بودجه 1401 در ترازوی دیوان محاسبات

بودجه 1401 در ترازوی دیوان محاسبات

دیوان محاسبات در گزارشی آورده است: در لایحه بودجه سال 1401 شاهد رشد 91 درصدی منابع عمومی نسبت به عملکرد گذشته هستیم.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی شبکه خبر،
 به نقل از دیوان محاسبات کشور، با ارايه لایحه بودجه سال 1401 کل کشور از طرف دولت به مجلس شورای اسلامی، دیوان محاسبات علاوه بر بررسی گزارش مرتبط با قانون الحاق یک تبصره به ماده(182) قانون آیین‌نامه داخلی مجلس، به علت اثرات اقتصادی بودجه و تاثیر مستقیم آن بر انتظارات تورمی جامعه و به منظور شفافیت بیشتر، برای نخستین بار اقدام به بررسی و تحلیل روند بودجه‌ای و عملکردی آن در 12 سال اخیر کرده و جزییات لایحه بودجه سال 1401 را واکاوی و جهت بهره‌برداری روسای قوا، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، سایر مقامات و نخبگان و صاحبنظران حوزه مالیه عمومی ارايه کرده است.

این گزارش افزود: روند افزایش اعتبارات هزینه‌ای طی دوره زمانی 1400-1390 تصاعدی بوده است در حالی که رشد درآمدها تقریبا روندی خطی را تجربه کرده است. از طرفی علیرغم هدف‌گذاری و تاکید بر استقلال اعتبارات هزینه‌ای از منابع حاصل از واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای و مالی در سیاست‌های کلی و قوانین برنامه پنجم و ششم توسعه و سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی، در یک دهه اخیر نه تنها کشور به تحقق هدف مذکور نزدیک نشده بلکه دستیابی به آن بسیار دور از دسترس شده است.

نتایج بررسی‌های کارشناسی دیوان محاسبات کشور حاکی است: در جدیدترین گزارش چشم‌انداز اقتصادی جهان صندوق بین‌المللی پول، در سال 2022، رشد اقتصادی ایران 2.5 درصد برآورد شده است، بنابراین برای تحقق رشد مدنظر دولت، باید سیاستگذاری و برنامه‌ریزی مناسبی جهت کاهش وابستگی تولید به واردات و رشد سریع صادرات غیرنفتی، عدم کسری بودجه دولت و فشار بر منابع ارزی کشور، کاهش نرخ ارز واقعی و نبود نظام سهمیه‌بندی ارزی و بحران ارزی، افزایش درآمدهای منابع بودجه‌ای، رشد مثبت سرمایه‌گذاری ناشی از کاهش طرح های عمرانی، کاهش نرخ تورم، کاهش پایه پولی کشور و افزایش قدرت رقابت‌پذیری تولید کنندگان داخلی داشته باشد.

براساس این گزارش، نتایج بررسی تراز عملیاتی 11 ساله بودجه کل کشور و عملکرد آن نشان می‌دهد که کسری تراز عملیاتی در لایحه بودجه سال 1401 کاهش 35 درصدی نسبت به قانون بودجه سال 1400 داشته است. به طوری که کسری تراز عملیاتی از 464 هزار میلیارد تومان به 301 هزار میلیارد تومان رسیده است.

دیوان محاسبات کشور افزود: بررسی روند اعتبارات هزینه‌ای هم گویاست که رشد هزینه در پیش‌بینی سال 1401 حدود 5 درصد است، طبق جدول زیر افزایش هزینه در سال‌های 1400 و 1401 قابل تامل است.

این گزارش عنوان کرد: روند تغییر درآمدها طی مدت بررسی، مشخص می‌کند که رشد درآمدها در پیش‌بینی سال 1401 حدود 46 درصد است، در حالی که متوسط نرخ رشد سالانه درآمدها طی سال‌های 1400-1390 بالغ بر 23 درصد بوده است. به عبارت دیگر رشد درآمدها در سال آینده نسبت به متوسط 11 ‌سال اخیر به میزان 23 واحد درصد افزایش را نشان می‌دهد.

