تبعات مداخله دولت در قیمت‌ها / چرخه معیوب تورم و چاپ پول

تبعات مداخله دولت در قیمت‌ها / چرخه معیوب تورم و چاپ پول

در سال‌های گذشته، چهار تصمیم شاخص اقتصادی و اجتمای گرفته شده است که عمده آنچه امروز در کشور تجربه می‌کنیم تبعات آنها محسوب می‌شود. پویا ناظران، کارشناس اقتصادی به تحلیل یکی از آنها پرداخته است؛ مداخله دولت در اقتصاد و قیمت‌ها.

به گزارش تجارت‌نیوز، پویا ناظران، کارشناس اقتصادی، در پادکستی به این نکته اشاره می‌کند که در سال‌های گذشته، چهار تصمیم شاخص اقتصادی در کشور گرفته شده است.

او می‌افزاید: در نخستین تصمیم، دولت به این نتیجه رسید که برای تحقیق آرمان «عدالت-دولت» باید در اقتصاد مداخله کند. اما نه صرفا مداخله‌ای در جهت داشتن بازارهایی با رقابتی سالم، بلکه مداخله‌ای به معنای ملی کردن، انحصار دولتی در برخی فعالیت‌های بنگاه‌داران تجاری و از همه مخرب‌تر، مداخله در قیمت‌ها، تا سیاست حمایت از معیشت خانوار از طریق یارانه پنهان در قیمت اعمال شود.

تصمیم شاخص دوم؛ آرمان «استقلال»

ناظران در ادامه به تصمیم شاخص دوم اشاره می‌کند: برای تحقق آرمان «استقلال» باید رویکرد نه شرقی نه غربی داشت و تمرکز را بر ظرفیت‌های داخلی گذاشت.

این رویکرد معتقد بود، کشور با خودکفایی به بالندگی می‌رسد و نه با تجارت در بازارهای جهانی و نگاه باید به درون باشد.

تصمیم شاخص سوم، مخالفت با بانکداری ربوی

این کارشناس اقتصادی در مورد تصمیم شاخص سوم توضیح می‌دهد: شالوده بانکداریی بر سود ربوی است و لذا تعاریف بانکداری مناسب کشور اسلامی ما نیست، پس برای تحقق زیست اسلامی به عنوان یکی از آرمان‌های انقلاب، باید بانکداری را از نو اختراع کنیم. و این بار بدون ربا

ناظران می‌افزاید: این رویکرد معتقد بود از آنجا که بانکداری متعارف ربوی است، نمی‌توان هیچ درس مفیدی از تجربه بانک‌های دنیا آموخت و در برقراری بانکداری بدون ربا باید به صورت بومی و متکی به دانش داخلی عمل کنیم.

تصمیم شاخص چهارم؛ مقابله با تهاجم فرهنگی

او در مورد تصمیم شاخص چهارم می‌گوید: بر اساس این تصمیم، جامعه توانایی حفظ ارزش های اخلاقی خود در مقابل تهاجم فرهنگی غرب را ندارد. لذا برای تحقق حفظ زیست اسلامی، حاکمیت وظیفه دارد تا با کنترل وجوه اجتماعی-فرهنگی زندگی مردم و آموزش سبک زندگی، جامعه را از پلیدی‌های اخلاقی فرهنگ غرب حفظ کند.

به گفته او این رویکرد از ابزارهای مختلفی استفاده کرده است؛ از جمله فیلترینگ، ممنوعیت ماهواره و انحصار دولتی بر امواج تلوزیون.

تبعات تصمیم اول چه بود؟

ناظرن در ادامه به تحلیل تبعات تصمیمی نخست می‌پردازد و می‌گوید: دولت در کشورهای توسعه یافته، خود را داور مسابقه اقتصاد می‌داند و رویکردش ایجاد بازارها و برقراری رقابت سالم در بازارها است اما در اقتصاد ما دولت بزرگترین بنگاه‌دار کشور است و حتی برای سود بخش خصوصی و قیمت فروش محصولاتشان تعیین تکلیف می‌کند.

مخرب‌ترین رویکرد دولت در اقتصاد

او مداخله دولت و پنهان کردن یارانه‌ها در قیمت‌ها را مخرب‎ترین رویکرد دولت در اقتصاد می‌داند و می‌افزاید: در دهه 50، محمدرضا پهلوی از انذار دادن اقتصاددانان خسته شد و اکثر آنان را برکنار کرد. در ادامه نیز شروع به خرج کردن پول نفت و بسط اعتبارات بانکی کرد تا به سرعت به سمت دروازه‌های تمدن بزرگ حرکت کند. بعد از آن، کشور در سال 54 با افزایش تورم رو به رو شد؛ به حدی که در 10 سال قبل از آن سابقه نداشت.

