دیابت به عنوان یکی از مهمترین چالشهای سلامت عمومی در ایران، نه تنها میلیونها بیمار را درگیر کرده بلکه بار مالی، اجتماعی و روانی قابلتوجهی نیز بر خانوادهها و ساختار نظام درمانی کشور تحمیل میکند. افزایش شیوع این بیماری، ضرورت هماهنگی میان بخشهای مختلف سیاستگذاری، بیمهای، درمانی و آموزشی را بیش از گذشته آشکار کرده است. در حالی که طی سالهای اخیر دستورالعملها، قوانین حمایتی و راهنماهای بالینی متعددی برای ارتقای وضعیت بیماران دیابتی تدوین شده، اما فاصله میان مصوبات و نحوه اجرای واقعی آنها همچنان مشهود است؛ فاصلهای که موجب میشود بسیاری از بیماران همچنان با مشکلاتی چون دسترسی به دارو، انسولین، نوارهای تست قند خون، تجهیزات نوین پایش و هزینههای روزافزون درمان مواجه باشند.
در حاشیه سومین نشست مدافعهگری دیابت گابریک، خبرنگار گسترشنیوز با عبدالرضا معادی، مشاور ارشد و مدیر پروژه "صد مطب دیابتی" بنیاد امور بیماریهای خاص گفتوگو کرده است؛ نشستی که با هدف تعامل مستقیم میان سیاستگذاران، بیمهها، تامینکنندگان دارو و تجهیزات، پزشکان و فعالان حوزه دیابت برگزار شد. معادی در این گفتوگو از اهمیت برگزاری چنین نشستهایی، چالشهای موجود، دلایل ناهماهنگی در بدنه نظام سلامت و همچنین نقش کلیدی خانوادهها در مدیریت این بیماری سخن میگوید. او معتقد است که تدوین قانون کافی نیست؛ اجرای دقیق، آموزش مستمر و هماهنگی میان نهادهای مسيول است که میتواند شرایط بیماران دیابتی را به شکل واقعی بهبود دهد.
ضرورت برگزاری نشستهای منظم برای هماهنگی نظام سلامتعبدالرضا معادی مشاور ارشد و مدیر پروژه صد مطب دیابتی بنیاد امور بیماریهای خاص در ابتدای این گفتوگو با خبرنگار گسترش نیوز گفت: برگزاری نشستهایی مانند رویداد مدافعهگری دیابت را ضروری و اثربخش است. این برنامهها فرصتی کمنظیر برای آشنا شدن سیاستگذاران و تصمیمگیران با واقعیتهای میدانی زندگی بیماران دیابتی فراهم میکند.
معادی افزود: چنین نشستهایی تنها محلی برای بیان مشکلات نیست؛ بلکه بستری برای انتقال تجربیات، تشریح نیازها و بیان شکافهایی است که در روند ارايه خدمات درمانی وجود دارد. وقتی سیاستگذاران، بیمهها و تامینکنندگان تجهیزات در کنار هم مینشینند، میتوانند چالشهای دارو، مشکلات پزشکان در تجویز، محدودیتهای بیمه و نیاز واقعی بیماران را بهطور همزمان و شفاف ببینند. این شناخت، اولین قدم برای اصلاح مسیر و ایجاد هماهنگی در بخشهای مختلف سلامت است.
وی ادامه داد: علیرغم وجود قوانین و مصوبات مناسب برای حمایت از بیماران دیابتی، بخش مهمی از این سیاستها در مرحله اجرا با مانع روبهرو میشود و به فرد مبتلا نمیرسد. این فاصله میان مصوبه و اجرا باید دیده شود و نشستهایی مثل نشست گابریک میتواند دقیقا همین فاصله را تعریف و برای آن راهحل عملی پیشنهاد کند.
شکاف میان قوانین کاغذی و واقعیت بیمارانمعادی در ادامه با اشاره به تعدد بخشنامهها و دستورالعملهای حمایتی در حوزه دیابت، اظهار میکند که مشکل اصلی نبود قانون نیست، بلکه عدم اجرای واقعی قوانین است. در حوزه بیمهای، پوششهای متعددی برای دارو، انسولین، تجهیزات و خدمات درمانی تعیین شده اما هنوز سوال مهم این است که آیا این حمایتها به بیمار نهایی میرسد یا خیر. ما در کشور برای حمایت از بیماران دیابتی قوانین خوب و کاملی داریم؛ هم در بیمههای پایه، هم صندوقهای بیماران خاص و هم بیمه تکمیلی. اما بسیاری از بیماران هنوز برای دسترسی به دارو، تجهیزات و خدمات با مشکل مواجهاند. بنابراین لازم است بررسی کنیم که مشکل در کجای فرایند رخ میدهد.
