به گزارش ایلنا، در حالی که انتقاد از کیفیت خودروهای داخلی به یکی از پرتکرارترین موضوعات در محافل سیاسی و رسانهای تبدیل شده، پرسشی اساسی همچنان بیپاسخ مانده است: آیا سوخت تولید داخل، خود با استانداردهای جهانی همخوانی دارد؟ چرا وقتی خودروسازان موظف به تولید خودروی منطبق با یورو 5 هستند، هیچگاه کیفیت بنزین یورو 5 در پالایشگاههای کشور مورد پرسش قرار نمیگیرد؟
دکتر اسماعیل شجاعی، کارشناس اقتصاد صنعت خودرو، معتقد است؛ مصرف بالای سوخت در ایران را نباید صرفا به گردن خودروساز یا مصرفکننده انداخت؛ بلکه این پدیده زنجیرهای از سیاستگذاری غلط، قیمتگذاری دستوری، ضعف رقابت و بیتوجهی به کیفیت سوخت است.
او تاکید دارد؛ تا زمانی که نظام حکمرانی اقتصادی سیگنال درست به تولید و مصرف ندهد، نمیتوان انتظار بهبود بهرهوری سوخت را داشت. در ادامه، مشروح گفتوگو با این کارشناس را میخوانید.
سوال: با توجه به انتقادات مکرر نسبت به خودروهای داخلی، چرا مسيله کیفیت سوخت در ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته است؟
پاسخ: به اعتقاد بنده، برای درک درست این مسيله نباید فقط بپرسیم «چرا خودروهای داخلی پرمصرفاند؟»، بلکه باید عقبتر برویم و بپرسیم «چه ساختار سیاستگذاری و اقتصادی چنین الگوی تولید و مصرفی را شکل داده است؟» مصرف بالای سوخت یک معلول است، نه نقطه شروع تحلیل. ما با یک مسيله زنجیرهای روبهروییم که از نظام حکمرانی، قیمتگذاری و حتی کیفیت سوخت آغاز میشود و به فناوری خودرو، رفتار مصرفکننده و حملونقل عمومی ختم میشود.
سوال: چرا خودروسازان داخلی خودروهای پرمصرف تولید میکنند؟
پاسخ: پرسش درست این است که آیا خودروساز مسيول است یا نظام سیاستگذاری؟ در بازاری که رقابت محدود است، خودروساز انگیزه کافی برای سرمایهگذاری در فناوریهای کممصرف ندارد. وقتی محصولی با فناوری قدیمی همچنان فروش میرود، فشار رقابتی کاهش مییابد. از سوی دیگر، سالها قیمت پایین سوخت باعث شده مصرفکننده نیز اهمیت اقتصادی مصرف را نادیده بگیرد. بنابراین هم تولیدکننده و هم مصرفکننده خود را با سیگنالهای موجود تطبیق دادهاند. البته این به معنای سلب مسيولیت از خودروساز نیست، اما مسيولیت اصلی بر عهده سیاستگذارانی است که با قیمتگذاری دستوری، سودآوری را از خودروساز گرفته و امکان سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه را محدود کردهاند.
سوال: قیمت بنزین چه تاثیری بر رفتار خودروساز داشته است؟
پاسخ: قیمت بنزین فقط یک عدد نیست؛ یک سیگنال اقتصادی است که رفتار تولیدکننده و مصرفکننده را تنظیم میکند. وقتی سوخت سالها بهطور غیرواقعی ارزان عرضه میشود، مصرفکننده انگیزهای برای انتخاب خودروی کممصرف ندارد و تولیدکننده نیز با تقاضای کافی برای توسعه فناوریهای کاهش مصرف مواجه نمیشود. بنابراین اگر به بازیگران اقتصادی علامت غلط دادهایم، نمیتوانیم بعدا آنها را به خاطر رفتاری که بر اساس همان علامت شکل گرفته، سرزنش کنیم. اصلاح مصرف سوخت، پیش از هر چیز، مسيله حکمرانی اقتصادی است، نه صرفا مسيله مردم یا خودروساز.
