازمان جهانی هواشناسی، بر اهمیت پیش‌بینی‌های مبتنی بر مشاهدات مستمر جهانی برای پایش تغییرات سریع اقلیمی و مدیریت مخاطرات ناشی از آن تاکید شده است.
بر اساس این گزارش، دسترسی به پیش‌بینی‌های دقیق و به‌روز، بیش از هر زمان دیگری برای مدیریت خطرات فزاینده‌ای که جوامع و اقتصادها را تهدید می‌کنند، اهمیت دارد.
با این حال، یکی از تحولات مثبت در این زمینه، افزایش تعداد کشورهایی است که از استقرار سامانه‌های هشدار زودهنگام چندمخاطره‌ای (MHEWS) خبر داده‌اند.
بر اساس داده‌های منتشرشده، تعداد این کشورها از 56 کشور در سال 2015 به 136 کشور در سال 2025 افزایش یافته است؛ روندی که نشان‌دهنده گسترش ظرفیت کشورها برای شناسایی و اطلاع‌رسانی درباره مخاطرات طبیعی و اقلیمی پیش از وقوع حوادث است.
گزارش به‌روزرسانی‌شده سازمان جهانی هواشناسی با عنوان «وضعیت اقلیم در سال 2026» در نخستین روز برگزاری کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (COP31) در آنتالیای ترکیه منتشر شده است.
این سند به‌عنوان گزارشی مبتنی بر شواهد علمی و داده‌های اقلیمی تهیه شده و اطلاعات ارايه‌شده در آن، تا حد امکان، داده‌های ثبت‌شده تا سپتامبر 2026 را در بر می‌گیرد. از این رو، آخرین پیامدهای احتمالی ناشی از تقویت پدیده ال‌نینو در ماه‌های بعد، هنوز در داده‌های مورد استفاده این گزارش منعکس نشده است.
