به گزارش خبرنگار مهر، با نزدیک شدن به فصل سرد سال و افزایش مصرف گاز در بخش خانگی و تجاری، تامین سوخت نیروگاه‌های حرارتی به یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی صنعت برق تبدیل شده است؛ موضوعی که وزارت نیرو را به افزایش ذخایر سوخت مایع، آماده‌سازی نیروگاهها برای استفاده از سوخت جایگزین و اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف سوق داده است.
عظیم اعتمادی، مدیرعامل شرکت برق حرارتی، در نشست خبری بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت برق با اعلام آمادگی نیروگاه‌های حرارتی برای تامین برق زمستانی اظهار کرد: در حال حاضر حدود 80 درصد ظرفیت مخازن سوخت نیروگاهها تکمیل شده و اقدامات لازم برای تامین برق پایدار در فصل سرد سال در حال انجام است.
وی با اشاره به تشکیل کارگروه‌های تخصصی در دولت و وزارت کشور برای مدیریت تامین برق و سوخت زمستانی افزود: در وزارت نیرو برنامه‌ریزی‌های گسترده‌ای برای افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی سوخت نیروگاهها انجام شده و قرار است تا پایان امسال 410 میلیون لیتر به ظرفیت ذخیره‌سازی سوخت نیروگاهی اضافه شود.
مدیرعامل شرکت برق حرارتی با بیان اینکه علاوه بر احداث مخازن جدید، بخشی از مخازن موجود نیز متناسب با نیاز نیروگاهها تغییر کاربری داده شده‌اند، گفت: در نیروگاه‌هایی مانند شهید رجایی، بخشی از مخازن مازوت برای ذخیره‌سازی سوخت مورد نیاز تغییر کاربری داده شده و وزارت نفت نیز اقدامات مشابهی را برای افزایش و مدیریت ذخایر سوخت در دستور کار قرار داده است.
اعتمادی با تاکید بر اینکه نمی‌توان مدت زمان کفایت ذخایر سوخت مایع را به‌طور دقیق مشخص کرد، توضیح داد: میزان مصرف سوخت مایع نیروگاهها به مقدار گازی که در فصل سرد در اختیار آن‌ها قرار می‌گیرد و همچنین میزان مدیریت مصرف در بخش‌های مختلف بستگی دارد.
استفاده از سوخت مایع هزینه تعمیر و نگهداری نیروگاهها را 30 درصد افزایش می‌دهد
مدیرعامل شرکت برق حرارتی با اشاره به محدودیت تامین گاز نیروگاهها در فصل زمستان اظهار کرد: سوخت اصلی نیروگاه‌های کشور گاز طبیعی است و سوخت مایع شامل گازويیل و مازوت به‌عنوان سوخت جایگزین برای شرایط اضطراری، محدودیت انتقال گاز یا کاهش تولید گاز پیش‌بینی شده است.
وی افزود: با افزایش مصرف گاز در بخش خانگی و عمومی، سهم بیشتری از گاز کشور به این بخش اختصاص می‌یابد و نیروگاهها برای جبران محدودیت گاز دریافتی ناچار به استفاده از سوخت مایع می‌شوند.
اعتمادی با بیان اینکه تغییر نوع سوخت، استهلاک تجهیزات نیروگاهی را افزایش می‌دهد، تصریح کرد: استفاده از سوخت مایع و تغییر سوخت نیروگاهها، هزینه‌های تعمیر و نگهداری را حدود 30 درصد افزایش می‌دهد و از این جهت، مدیریت مصرف گاز در بخش خانگی و تجاری اهمیت ویژه‌ای دارد.
وی با اشاره به کاهش تولید گاز کشور در پی حمله به تاسیسات پارس جنوبی گفت: در جریان این اتفاق، روزانه حدود سه میلیون مترمکعب از تولید گاز کشور کاهش یافت و همین مسيله ضرورت استفاده از سوخت جایگزین در نیروگاهها را افزایش داد.
مدیرعامل شرکت برق حرارتی ادامه داد: در زمستان، بخش عمده‌ای از ناترازی انرژی به افزایش مصرف وسایل گرمایشی مربوط می‌شود؛ همان‌طور که در تابستان استفاده از تجهیزات سرمایشی موجب افزایش مصرف برق می‌شود. بنابراین پایداری شبکه برق در فصل سرد تنها به ظرفیت تولید نیروگاهها وابسته نیست و تامین سوخت و رفتار مصرف‌کنندگان نیز در آن نقش تعیین‌کننده دارد.