ناظران ادامه می‌دهد: در مواجهه با تورم سال 54 محمدرضا پهلوی با ابزار تعیین قیمت دولتی و تنبیه بازاریان به جنگ تعادل اقتصادی رفت. اما تورم سال 55 بیشتر شد. محمدرضا پهلوی هرچه بیشتر مداخله می‌کرد تورم و نارضایتی اقتصادی بیشتر شد. ریشه تورم آن دوره هم مثل هر تورم دیگری در بانک مرکزی پهلوی بود.

تجربه تکراری کشورهای نفتی

این کارشناس اقتصادی می‌گوید: این تجربه در کشورهای دیگری که منابع زیرزمینی دارند، تکرار شده است. کسانی که به قدرت رسیدند سعی می‌کردند به پشتیوانه درآمد از منابع طبیعی، قیمت‌ها را پایین نگه دارند.

او می‌افزاید: به تعبیر آنها قیمت‌ها، ظاهر اقتصادند و با بزک کردن ظاهر اقتصاد دولت سعی می‌کند ناتوانی خود را در ایجاد رشد و توسعه واقعی را مخفی نگه دارند. این روند تا زمانی ادامه دارد که درآمد، به هر دلیلی، از طریق ذخایر طبیعی قطع و پنهان کردن ناکارآمدی‌های اقتصادی غیر ممکن می‌شود؛ ناکارآمدی‌هایی که در طول دهه‌ها شکل گرفته است.

ناظران می‌افزاید: آنچه در سال 91 و مجددا در سال 97 برای ما رخ داد نیز هیمن بود. درآمد ناشی از ذخایر فسیلی شدیدا کاهش پیدا کرد، لذا دولت در بزک کردن ظاهر اقتصاد ناتوان ماند و زشتی اقتصادی فقیر، راکد و توسعه نیافته نمایان شد.

به گفته او، در واقع امروزه، آنچه از فقر و کمی قدرت خرید تجربه می کنیم، واقعیت اقتصاد غیرنفتی ما است که مخفی می‌شد؛ ما فقیرتر نشدیم و اقتصادمان خراب‌تر نشده، واقعیت اقتصاد ما همین قدر بد بوده است اما با مداخله در قیمت‌ها بزک می‌شده است.

اهمیت قیمت‌ها در اقتصاد چیست؟

ناظران در مورد اهمیت قیمت‌ها در اقتصاد توضیح می‌دهد: تصور کنید هر یک از ما بخواهیم کاملا خودکفا زندگی کنیم. چنین حالتی ممکن نیست یا اگر هم باشد کیفیت کارها پایین و بدوی می‌شود.

او می‌افزاید: رمز رفاه بشر امروزی در تخصصی شدن تولید است. یعنی هرکس بر تولید یک چیز متمرکز است و سپس مبادله صورت می‌گیرد. به معنای دیگر رمز رفاه بشر تخصصی شدن تولید و رمز تخصصی شدن تولید، بازارهایی برای مبادله است. هرچه بیشتر مبادله کنیم تولید تخصصی‌تر می‌شود و در نتیجه رفاه بالاتری خواهم داشت.

این کارشناس اقتصادی ادامه می‌دهد: اهمیت تعابیری مثل دهکده جهانی و تجارت جهانی در همین است که نوید تخصصی‌ترشدن تولید و افزایش رفاه بشر را می‌دهد. ورود تجاری چین به بازار جهانی در 20 سال گذشته و افزایش نقش در اقتصاد دنیا تنها به کاهش فقر در چین منجر نشده بلکه از طریق تخصصی‌تر کردن تولید دنیا، میانگین رفاه مصرف‌کنندگان دنیا را نیز افزایش داده است.

دستان پشت پرده هماهنگی در بازار جهانی؟

او در ادامه این پرسش را مطرح می‌کند که دستان پشت پرده برای هماهنگی بازارهای تولید و مبادله در سطح جهانی متعلق به چه کسانی هستند؟

ناظران پاسخ می‌دهد: در پشت پرده هیچ‌کس قرار ندارد و این قیمت‌ها هستند که بازار را به تعادل می‌رسانند. تغییرات در قیمتی که عرضه و تقاضا را در بازار به تعادل می‌رساند، لحظه به لحظه نشان‌دهنده کم و کاستی‌های بازار است.

