به گزارش خبرآنلاین تورم برای اقتصاد ایران پدیده تازه‌ای نیست. از ابتدای دهه 50 تاکنون، افزایش سطح عمومی قیمت‌ها به یکی از مسايل دايمی اقتصاد کشور تبدیل شده و در 46 سال از 50 سال گذشته، نرخ تورم دو رقمی بوده است. با این حال، بررسی روند تاریخی نشان می‌دهد الگوی تورمی ایران در دهه 90 تغییر کرده و اقتصاد کشور پس از تحریم‌ها و سپس خروج آمریکا از برجام، وارد دوره‌ای از تورم‌های بالاتر و ماندگارتر شده است؛ به‌گونه‌ای که میانگین تورم در یک دهه و نیم اخیر به بیش از 34 درصد رسیده است.
اقتصاد ایران دست‌کم از نیم‌قرن گذشته با تورم دست‌وپنجه نرم کرده است، اما شدت و ماندگاری تورم در سال‌های اخیر با دوره‌های پیشین تفاوت محسوسی پیدا کرده است. بررسی آمار بانک مرکزی نشان می‌دهد تورم در 46 سال از 50 سال گذشته دو رقمی بوده، اما در سه دهه نخست پس از انقلاب، تنها در سال‌های 1373 و 1374 از 30 درصد عبور کرده بود. این وضعیت از سال 1397 تغییر کرد و تورم از آن زمان تاکنون دیگر به زیر 30 درصد بازنگشته است.
در سال‌های ابتدایی پس از انقلاب، تورم روندی صعودی داشت. نرخ تورم در سال 1359 به 23.8 درصد و در سال 1360 به 22.8 درصد رسید، اما در ادامه کاهش یافت و در سال 1364 به 6.9 درصد رسید؛ پایین‌ترین نرخ تورم ثبت‌شده در دوره جمهوری اسلامی. با کاهش قیمت نفت و افزایش کسری بودجه در سال 1365، تورم بار دیگر جهش کرد و در دو سال پایانی جنگ بالای 20 درصد باقی ماند. میانگین تورم دهه 60 حدود 18.08 درصد بود.
دهه 70 با اجرای سیاست‌های موسوم به شوک‌درمانی آغاز شد و تورم در نیمه نخست این دهه افزایش چشمگیری پیدا کرد. تورم در سال‌های 1373 و 1374 از 30 درصد عبور کرد. پس از تغییر سیاست و حرکت به سمت تثبیت اقتصادی، روند تورم نزولی شد و در سال 1379 به 12.6 درصد رسید. میانگین تورم دهه 70 حدود 24.4 درصد بود.
دهه 80 را می‌توان دوره‌ای با ثبات بیشتر در روند تورم دانست. بالاترین نرخ تورم این دهه در سال 1387 و معادل 25.4 درصد و پایین‌ترین نرخ در سال 1384 با 10.4 درصد ثبت شد. میانگین تورم دهه 80 نیز به 14.73 درصد رسید؛ رقمی که این دهه را از نظر تورمی به آرام‌ترین دوره نیم‌قرن اخیر تبدیل کرد.
اما دهه 90 نقطه تغییر مهمی در الگوی تورمی اقتصاد ایران بود. در سال‌های ابتدایی دهه و همزمان با تشدید تحریم‌ها، تورم افزایش یافت. پس از روی کار آمدن دولت روحانی و آغاز مذاکرات هسته‌ای، روند تورم تعدیل شد و پس از توافق برجام، نرخ تورم در سال‌های 1395 و 1396 تک‌رقمی شد.
با خروج آمریکا از برجام و اعمال سیاست «فشار حداکثری» در نیمه دوم دهه 90، روند تورمی بار دیگر شدت گرفت. از سال 1397 تاکنون نرخ تورم به زیر 30 درصد نرسیده و در سال 1401 از 50 درصد عبور کرده است. میانگین تورم دهه 90 نیز به بیش از 25.2 درصد رسید.
این روند در دهه 1400 شدت بیشتری پیدا کرد. میانگین تورم از سال 1400 تا مرداد 1405، با احتساب تورم مرداد به‌عنوان نرخ قطعی سال 1405، به 49.31 درصد رسیده است. همچنین میانگین تورم از سال 1390 تا مرداد 1405 معادل 34.26 درصد بوده، در حالی که این رقم در فاصله سال‌های 1360 تا 1389 تنها 19.07 درصد بوده است.
به این ترتیب، میانگین تورم از ابتدای دهه 90 نسبت به دوره پیش از آن بیش از 15 واحد درصد افزایش یافته و حدود 80 درصد بیشتر شده است؛ تغییری که نشان می‌دهد اقتصاد ایران در سال‌های اخیر با تورمی نه فقط مزمن، بلکه به‌مراتب بالاتر و ماندگارتر از دوره‌های پیشین مواجه شده است.
برای مشاهده متن کامل گزارش به همراه نمودار، به این‌جا مراجعه کنید.
223229