اعتمادی تاکید کرد: اگر مشترکان خانگی، ادارات، اصناف، بخش تجاری و سایر مصرف‌کنندگان بتوانند حدود 10 درصد در مصرف برق و گاز صرفه‌جویی کنند، می‌توان زمستان را بدون خاموشی و با کمترین مشکل پشت سر گذاشت. مدیریت ساعات فعالیت مجتمع‌های تجاری و اداری و کاهش مصرف در بخش‌های مختلف نیز می‌تواند فشار بر شبکه گاز را کاهش دهد و امکان اختصاص گاز بیشتری به نیروگاهها را فراهم کند.
تمام نیروگاه‌های آسیب‌دیده در جنگ به مدار تولید بازگشتند
اعتمادی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به خسارات واردشده به تاسیسات نیروگاهی در جریان جنگ اخیر اظهار کرد: در طول 40 روز جنگ، برخی نیروگاه‌های دولتی و غیردولتی مورد حمله قرار گرفتند و در استان هرمزگان تقریبا تمامی نیروگاه‌های ما هدف حملات قرار گرفتند؛ به‌طوری‌که حملاتی با چندین موشک کروز به این تاسیسات انجام شد.
وی افزود: برخی بخش‌های مرتبط با تامین برق عمومی کشور و همچنین نیروگاه‌های خودتامین نیز آسیب دیدند که میزان خسارات در تعدادی از آن‌ها بیشتر بود. از جمله نیروگاه‌های آسیب‌دیده می‌توان به نیروگاه دماوند و نیروگاه مبارکه اشاره کرد.
مدیرعامل شرکت برق حرارتی با بیان اینکه بازگرداندن واحدهای آسیب‌دیده به مدار تولید از همان روزهای ابتدایی در دستور کار قرار گرفت، گفت: بخشی از ظرفیت‌های آسیب‌دیده در اسفندماه و فروردین‌ماه به مدار بازگشتند و سایر واحدها نیز به‌تدریج وارد مدار شدند. در حال حاضر تمام نیروگاه‌های حرارتی آسیب‌دیده به مدار تولید بازگشته‌اند، هرچند بخشی از اقدامات بازسازی و تکمیلی همچنان ادامه دارد.
وی همچنین با اشاره به انجام تعمیرات گسترده نیروگاهی در دوره جنگ افزود: از اسفندماه سال گذشته تا فروردین و اردیبهشت امسال، بیش از 35 هزار مگاوات عملیات تعمیرات اساسی در نیروگاه‌های کشور با موفقیت اجرا شد.
افزایش راندمان نیروگاهها به 40 درصد و صرفه‌جویی یک میلیارد مترمکعب گاز
مدیرعامل شرکت برق حرارتی در ادامه با تشریح برنامه‌های افزایش بهره‌وری نیروگاه‌های حرارتی اظهار کرد: راندمان نیروگاه‌های حرارتی کشور از 39.5 درصد به حدود 40 درصد افزایش یافته است و همین میزان ارتقای بهره‌وری، سالانه حدود یک میلیارد مترمکعب صرفه‌جویی در مصرف گاز را به همراه داشته است.
وی در تشریح اقدامات انجام‌شده برای تبدیل نیروگاه‌های حرارتی به سیکل ترکیبی گفت: سال گذشته بیش از یک‌هزار و 400 مگاوات ظرفیت جدید از طریق راه‌اندازی بخش بخار نیروگاه‌های سیکل ترکیبی به شبکه برق کشور اضافه شد؛ ظرفیتی که بدون مصرف سوخت اضافی ایجاد شده است.
اعتمادی افزود: تبدیل واحدهای نیروگاهی به سیکل ترکیبی علاوه بر افزایش ظرفیت تولید، موجب افزایش راندمان و کاهش مصرف سوخت می‌شود و در سال گذشته از این محل حدود یک میلیارد و 200 میلیون مترمکعب در مصرف سوخت کشور صرفه‌جویی شده است.