دیوان محاسبات کشور یادآور شد: در لایحه بودجه 1401 درآمدهای مالیاتی 79 درصد از کل درآمدها را در برمی‌گیرد که در سال 1400 این نسبت 71.5 درصد بوده است. دولت در خصوص افزایش 62 درصدی مالیات نسبت به سال گذشته مبانی نحوه افزایش پایه‌های مالیاتی، جلوگیری از فرار و اجتناب مالیاتی و وصول معوقات را باید شفاف بیان کند و با توجه به احکام مندرج در تبصره 6 لایحه بودجه 1401 شاهد رشد معافیت‌ها هستیم که با افزایش 62 درصدی مالیات همخوانی ندارد.

در بخش دیگری از گزارش آمده است: علیرغم زیانده بودن تعداد کثیری از شرکت‌های دولت، سود سهام شرکت‌های دولتی از 15 هزار میلیارد تومان به 26 هزار میلیارد تومان رسیده است که این امر با واقعیت اقتصادی شرکت‌ها در تضاد بوده و در صورت زیان به بستانکاری شرکت‌های دولتی منظور خواهد شد.

دیوان محاسبات کشور تصریح کرد: قابل تامل‌تر این است که بهره مالکانه و حقوق دولتی معادن از 10 هزار میلیارد تومان به 40 هزار میلیارد تومان افزایش یافته است در حالی که عملکرد وصولی این ردیف در هشت ماهه منتهی به 30 آبان 1400 بالغ بر 13 هزار میلیارد تومان بوده است.

این گزارش افزود: یافته‌های دیوان محاسبات کشور از مقایسه منابع حاصل از واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای با منابع حاصل از نفت و فرآورده‌های نفتی حاکی است که نرخ 23 هزار تومانی و صادرات 1.2 میلیون بشکه‌ در روز اعمال شده است و منابع حاصل از صادرات نفت با رشد 106 درصدی در لایحه مواجه است. این درحالی است که عملکرد تحقق منابع نفتی تا پایان آبان 1400 حدود 15 درصد است که تلاش مضاعف دولت در تحقق منابع نفتی را می‌طلبد.

این گزارش یادآور شد: بنابراین دولت با درج حکم جز (2) بند (ب) تبصره (1) لایحه بودجه 1401 به میزان افزایش یا کاهش منابع نفتی سقف انتشار اوراق مالی اسلامی افزایش یا کاهش خواهد داد و باتوجه به عملکرد فعلی و در صورت تداوم این روند در سال آتی عملا منابع پیش‌بینی شده محقق نشده و منجر به انتشار اوراق مالی اسلامی در سطح وسیعی خواهد شد.

دیوان محاسبات کشور در بخش دیگری از گزارش خود بیان کرد: با توجه به وضعیت فعلی بازار سرمایه و عملکرد دولت درخصوص واگذاری شرکت‌های دولتی و تحقق کمتر از نیم درصدی این بخش در هشت ماهه سال 1400 عملا پیش‌بینی مبلغ 71 هزار میلیارد تومان برای سال 1401 و همچنین تحقق 255 هزار میلیارد تومان در سال 1400 امکانپذیر نیست و عملا به سمت واگذاری انواع اوراق مالی اسلامی و استفاده از منابع صندوق توسعه ملی سوق پیدا خواهد کرد.

این گزارش خاطرنشان کرد: علاوه بر این، «بازپرداخت تسهیلات دریافتی از صندوق توسعه ملی» از جدول شماره (8) تحت عنوان «برآورد تملک دارایی‌های مالی» در لایحه بودجه سال 1401 حذف شده در حالی که بدهی دولت به صندوق توسعه ملی رقم قابل توجهی بوده و مقام معظم رهبری در زمان تصویب قانون بودجه سال 1400 کل کشور مورد تاکید قرار داده‌اند.