او می‌افزاید: کم و زیاد شدن قیمت‌ها به افزایش و کاهش انگیزه سرمایه‌گذاری در تولید کالا و خدمات مختلف منجر می‌شود. یعنی در پس هیاهوی یک بازار شلوغ، یک نظم بی‌نظیری از تولید تخصصی در جریان است که این نظم بی‌همتا فقط به مدد «قیمت» محقق شده است.

دخالت دولت، اعتدال را به هم می‌زند

این کارشناس اقتصادی در ادامه می‌گوید: زمانی که دولتی، قیمت‌ها را به دلخواه ابلاغ و به اجبار اعمال کرده و اقتصاد را بزک کند، اعتدال بازار را به هم می‌زند و تخصصی شدن تولید را مختل می‌کند. نتیجه این اقدام، رکود اقتصادی و کاهش رفاه مردم است. کاهش رفاهی که با کم شدن قدرت خرید و بعد هم با کم شدن کیفیت زندگی همراه می‌شود.

بر هم خوردن تعادل بازار و نارضایتی مردم

ناظران می‌افزاید: جابه‌جایی عرضه و تقاضا، قیمت یک کالا و خدمت را نسبت به کالا یا خدمت دیگری، افزایش می‌دهد و سیگنال نیاز به سرمایه‌گذاری بیشتر را به بازار ارسال می‌کند. اما سرمایه‌گذاری و افزایش عرضه زمان‌بر است و در این مدت افزایش قیمت به سبد خانوار فشار وارد می‌کند؛ در نتیجه مردم از کاهش رفاه خود ناراضی می‌شوند.

او ادامه می‌دهد: در واکنش به این نارضایتی، یک دولت بی‌برنامه که نمی‌خواهد مقبولیت خود را در میان مردم از دست بدهد، دستور می‌دهد قیمت‌ها در سطح قیمت قبلی ثابت بماند و قیمت کالاهای اساسی را اعلام می‌کند.

توقف سرمایه‌گذاری و افزایش قیمت‌ها

این کارشناس اقتصادی می‌گوید: این دستور دولت سبب می‌شود که سرمایه‌گذاری لازم برای افزایش عرضه صورت نگیرد. از سوی دیگر بازار سیاهی شکل می‌گیرد که قیمت‌های در آنها بیش از پیش افزایش پیدا می‌کند.

ناظران می‌افزاید: اتفاق سوم این است که در بازار رسمی برای تهیه جنس در قیمت مصوب دولتی، صفی از تقاضا شکل می‌گیرد. اگر دولت درآمد نفتی داشته باشد دستور می‌دهد از طریق سازمان بازرگانی به نام تنظیم بازار جنس مذکور وارد شود.

به گفته او این کار به کاهش سرمایه‌گذاری و تولید و در نتیجه دستمزد منجر می‌شود اما تا زمانی که دولت به پشتوانه پول نفت و واردات، بازار را تنظیم کند، خانوار اثر آن را کمتر احساس می‌کند.

اخذ مالیات تورمی از قشر حقوق‌بگیر

او می‌گوید: هنگامی که درآمد حاصل از فروش نفت به هر دلیلی کاهش یافت، دولت نمی‌تواند از این طریق بازار را تنظیم کند و مجبور به چاپ پول می‌شود تا به پشتیوانه پول چاپی، کالا را خرید و به قیمت مصوب توزیع ‌کند.

ناظران می‌افزاید: اما پول چاپی تورم ایجاد می‌کند. تورم پولی، در واقع مالیاتی است که دولت به اجبار از افراد حقوق‌بگیر اخذ می‌‌کند تا بتواند کالاها را به قیمت مصوب توزیع کند.

به گفته او، کسانی که بیشتر سرمایه آنها در ملک، ارز، طلا و سهام است، مالیات تورمی را پرداخت نمی‌کنند؛ چرا که با چاپ پول و متورم شدن قیمت‌ها، ثروت آنها نیز افزایش می‌یابد.

چرخه معیوب افزایش تورم و چاپ پول

این کارشناس اقتصادی توضیح می‌دهد: هر چقدر که قیمت‌ها متورم‌تر شود، دولت باید پول بیشتری چاپ کند که بتواند کالاها را با نرخ مصوب توزیع کند. در نتیجه قدرت خرید خانوارها کم و نارضایتی‌های مردم بیشتر می‌شود.