وی با بیان اینکه افزایش راندمان نیروگاهها از طریق تکمیل بخش بخار و تبدیل واحدهای گازی به سیکل ترکیبی همچنان در دستور کار قرار دارد، گفت: نیروگاه‌های تربت‌حیدریه و سبزوار برای اجرای این طرح در اولویت قرار گرفته‌اند و اقدامات مقدماتی تبدیل نیروگاه بمپور نیز انجام شده است. این برنامه در سایر نیروگاهها نیز با استفاده از ظرفیت‌های قانونی و مشارکت بخش خصوصی و دولتی دنبال می‌شود.
مدیرعامل شرکت برق حرارتی با اشاره به محدودیت‌های مالی و زمان‌بر بودن احداث بخش بخار نیروگاهها تصریح کرد: روند تبدیل نیروگاه‌های گازی به سیکل ترکیبی متوقف نشده، اما اجرای این پروژه‌ها به دلیل حجم بالای سرمایه‌گذاری و طولانی بودن زمان ساخت بخش بخار با کندی‌هایی همراه است.
اعتمادی با اشاره به وجود حدود چهار تا پنج هزار مگاوات ظرفیت نیروگاهی فرسوده در کشور گفت: بخشی از واحدهای قدیمی باید از مدار خارج و با واحدهای جدید و دارای راندمان بالاتر جایگزین شوند. در همین راستا، فرایند بازنشستگی نیروگاه‌های فرسوده آغاز شده و برخی واحدهای قدیمی نیروگاه ری جمع‌آوری شده‌اند.
وی افزود: در نیروگاه ری، واحدهای قدیمی با واحدهای جدیدتر جایگزین شده‌اند و در نیروگاه کرج نیز دو واحد 42 مگاواتی با راندمان بالاتر نصب شده است. همچنین نیروگاه قدیمی طرشت به‌طور کامل از مدار تولید خارج و بازنشسته شده است.
نخستین توربین ملی وارد سایت نیروگاه ری شد
اعتمادی با اشاره به توسعه فناوری ساخت تجهیزات نیروگاهی در داخل کشور اظهار کرد: نخستین توربین ملی به دست متخصصان و جوانان ایرانی ساخته شده و در سایت نیروگاه ری قرار گرفته است.
وی افزود: برنامه‌ریزی شده است بهره‌برداری رسمی از این توربین در سال آینده انجام شود و در نیمه نخست سال آینده نیز نخستین توربین ملی با ظرفیت حدود یک‌هزار مگاوات در یکی از نیروگاهها نصب شود.
مدیرعامل شرکت برق حرارتی با تاکید بر افزایش توان داخلی در تامین تجهیزات نیروگاهی گفت: میزان ساخت داخل قطعات نیروگاهی که در گذشته حدود 50 درصد بود، اکنون در برخی فریم‌ها به 90 درصد و حتی بیشتر رسیده است. در زمینه رفع گلوگاه‌های مربوط به سیستم‌های کنترل، تجهیزات اکسایتر و توربین‌های پیشرفته کلاس F نیز همکاری مناسبی میان صنعت برق، دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان شکل گرفته و بخش قابل‌توجهی از تجهیزات حساس بومی‌سازی شده است.
هزینه سوخت در قبوض برق صرف افزایش راندمان نیروگاهها می‌شود
وی درباره منابع مالی مورد نیاز برای نوسازی نیروگاهها نیز اظهار کرد: بر اساس مواد 8، 9 و 10 قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق، بخشی از هزینه سوخت نیروگاهها در قبوض برق مشترکان اعمال می‌شود و منابع حاصل از این محل برای افزایش بهره‌وری نیروگاهها و توسعه واحدهای سیکل ترکیبی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
اعتمادی افزود: این موضوع صرفا به مشترکان خانگی محدود نیست و مشترکان صنعتی، تجاری و اداری نیز مشمول سازوکار مربوط به هزینه سوخت هستند. منابع حاصل از آن برای سرمایه‌گذاری در طرح‌های افزایش راندمان نیروگاه‌های حرارتی و تبدیل واحدهای بخاری و گازی به سیکل ترکیبی اختصاص می‌یابد.
نخستین نیروگاه زمین‌گرمایی کشور در مشگین‌شهر وارد مدار شد
مدیرعامل شرکت برق حرارتی در ادامه درباره وضعیت توسعه نیروگاه‌های زمین‌گرمایی اظهار کرد: نخستین نیروگاه زمین‌گرمایی کشور در مشگین‌شهر با ظرفیت بیش از پنج مگاوات اجرا و وارد مدار شده است. این پروژه در شرایط دشوار و بدون استفاده از مشاور خارجی، با اتکا به توان مهندسان داخلی به نتیجه رسیده است.