در لایحه بودجه سال 1401 نسبت به 1400، تعداد 18 ردیف جدید منابع با رقم 3761 میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. از جمله این ردیف‌ها، درآمد حاصل از رسیدگی قطعی پرونده‌های مودیان مالیات بر ارزش افزوده، درآمد حاصل از عوارض ارزش افزوده دریافتی از شرکت‌های فناور مستقر در پارک‌های علم و فناوری، درآمد حاصل از هرگونه صدور و تمدید گواهینامه، اجازه‌نامه و پروانه بهره‌برداری هوایی و ارايه خدمات نظارت بر ایمنی مسافر در پروازها «درچارچوب مجوزهای قانونی»، درآمد حاصل از ردیابی، رهگیری و کنترل اصالت کالاهای سلامت محور (تی. تی. ای. سی)، درآمد حاصل از سامانه جامع اطلاعات مسافرین (ای. پی. آی)، درآمد حاصل از سامانه یکپارچه معاینه فنی ایران (سیمفا)، درآمد حاصل از تراکنش فرآیندهای الکترونیکی نسخه‌نویسی امضای الکترونیک و اصالت اعضای سازمان نظام پزشکی از ارايه دهندگان خدمات از جمله مواردی است که در لایحه بودجه سال 1401 نسبت به 1400 با رقم 3761 میلیارد تومان در نظر گرفته شده است.

همچنین، درآمد حاصل از اجرای طرح‌های مهار و تنظیم آب‌های مرزی، درآمد حاصل از صادرات دام موضوع، درآمد حاصل از خسارات ناشی از اکتشاف و بهره‌برداری از معادن بخش خصوصی، درآمد حاصل از 2.5% ارزش فروش هر تن اتیلن تولید داخل، درآمد حاصل از اصلاح و افزایش مسیرهای پروازی، درآمد حاصل از اجرای ماده 39 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، درآمد حاصل از فروش و اجاره املاک مازاد آموزش و پرورش، درآمد حاصل از فروش اموال منقول وغیرمنقول مازاد وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، درآمد حاصل از فروش اراضی پایاب، واگذاری باقیمانده سهام دولت در بانک‌ها و بیمه‌ها هم از دیگر ردیف‌هایی هستند که در لایحه بودجه سال 1401 نسبت به 1400 با رقم 3761 میلیارد تومان در نظر گرفته شده است.

تعدادی از ردیف‌های درآمدی به ویژه مربوط به سقف دوم بودجه سال 1400 نیز حذف شده است که از جمله آن، حقوق ورودی خودرو، استرداد حقوق ورودی کالاهای وارداتی، حقوق ورودی واردات گوشی‌های موبایل ساخته شده خارجی با قیمت بیش از 600 دلار، 27 صدم درصد از 3 درصد تعرفه مالیات بر ارزش افزوده، مالیات بر مصرف سیگار، جریمه زمان غیبت مشمولان، درآمد حاصل از افزایش تعرفه برق صنایع برای آزمایشگاه‌های مرجع تجدیدپذیر، درآمد حاصل از مابه التفاوت نرخ ترجیحی به نرخ سامانه معاملات الکترونیکی، عوارض موضوع ماده (65) قانون الحاق (2) – 50 درصد سهم سازمان نوسازی است.

همچنین، دو درصد درآمد حاصل از هزینه‌های دریافتی بابت تراکنش‌ها در نظام بانکداری الکترونیکی، درآمد حاصل از دعاوی مطروحه از سوی وزارت دفاع در محاکم بین‌المللی، درآمد حاصل از فروش اموال و دارایی‌های منقول و غیرمنقول مازاد دستگاه‌های اجرایی بابت بازخرید و پاداش کارکنان، منابع حاصل از مولدسازی دارایی‌های دولت، منابع حاصل از فروش اموال منقول و غیرمنقول به منظور تکمیل طرحهای نیمه تمام و از جمله مواردی هستند که از ردیف‌های درآمدی مربوط به سقف دوم بودجه سال 1400 نیز حذف شده است.