ناظران می‌افزاید: از سوی دیگر به دلیل مداخله قیمتی دولت، صرفه اقتصادی سرمایه‌گذاری و تولید، کاهش یافته است. همین اتفاق در مورد تولید جوجه و بازار مرغ یا کشتار دام و بازار گوشت قرمز دیده شد.

به گفته او، با وجودی که این چالش‌ها نتیجه دخالت دولت در بازارهاست، او حاضر به پذیرش نقش خود نمی‌شود و به صورت مداوم شبکه توزیع و دلالان را متهم می‌کند.

این کارشناس اقتصادی می‌افزاید: این در حالی است که کشورهای توسعه یافته تورم را در بانک مرکزی حل می‌کنند و تعادل قیمتی را به بازار می‌سپارند. آنها تمرکز خود را بر رقابت سالم در بازارها می‌گذارند.

ناظران تاکید می‌کند: مداخله قیمتی دولت‌ها به نفع فقیران تمام نمی‌شود، بلکه به افردی می‌رسد که بیشتر مصرف می‌کنند در نتیجه اختلاف طبقاتی در جامعه افزایش می‌دهد. پس پنهان کردن یارانه در قیمت‌ها یعنی کمک بیشتر به ثرتمندان و یارانه کمتر به فقرا.

بخش دوم این پادکست در روزهای آینده منتشر می‌شود.

مطالعه بیشتر: سرانجام اقتصاد در دولت ريیسی/ دلار و بورس در وضعیت خطر

آخرین اخبار حوزه اقتصاد کلان را در صفحه اقتصاد کلان تجارت‌نیوز بخوانید.

کاهش قیمت مرغ

کاهش قیمت مرغ

قیمت مرغ گرم در تهران کاهش یافت.

Irinn.ir/

کاهش نرخ تورم مسکن در آبان 1400

الزام بانک مرکزی برای دریافت «اینماد» خلاف قانون است

الزام بانک مرکزی برای دریافت «اینماد» خلاف قانون است

یک عضو هیات رییسه مجلس شورای اسلامی تاکید کرد که الزام بانک مرکزی برای دریافت نشان اینماد توسط کسب و کارهای اینترنتی،...

Borna.news/
قیمت سکه و قیمت طلا امروز 14 آذر‌ماه

قیمت سکه و قیمت طلا امروز 14 آذر‌ماه

هر قطعه سکه بهار آزادی طرح امامی امروز (یکشنبه 14 آذر‌ماه) به قیمت 13 میلیون و 30 هزار تومان به فروش رسید.

Borna.news/

سکه در کانال 13‌میلیون تومان / پیش‌بینی قیمت طلا و سکه 14 آذر

قیمت طلا و سکه امروز 14 آذر 1400

قیمت طلا و سکه امروز 14 آذر 1400

اونس جهانی طلا امروز به دلیل تعطیلی بازارهای جهانی ثابت ماند و 1785 دلار اعلام شد. قیمت طلا گرمی 18 عیار در بازار آزاد یکشنبه 14 آذر یک میلیون و 310 هزار تومان معامله شد.

TejaratNews.com/
متوسط قیمت خرید ویلا در گیلان / ویلاهای ارزان قیمت گیلان کجاست؟

متوسط قیمت خرید ویلا در گیلان / ویلاهای ارزان قیمت گیلان کجاست؟

بر اساس آگهی‌های ثبت شده در دیوار، فهرستی از متوسط قیمت ویلا در برخی از شهرهای گیلان به دست آمده است.

TejaratNews.com/
تورم به سود بورس است؟

تورم به سود بورس است؟

شاید خاطرات خوش بورس‌‌‌بازی در نیمه نخست سال 99 هیچ‌گاه فراموش نشود. جایی که در کمتر از 5 ماه میانگین وزنی قیمت سهام بیش از 300‌درصد رشد کرد و برخی از سهم‌‌‌ها در این بازه 92 روزه حتی سودی 700‌درصدی ا...

TejaratNews.com/

پیش‌بینی قیمت خودرو تا چند روز بعد / قیمت خودرو امروز 14 آذر 1400(جدول)

تورم به نفع بورس است؟

تورم به نفع بورس است؟

روزهای خوش بورس‌ بازان در نیمه نخست سال 99 ادامه نیافت و سهامدارانی که در کمتر از 5 ماه شاهد رشد 300 درصدی شاخص کل بودند، حالا 16 ماه است که گرفتار کاهشی فرسایشی...