وی با اشاره به عملیات اکتشافی و حفاری در این منطقه افزود: تاکنون 17 حلقه چاه در محدوده‌ای به مساحت حدود سه کیلومتر حفر شده که در حال حاضر دو حلقه از آن‌ها وارد مدار بهره‌برداری شده‌اند. عمق چاه‌های حفرشده نیز به‌طور متوسط حدود سه کیلومتر است.
اعتمادی با بیان اینکه توسعه فازهای بعدی این نیروگاه با مشارکت بخش خصوصی و عمومی دنبال می‌شود، گفت: مذاکراتی برای تکمیل طرح و افزایش ظرفیت تولید در جریان است و هدف‌گذاری‌های مختلفی برای توسعه ظرفیت این مجموعه مطرح شده است.
وی ضریب بهره‌برداری نیروگاه‌های زمین‌گرمایی را حدود 80 تا 90 درصد و در برخی برآوردها تا 90 درصد اعلام کرد و افزود: این ویژگی، نیروگاه‌های زمین‌گرمایی را از نظر قابلیت تولید مستمر برق در مقایسه با بسیاری از منابع تجدیدپذیر در موقعیت مناسبی قرار می‌دهد.
برنامه‌ریزی برای احداث نیروگاه‌های زباله‌سوز با شرط آنالیز پسماند
اعتمادی در پاسخ به پرسشی درباره توسعه نیروگاه‌های زباله‌سوز نیز گفت: احداث این نیروگاهها به بررسی دقیق ترکیب پسماند و انجام آنالیز یک‌ساله زباله‌های شهری وابسته است و پیش از مشخص شدن سهم زباله‌های تر و خشک، مواد بازیافتی و سایر ترکیبات، نمی‌توان تجهیزات مورد نیاز را وارد کشور کرد.
وی افزود: این پروژه‌ها در حوزه فعالیت سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) قرار دارند و میزان تولید برق آن‌ها نیز به ترکیب و کیفیت پسماند بستگی دارد. اجرای چنین طرح‌هایی در کشورهای مختلف مرسوم است، اما در ایران برای اقتصادی شدن آن‌ها باید زمینه سرمایه‌گذاری و مشارکت شهرداری‌ها، استانداری‌ها و بخش خصوصی فراهم شود.
مدیرعامل شرکت برق حرارتی همچنین با اشاره به سامانه‌های کنترل هوشمند سوخت نیروگاهها گفت: در ماه‌های اخیر سامانه‌های پایش و نظارت هوشمند در مجموعه نیروگاه‌های حرارتی راه‌اندازی شده‌اند و میزان سوخت از زمان ورود و تخلیه در مخازن تا زمان مصرف و تزریق به مشعل‌ها به‌صورت مستمر کنترل می‌شود.
وی با بیان اینکه موارد احتمالی قاچاق سوخت عمدتا در زنجیره انتقال و پیش از تحویل رسمی سوخت به نیروگاهها رخ می‌دهد، تصریح کرد: پس از ورود سوخت به محوطه نیروگاه، میزان ذخایر و مصرف آن به‌طور دقیق تحت نظارت قرار دارد و با توجه به استانداردهای کنترلی اعمال‌شده، امکان تخلف در این مرحله به حداقل رسیده است.
اعتمادی با اشاره به اختلاف قیمت فرآورده‌های نفتی در ایران و کشورهای همسایه و وجود انگیزه اقتصادی برای قاچاق سوخت گفت: دستگاه‌های نظارتی بر زنجیره انتقال سوخت متمرکز هستند و در حوزه سوخت نیروگاهها تلاش شده است با استقرار سامانه‌های هوشمند و کنترل دقیق، احتمال قاچاق به حداقل برسد.
وی در پایان با تاکید بر اینکه ظرفیت تولید نیروگاه‌های حرارتی برای پاسخ‌گویی به نیاز برق کشور کفایت می‌کند، تامین سوخت و مدیریت مصرف را دو عامل تعیین‌کننده در عبور بدون مشکل از زمستان دانست.