همچنین، منابع حاصل از فروش اموال و دارایی‌های منقول و غیرمنقول مازاد بابت اجرای افزایش بهره‌وری و عدالت در نظام پرداخت کارکنان، واگذاری اموال و دارایی‌های غیرمنقول مازاد دولت، دریافت مطالبات قطعی دولت - اوراق تسویه خزانه، انتشار اوراق مالی اسلامی برای خرید نردبان هیدرولیکی و ماشین آتش نشانی، انتشار فروش و واگذاری اسناد خزانه اسلامی جهت بهسازی روستاها، انتشار اوراق مالی اسلامی برای تقویت بنیه دفاعی، منابع حاصل از فروش سهام و دارایی‌های مالی، ارايه حق الامتیاز، واگذاری سهام و حقوق مالکانه، منابع حاصل از فروش بنگاه‌ها، سهام، سهم الشرکه، اموال دارایی‌ها حقوقی مالی متعلق به دولت هم از ردیف‌های درآمدی مربوط به سقف دوم بودجه سال 1400 نیز حذف شده است.

در گزارش دیوان محاسبات، سناریوهای مربوط به تحقق درآمدهای نفتی با توجه به میزان فروش نسبت به ارقام مندرج در لایحه بودجه 1401 نیز مورد تحلیل قرار گرفته است.

این گزارش افزود: در بخش مالیات براساس محاسبات صورت گرفته، مجموع درآمدهای مستقیم و مالیات بر کالاها و خدمات (غیرمستقیم) پیش‌بینی شده در لایحه بودجه سال 1401 نسبت به قانون مصوب سال 1400 بطور میانگین به میزان 66% افزایش نشان می‌دهد.

گزارش دیوان محاسبات عنوان کرد: در بخش مالیات بر کالاها و خدمات (غیرمستقیم) در لایحه بودجه 1401 و با توجه به ردیف‌های مهم این بخش، بیشترین افزایش درآمد به ترتیب مربوط به مالیات عوارض خروج مسافر از مرزهای زمینی کشور، مالیات شماره‌گذاری خودرو، مالیات فروش سیگار و مالیات بر ارزش افزوده به ترتیب 1260% و 150%، 90% و 69% است.

این گزارش افزود: در بخش «درآمدهای گمرکی» مجموع درآمدهای نقدی و غیرنقدی وصولی گمرک در سال 1400، به مبلغ 29,489 میلیارد تومان بوده که بیش از قانون بودجه مصوب به میزان 106 درصد محقق شده است.

گزارش دیوان محاسبات ادامه داد: درخصوص حمایت از تولید و اشتغال دولت در سال 1401 برنامه‌ها به آیین‌نامه ارجاع داده شده است. دولت می‌بایست برنامه اشتغال خود را به همراه شاخص های کمی ارايه کند تا برنامه دولت قابل ارزیابی باشد.

حوزه مهم دیگری که زیر ذره‌بین دیوان محاسبات کشور رفته است: هدفمندی یارانه‌هاست. افزایش منابع حاصل از اصلاح نرخ گاز سوخت صنایع بزرگ نظیر پتروشیمی‌ها، فولاد و ... به میزان 94407 میلیارد تومان باتوجه به برنامه دولت در صیانت از تولید موجب افزایش قیمت‌ها خواهد شد و حسب حکم مقرر در تبصره (1) ماده (39) قانون برنامه ششم توسعه، دولت مکلف بوده سهم سازمان هدفمند کردن یارانه‌ها از دریافتی‌ها را هرساله در ردیف منابع بودجه عمومی (شماره 210102) و مصارف مرتبط با آن را در ردیف‌های مستقل و جداگانه در ارقام بودجه عمومی درج کند. لیکن با گذشت 6 سال از حاکمیت قانون برنامه ششم توسعه همچنان این امر محقق نشده و بخشی از منابع و مصارف هدفمند کردن یارانه‌ها در سرجمع بودجه کل کشور درج شده است.

در مصارف هدفمندی با وجود اینکه برنامه دولت حذف سه دهک جامعه از دریافت یارانه‌ها است لیکن پیش‌بینی 42,800 میلیارد تومان برای پرداخت نقدی و غیرنقدی همانند سال 1400 قابل تامل است و در نهایت اینکه پیش‌بینی مبلغ 10 هزار میلیارد تومان برای صندوق ملی مسکن با عنوان "اجرای قانون جهش تولید مسکن"، اهداف قانون جهش تولید مسکن را تامین نمی‌کند.

