شرق: این روزها سازمان هواپیمایی کشوری با ایجاد یک محدودیت پرسش‌برانگیز برای شرکت‌های هواپیمایی، بسیاری از ایرلاین‌های کوچک را زمین‌گیر کرده است؛ آن هم در حالی که صنعت هوایی کشور تنگنای تحریمی بی‌سابقه‌ای را تجربه می‌کند، ماه‌ها آسمان کشور به‌دلیل دو جنگ در فاصله یک سال بسته بوده است و 27 فرودگاه و تجهیزات راداری و ناوبری و ابنیه و حدود صد ناوگان هواپیما در جنگ آسیب دیده و ایرلاین‌های کشور را به تلاش برای بقا واداشته است. اعمال محدودیت‌های سختگیرانه و کاهش چشمگیر درآمد ایرلاین‌های کشور و از سویی، دستور ممنوعیت تعدیل نیرو سبب شده است ایرلاین‌ها برای بقا اقدام به بازنشستگی اجباری زنان شاغل خود کنند.
ماجرا از کجا شروع شد؟سازمان هواپیمایی کشوری این روزها از لغو پروازهای ناوگان MD خبر می‌دهد اما این موضوع به چه علتی است و از کجا آب می‌خورد؟ ماجرا از این قرار است که سازمان هواپیمایی کشوری در خرداد امسال نامه‌ای برای شرکت‌های هواپیمایی کشور ارسال کرد که بر مبنای آن، ایرلاین‌ها باید پنج تن از وزن بار و مسافر ناوگانی کسر کنند که دارای موتورهای (JT8D-200 (Series هستند. این نوع موتورها روی هواپیماهای MD نصب است؛ هواپیماهای باریک‌پیکری که معمولا پروازهای کوتاه‌برد و میان‌برد را انجام می‌دهند. نکته اینجاست که این نوع موتورها فقط در ایران در حال استفاده است و تقریبا مشتری دیگری در جهان ندارد. بنابراین شرکت تولیدکننده مادر، تولید این نوع موتور و تیغه‌های آن را تقریبا به حالت تعلیق درآورده است. در واقع آمریکا با علم به اینکه این نوع موتور فقط در ایران استفاده می‌شود، یک سرویس بولتن را به اجرا درآورده که از سوی سازمان هوانوردی آمریکا (FAA) صادر شده است؛ دستورالعملی که شرکت تولیدکننده آمریکایی به دلیل اعتبار حرفه‌ای خود اجرای آن را به تعویق انداخته است اما در اقدامی غیرمنتظره، سازمان هواپیمایی کشوری این دستورالعمل را مبنای اقدام خود قرار داده که به گفته فعالان صنعت هوایی به نظر می‌رسد ناشی از نداشتن دانش فنی است.
صدور بخش‌نامه مبنای فنی نداردنکته اما اینجاست که هواپیماهای باریک‌پیکر بین 30 تا 40 درصد مسافران کشور را جابه‌جا می‌کنند و اگر شرکت‌های هواپیمایی بخواهند این دستورالعمل سازمان هواپیمایی را اجرا کنند، ناچارند 60 مسافر کمتر سوار هواپیما کنند که با توجه به ظرفیت اندک این هواپیماها، پرواز آنها غیراقتصادی و شرکت هواپیمایی زمین‌گیر می‌شود. در همین زمینه شماری از ایرلاین‌های کوچک ایران که فقط با چهار، پنج هواپیما فعالیت می‌کنند، به‌شدت از این بخش‌نامه متاثر و زمین‌گیر شده‌اند. یکی از این ایرلاین‌ها قشم‌ایر است که گفته می‌شود چهار هواپیمای MD داشته و یک هواپیما به دلیل تعمیرات و اورهال پرواز ندارد و رسما این بخش‌نامه باعث توقف پروازهای این ایرلاین و شمار دیگری از ایرلاین‌های کوچک شده است. این موضوع سبب شده است بسیاری از ایرلاین‌های کوچک دست به تعدیل نیرو بزنند و شنیده‌های «شرق» حاکی از آن است که این ایرلاین‌ها تعدیل نیرو را از زنان با بیشتر از 20 سال سابقه کار شروع کرده‌اند که آنها مجبور به درخواست بازنشستگی پیش از موعد شوند.
این سختگیری سازمان هواپیمایی کشوری بر ایرلاین‌ها در شرایطی است که یکی از مقامات انجمن صنفی شرکت‌های هواپیمایی ایران به «شرق» می‌گوید: «پیش از این بخش‌نامه، دستورالعمل‌های ایمنی متعددی برای پرواز این هواپیماها وجود داشته که از سوی ایرلاین‌ها به دقت اجرا شده و تاکنون مشکل ایمنی از این بابت گزارش نشده است، اما دستورالعمل جدید سختگیرانه است که در واقع آمریکا آن را برای از رده خارج‌کردن این نوع موتور هواپیما از خط تولید صادر کرده است. حالا در شرایطی که ایران به دلیل سال‌های طولانی تحریم، از نوسازی ناوگان هوایی خود عاجز مانده است، سازمان هواپیمایی اقدام به صدور چنین دستورالعمل سختگیرانه‌ای می‌کند که ظاهرا به‌درستی از علت صدور آن توسط سازمان هوانوردی آمریکا اطلاع ندارد». بنا به گفته این مقام صنفی، مراجع نظارتی حمایت کافی از سازمان هواپیمایی ندارند و در صورت بروز سانحه، این سند مورد استناد دادگاه قرار می‌گیرد و ایرلاین‌ها را دچار دردسر مضاعف می‌کند. حال آنکه هیچ دلیل فنی یا منطقی برای این تصمیم وجود ندارد و بارها مالکان ایرلاین‌ها در جلسات متعدد به سازمان هواپیمایی کشوری اعلام کرده‌اند این تصمیم مبنای علمی و فنی ندارد و براساس آمار موجود، این مدل هواپیماها ایمن هستند و کمترین ضریب سانحه را در مقایسه با سایر هواپیماهای داخل کشور از جمله 737، فوکر 100، اورو‌جت و... دارند. سختگیری عجیب سازمان هواپیمایی کشوری در شرایطی است که پیش از این دولت نرخ سوخت هواپیما را آزادسازی کرده و در حدود یک سال هزینه سوخت ایرلاین‌ها حدود 26 برابر شده است و گذشته از این، بسیاری از هزینه‌های ایرلاین‌ها به صورت دلاری محاسبه می‌شود و نوسان نرخ دلار، ایرلاین‌ها را از نظر هزینه‌ای به‌شدت زیر فشار گذاشته است. گذشته از این، خسارت سنگین جنگ به ناوگان، ابنیه و تجهیزات در شرایطی گزارش شده است که به علت محدودیت‌های راداری، دولت ناچار شده است شمار پروازها و ترافیک آنها را برای ایمنی بیشتر مسافران کاهش دهد که این موضوع هم منجر به کاهش مضاعف درآمد ایرلاین‌ها شده است. همچنین تحریم‌های متعدد پروازهای ایرانی به مقاصد خارجی، ایرلاین‌های کشور را بیش از پیش زیر فشار قرار داده است.