EghtesadOnline.com/
شایعه مهم برای بازار ارز / سیگنال آمریکایی برای قیمت دلار

شایعه مهم برای بازار ارز / سیگنال آمریکایی برای قیمت دلار

هرچند روز گذشته بازارهای دلار و طلا واکنش منفی نسبت به مذاکرات نشان دادند اما خبر عجیبی از تصمیم جدید آمریکایی‌ها منتشر شده است.

TejaratNews.com/
"ولیز" 9 واحد آپارتمان را به مزایده گذاشت حسابرس بر گزارش توجیهی افزایش سرمایه "پیزد" نظر داد "نوری" تعمیرات اضطراری دارد/ تعطیلی فعالیت "نوری" به مدت 40 روز چراغ آیفکس سبز شد الزام بانک مرکزی برای دریافت «اینماد» خلاف قانون است رشد دسته‌جمعی شاخص‌های منتخب بورس تهران بورس بالاخره سبز شد | افزایش 8 هزار و 486 واحدی شاخص کل بازار خودرو همچنان بلاتکلیف است ریزش صف‌های فروش، نشانه کاهش هیجانات منفی در بورس قیمت پایه محصولات پتروشیمی اعلام شد بورس بالاخره روی سبز را دید/ کورسوی امید در بازار سهام ایجاد شد؟ وضعیت سبد سهام عدالت در 14 آذر ماه کاهش قیمت مرغ رشد 8486 واحدی شاخص بورس تهران/ ارزش معاملات دو بازار به 3.8 هزار میلیارد تومان رسید نحوه تخصیص ارز 4200 تومانی در سال 1401 پایان معاملات امروز شاخص کل با رشد 8 هزار واحدی گام فولاد مبارکه در راستای شفافیت،افزایش کیفیت و حمایت از بنگاه‌ داخلی رقم احتمالی افزایش حقوق کارمندان در سال آینده اعمال اوراق اختیار فروش تبعی "شپاس" به بهمن ماه موکول شد پذیره نویسی اوراق مرابحه عام دولت در نماد "اراد 94" در فرابورس صکوک 10 هزار میلیارد ریالی کرمان موتور عرضه می‌شود شرکت سرمایه گذاری توسعه صنعت و تجارت، سهام سهامداران خود را سه برابر می‌کند راه اندازی سیستم مدیریت کیفیت در مدیریت پشتیبانی بانک ایران زمین مصلحت سهامداران؛ اولویت دولتمردان در تنظیم بودجه 1401 آقای ريیسی! قیمت سکه و دلار باز هم بالا رفت سهامداران کگهر بخوانند / سود کگهر چقدر افزایش یافت؟ موعد تقدیم لایحه بودجه 1401 به مجلس قیمت سکه و قیمت طلا امروز 14 آذر‌ماه قیمت دلار در بازار امروز یکشنبه 14 آذر عرضه خودروهای سازمان اموال تملیکی در بورس کالا بازارگردانی به روش مبتنی بر حراج "وشهر" از فردا حداقل حقوق کارمندان سال آینده 4.5 میلیون تومان می‌شود/سقف معافیت مالیاتی حقوق 5 میلیون تومان قیمت طلا و سکه امروز 14 آذر 1400 50 هزار تن سنگ آهن دانه بندی مهمان امروز بورس کالا فقط یک عرضه برای معامله در بورس انرژی تالار سیمان بورس کالا میزبان 832 هزارتن سیمان بود شاخص کل با رشد 8 هزار واحدی همراه است متوسط قیمت خرید ویلا در گیلان / ویلاهای ارزان قیمت گیلان کجاست؟ اصلاح شرایط ثبت‌نام در نهضت ملی مسکن انتصاب جدید در شرکت مدیریت بازار متشکل معاملات ارز ایران نرخ صرافی ملی امروز 14 آذر 1400 قیمت لیر ترکیه امروز 14 آذر‌ماه / افت ارزش درهم امارات الان زمان مناسبی برای عرضه اولیه نیست / دولت فرصت‌سوزی نکند اقدام فوری برای عرضه خودروهای سازمان اموال تملیکی در بورس کالا اوپک به تنظیم عرضه نفت به بازار ادامه می دهد بهای 13 ارز کاهش یافت/ثبات در نرخ 12 ارز جزيیات عملکرد قوای سه‌گانه در ثبت حقوق و مزایا + سند این گروه از مدیران حقوق نمی‌گیرند از وعده‌های بورسی مسيولان چه خبر؟ "سامان" انبار صنعتی خود را نتوانست بفروشد