دیوان محاسبات کشور در پایان این گزارش، در بخش‌های مختلف پیشنهادات کاربردی ارايه کرده است از جمله اینکه شیوه‌های فروش اموال منقول و غیرمنقول و واگذاری طرح‌ها، اصلاح و ضوابط مربوطه تسهیل شود و جهت تحقق 664 هزار میلیارد تومان درآمدها پایه‌های مالیاتی جدید تعیین و با ایجاد مشوق های متنوع اقدام به وصول معوقات مالیاتی و با وضع جرايم بازدارنده از فرار و اجتناب مالیاتی جلوگیری شود.

از دیگر مختلف پیشنهادات کاربردی دیوان محاسبات این است که، دولت در هزینه‌های مربوط به فصول سوم و هفتم (اموال و سایر هزینه‌ها) با رویکرد حفظ هزینه‌های اجتناب ناپذیر نسبت به تجدیدنظر و صرفه‌جویی در هزینه‌های جاری و مخارج دولت اقدام کند و با اولویت‌بندی و تدوین شاخص‌هایی نظیر اهمیت، پیشرفت فیزیکی و ...، فارغ از نگاه‌های بخشی و بعضا منطقه‌ای و تلاش در جهت استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و غیردولتی، در تکمیل طرح‌ها اقدام کند.

پیشنهادات کاربردی دیگر دیوان محاسبات این است که، ایجاد و تصویب هرگونه طرح جدید ممنوع شود، مگر اینکه اجرای آن ضروری بوده و در یک سال به بهره‌برداری برسد، تشخیص این امر به پیشنهاد دولت و تصویب مجلس صورت گیرد، ضمن تاکید بر اولویت دادن به طرح‌های آب، برق، محیط زیست و راه، از احداث ساختمان و سایر مستحدثاث غیرضرور خودداری شود.

دیوان محاسبات در پیشنهادات دیگری عنوان کرد که، دولت برنامه و راهکارهای حمایتی خود را با توجه به حساسیت تامین منابع کالای اساسی، ارايه کند، کلیه منابع و مصارف هدفمندی می‌بایست در سقف بودجه عمومی دولت منظور شود، باید برنامه اشتغال شفاف و مشخص و به همراه شاخص‌های کمی و قابل ارزیابی ارايه شود و مبلغ 85 هزار میلیارد تومان ردیف متفرقه مربوط به تحقق شاخص‌های اقتصادی در سرجمع منابع این بخش افزوده شده و جزییات کامل این برنامه با اهداف و الزامات دولت ارايه شود.

دیوان محاسبات همچنین در پیشنهادات دیگری خاطرنشان کرد: اعتبارات پیش‌بینی شده در بودجه برای اختصاص به صندوق‌های بازنشستگی با رشد 71 درصدی مواجه بوده لذا پیشنهاد می‌شود نسبت به اصلاح و تجدید ساختار صندوق‌های مذکور اقدام و زمینه قانونی نظارت و پایش آنها با توجه به وضعیت حقوقی صندوق‌ها فراهم شود.

همچنین، با لحاظ ماده 28 قانون برنامه ششم توسعه کشور، ضمن رعایت مفاد ماده (125) قانون مدیریت خدمات کشوری در تعیین ضریب افزایش حقوق کارکنان، دولت مکلف شود در سال 1401 نسبت به اصلاح نظامات پرداخت کارکنان دولت اقدام کند.

دیگر پیشنهاد دیوان محاسبات این است که، دولت مکلف به ارايه فهرست میزان معافیت‌های مالیاتی، گمرکی و بیمه‌ای و درصد معافیت هر یک از آنها و همچنین ارايه جدول بدهی‌ها و مطالبات قطعی شده و تعهدهای دولت به اشخاص حقوقی، خصوصی، تعاونی و موسسات عمومی غیردولتی و بانک‌ها و موسسات اعتباری شود.

