جمهوری اسلامی ایران در پی تداوم نگرانیها درباره وضعیت منابع آبی مشترک، موضع صریح خود را در قبال تعهدات همسایه شرقی اعلام کرد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وقت وزارت امور خارجه، در نشست خبری اخیر خود، صراحتا اظهار داشت: «موضوع حقآبه، موضوعی است که ما نسبت به عملکرد افغانستان ناراضی هستیم.»
وی تاکید کرد که تهران از تمام ظرفیتهای دیپلماتیک خود بهره برده تا مقامات ذیربط افغانستانی را به اجرای کامل تعهدات قانونی و قراردادی در قبال رودخانههای مشترک وادار سازد. این فشار بر کابل در حالی اعمال میشود که وضعیت کمبود آب در مناطق شرقی کشور همچنان بحرانی است. بقایی همچنین به وضعیت رودخانه هریرود اشاره کرد و یادآور شد که علیرغم نبود معاهده مجزا، بر اساس اصول عرف بینالمللی، افغانستان (به عنوان کشور بالادست) مکلف به رعایت سهم ایران از این منبع آبی است.
تداوم رایزنیها در پی سفر غریبآبادی و تشکیل کمیته فنی مشترکسخنگوی دستگاه دیپلماسی به تحولات اخیر در خصوص مدیریت آب اشاره کرد و خبر خوشی مبنی بر وضعیت سدها داد. بقایی افزود: «اخیرا شنیدیم که بند سلما برای کشت پاییزه باز شده است و امیدواریم که این جریان ادامه یابد.» این امیدواری به تداوم جریان آب تا رسیدن به سد دوستی اشاره دارد که برای تامین آب شرب و کشاورزی مناطق مرزی حیاتی است.
وی همچنین به جزيیات سفر کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و امور بینالملل وزارت امور خارجه، به کابل پرداخت و اعلام کرد که این یکی از سرفصلهای مهم مذاکرات بوده است. بقایی خبر داد که در نتیجه این رایزنیها، توافق شد تا «کمیته حقآبه بهزودی تشکیل شود.»
تاکید بر انتقال دقیق نکات فنی به طرف افغانستانیبقایی در بخش پایانی سخنان خود تاکید کرد که در مذاکرات انجام شده، طرف ایرانی رویکردی فنی و دقیق را در پیش گرفته است. وی بیان کرد که «نکات فنی مدنظر ما بیان شده است» و این امر نشاندهنده آن است که ایران در مذاکرات، صرفا بر کلیات متمرکز نبوده، بلکه خواستههای دقیق مهندسی و کمیسازی شده خود را به طرف افغانستانی منتقل کرده است. این کمیته فنی مشترک قرار است با برگزاری نشستهای مکرر، راهکارهای اجرایی را برای تحقق سهم ایران از هیرمند و هریرود در کوتاهترین زمان ممکن دنبال کند.