معادی تاکید کرد: در بسیاری از موارد، مسیر اداری طولانی، نبود نظارت کافی، تفاوت اجرای قوانین در مناطق مختلف، تغییرات ناگهانی در پوشش بیمهای و ناهماهنگی بین تصمیمگیران موجب میشود بیمار نتواند از حقوق قانونی خود بهرهمند شود.
نقش بیمهها در حمایت مالی و چالشهای موجودمشاور ارشد پروژه صد مطب دیابتی با اشاره به اینکه بیمهها نقش کلیدی در تامین مالی مدیریت بیماری دارند، گفت: نظام بیمهای بهترین ابزار برای حمایت از بیماران دیابتی است. اگر بیمهها مطابق استانداردهای بالینی عمل کنند، بیمار میتواند هزینههای خود را مدیریت کند. در نشستهای مشترک، نمایندگان بیمه باید پاسخگوی این سوال باشند که چه میزان از پوششهای مصوب بهصورت واقعی اجرا میشود و چرا در برخی موارد بیمار مجبور است هزینههای گزافی را شخصا پرداخت کند. انتظار میرود بیمهها با هماهنگی وزارت بهداشت و کمیتههای تخصصی، دستورالعملهای پوشش خدمات و داروها را بهصورت یکپارچه در سراسر کشور اجرا کنند تا از سردرگمی بیمار جلوگیری شود.
اهمیت آموزش برای خانوادهها و اطرافیان بیماریکی از مهمترین بخشهای گفتوگوی معادی، تاکید او بر نقش خانوادهها در مدیریت بیماری دیابت بود. او معتقد است که کنترل قند خون، پیشگیری از عوارض و حفظ کیفیت زندگی یک فرد مبتلا بدون حمایت خانواده و اطرافیان بهسختی امکانپذیر است.
معادی با اشاره به تجربیات جهانی توضیح داد: وقتی یک فرد در یک خانواده به دیابت مبتلا میشود، در حقیقت سبک زندگی کل اعضای خانواده تحت تاثیر قرار میگیرد. نهتنها والدین یا همسر، بلکه اطرافیان نزدیک و حتی فضای کار فرد باید با نیازهای او سازگار شود. حضور اعضای خانواده در جلسات آموزشی، همراهی در مراجعه به پزشک، یادگیری روشهای کنترل قند خون و آشنایی با علايم خطر، نقش مهمی در جلوگیری از عوارض جدی دارد. آموزش نهتنها برای بیمار بلکه برای تمام اعضای خانواده ضروری است؛ زیرا خطر ابتلای سایر اعضا در سالهای آینده نیز وجود دارد و تغییر سبک زندگی باید بهصورت جمعی اتفاق بیفتد.
ضرورت اطلاعرسانی و نقش رسانهها در مدیریت دیابتمعادی در پایان این گفتوگو با اشاره به نقش رسانهها، از اهمیت اطلاعرسانی مداوم درباره چالشها و موفقیتهای حوزه دیابت گفت. رسانهها با آگاهیبخشی صحیح میتوانند در تغییر رفتار جامعه، تشویق مردم به سبک زندگی سالم و ایجاد مطالبهگری برای اجرای قوانین موثر باشند.
معادی اظهار کرد: «رسانه نباید فقط در روز جهانی دیابت یا مناسبتهای خاص به این موضوع بپردازد. چالشهای دیابت باید هر روز دیده شود؛ همانطور که موفقیتها و پیشرفتها نیز باید بازتاب داده شود تا امید و انگیزه برای بیماران و خانوادهها ایجاد شود.»
او با تشکر از برگزارکنندگان نشست گابریک و رسانههایی که مسايل حوزه دیابت را پوشش میدهند، گفت: امید میتواند به بیماران انرژی بدهد و مسیر کنترل بیماری را آسانتر کند. انتشار گزارشهای تخصصی و علمی در رسانهها میتواند این امید و آگاهی را تقویت کند.
گفتوگوی عبدالرضا معادی نشان میدهد که برای بهبود وضعیت بیماران دیابتی، تدوین قانون کافی نیست؛ اجرای دقیق، نظارت مستمر، آموزش خانوادهها، هماهنگی میان نهادهای تصمیمگیر و اطلاعرسانی رسانهها باید همزمان و هدفمند انجام شود. نشستهایی مانند رویداد مدافعهگری گابریک میتواند زمینه گفتوگوی مستقیم میان ذینفعان را فراهم کند و راه را برای ارايه خدمات بهتر و موثرتر به بیماران هموار سازد.