دیوان محاسبات در پیشنهادات دیگری تصریح کرد: در اجرای حکم بند (11) قانون برخی احکام مربوط به اصلاح ساختار بودجه کل کشور دولت مکلف به درج منابع و مصارف بودجه ارزی در جدول مستقل با رعایت ملاحظات امنیتی شود و بند مربوط به واگذاری سهام شرکت‌های دولتی فروش نرفته به دلیل مشخص نشدن، حذف شود.
خبر خوش دولت به مردم/ اعلام جزییات پرداخت وام بدون... رایزنی اروپا برای منابع جایگزین گاز روسیه رشد 29 دلاری قیمت نفت ایران در سال 2021 ابهامات طرح حمایت از کارخانجات و واحدهای تولیدی/امکان سوء‌استفاده مفسدان‌ به اسم حمایت از تولید افزایش قیمت شکر در بازار رشد بی رمق بورس در نخستین روز هفته تکمیل حدود 9 هزار خودرو ناقص در یک هفته قیمت خودرو امروز 2 بهمن 1400/ سمند گران شد قیمت جدید انواع یخچال در بازار + جدول عامل گرانی برنج اعلام شد همتی درمورد رشد تند پایه پولی؛ من آنچه شرط بلاغ است... وام و تسهیلات عالی فرزندآوری اعلام جزيیات پرداخت وام بدون ضامن در بانک ها | چه کسانی می توانند بدون ضامن وام بگیرند؟ آغاز پرداخت بدون ضامن وام‌های زیر 100میلیون ابراز تمایل ريیس جمهوری ترکیه به توسعه روابط اقتصادی با ایران طرحی داخلی برای حمایت از سیگار خارجی! قیمت دنا ریخت؛ سمند بالا رفت نرخ سود بین بانکی کاهش یافت بانک‌ها مکلف به پرداخت تسهیلات بدون ضامن شدند خاندوزی: پرداخت وام‌های بدون ضامن آغاز شد با فیلترشکن ببینید 1400/11/02 دنا ریخت؛ سمند بالا رفت/ جدول قیمت‌ها نحوه عمل‌کردن ایربگ در خودروهای داخلی! تغییر شرایط ورود به عراق برای مسافران هوایی/همه پروازها به لندن انجام می شود خبر خوش بانک مرکزی برای بدهکاران بانک‌ها ارزان قیمت‌ترین آبگرمکن در بازار + جدول هدفگذاری بانک مرکزی برای لغو اخذ سود از دیرکرد اقساط تسهیلات گاز رایگان خانوارهای محروم، معطل کاغذبازی وضعیت قابل قبول ذخایر ارزی کشور ذخیره سازی 20 میلیارد مترمکعب آب در سدها بررسی لغو اخذ سود از دیرکرد اقساط وام‌ها در بانک مرکزی برق واحدهای فولادی از امروز قطع شد فرافکنی در بورس ممنوع! پایان یک ابهام در مورد بازنشستگان در بودجه 1401 پرتقاضاترین کالای ایرانی در هند را بشناسید ادعای تازه در مورد آینده تورم در ایران پیش‌ بینی مهم از آینده قیمت طلا و دلار توسعه میادین نفت و گاز ایران با مشارکت شرکت‌های ر... هشدار همتی در مورد رشد تند پایه پولی جدیدترین قیمت خودروهای داخلی و خارجی | آخرین قیمت پژو، ساینا و کويیک ؛ 2 بهمن 1400 هدیه اتحادیه تعاونی‌های عمرانی شهر تهران در بهمن/ تخفیف ویژه برای بانوان به مناسبت ولادت حضرت فاطمه ... معاملات مشکوک دو دارویی در بورس خرید تبلت ایسوس چقدر خرج برمی دارد؟ + جدول قیمت علت نوسان قیمت دلار در معاملات امروز چه بود؟ طرح درج قیمت تولیدکننده متوقف نشده بلکه پرقدرت‌تر در حال اجراست آغاز به کار نمایشگاه مجازی کتاب تهران با حمایت بانک صادرات ایران اتهامات تازه علیه برادر حسن روحانی بورس فردا مثبت است یا منفی؟ خبر مهم درباره معاملات بیت کوین مجمع یک عرضه اولیه | افزایش سرمایه کزغال چه شد؟