نگاهی جامع به صنعت سیمان

نگاهی جامع به صنعت سیمان

صنعت سیمان در حالی طی یک دهه گذشته تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله نوسانات ارزی، قیمت‌گذاری دستوری، رقابت منفی، عدم توسعه اقتصادی، وضع تعرفه و محدودیت از طرف همسایگان و بازپرداخت تسهیلات ارزی، یکی از پرچالش‌ترین دوره‌های فعالیت خود را شاهد بود که شرکت‌های فعال در این حوزه تنها برای ادامه حیات خود اقدام به تولید و فروش کردند.

به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه (سنا)؛ در این میان اکثر شرکت‌های تولیدی، هلدینگ‌های سیمانی و فعالان بازار سرمایه تنها راه کوتاه کردن دست دلالان از این صنعت را عرضه سیمان در بورس کالا می دانند. در این راستا با تهیه گزارشی در خصوص میزان تولید، مصرف داخلی و صادرات سیمان و کلینکر طی 7 سال گذشته به بررسی مشکلات و چالش‌های پیش رو صنعت سیمان پرداخته ایم که به تفصیل در ادامه آمده است:

نگاهی کلی به صنعت سیمان

امروزه مصرف سیمان در نقش نهاده‌ ساختمانی و عمرانی می‌تواند به عنوان یکی از شاخص‌های پیشرفت کشورها در نظر گرفته شود. در کشور ایران حدود 76 شرکت تولیدکننده در حوزه سیمان و کلینکر با ظرفیت اسمی حدود 88 میلیون تن وجود دارد. ایران با تولید 60 میلیون تن سیمان در سال 2020، در رتبه هفتم تولید در جهان قرار دارد. رکود در ساخت و ساز داخلی و کاهش بودجه عمرانی دولت و محدودیت‌های بوجود آمده در صادرات باعث شد تا ایران نتواند از بخش عمده‌ای از ظرفیت تولید سیمان خود استفاده کند، با این حال پیش‌بینی می‌شود ظرفیت تولید، به دلیل تکمیل کارخانجات در دست احداث تا پایان سال 1401 به بیش از 90 میلیون تن بالغ شود.

فرازونشیب در یک دهه اخیر

صنعت سیمان به عنوان یکی از صنایع استراتژیک و پیش‌نیاز توسعه اقتصادی طی دهه‌های اخیر فراز و نشیب بسیاری را تجربه کرده است. پیش از دهه 1380 و اوایل دهه  1390 فزونی تقاضا بر عرضه موجب شد تا فضای دلالی و بازار سیاه گسترش یابد.

 از سال 1384 سیمان وارد فهرست کالاها و خدمات سبد حمایتی شد و به این ترتیب شاهد آغاز قیمت‌گذاری دستوری محصولات این صنعت بودیم. با توجه به حجم بالای تقاضای داخلی سیمان جهت مصرف در پروژه‌های ساختمانی و عمرانی و افزایش درآمدهای ارزی دولت، درخواست مجوز تاسیس یا توسعه کارخانه‌های سیمان در نقاط مختلف کشور بوجود آمد. تاسیس و راه‌اندازی کارخانه سیمان به طور متوسط 3 تا 5 سال زمان نیاز دارد.

بر اساس برنامه راهبردی توسعه صنعت سیمان، چشم‌انداز کسب جایگاه سوم جهان با تولید سالانه 120 میلیون تن به عنوان رتبه اول ظرفیت تولید در منطقه و صادرات جهانی با عرضه 32 میلیون تن سیمان به کشورهای منطقه در سال 1404 و توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت هدف‌گذاری شده است. سیاست‌گذاری نادرستی که وضعیت توسعه اقتصادی کشور، منطقه، ناوگان حمل و نقل و سایر عوامل نتوانست موجب تعدیل آن شود.

به طور کلی، سرانه مصرف سیمان در هر کشور رابطه مستقیم با نرخ رشد اقتصادی آن کشور دارد و در ایران، عدم رشد اقتصادی متناسب با اهداف از پیش تعیین شده موجب گردید تا این صنعت با مازاد عرضه همراه شود.

اطلاعات کلی

مواد اولیه صنعت سیمان را سنگ آهک، سنگ گچ، سنگ سیلیس، سنگ آهن، سنگ آلوویوم، خاک مارل، پوزولان، سرباره و ... تشکیل می‌دهند. تمام مواد اولیه صنعت سیمان از داخل کشور تهیه و تامین می‌شود. برای تولید هر تن سیمان به طور متوسط 105 متر مکعب گاز طبیعی و 110 کیلووات برق مصرف می‌شود. افزایش نرخ پاکت سیمان طی سال‌های اخیر نیز موجب افزایش بهای تمام شده تولید شده است. بیشترین هزینه تولید شرکت‌های سیمانی مربوط به حقوق و دستمزد پرسنل (حدود 30 درصد) است. پس از آن هزینه پاکت مصرفی (حدود 20 درصد) و مواد مستقیم مصرفی، بالاترین رقم هزینه تولید را در شرکت‌های سیمانی دارا هستند. هر ساله در فصل زمستان همزمان با برودت هوا، گاز شرکت‌های سیمانی قطع می‌گردد. مازوت همواره به عنوان سوخت جایگزین در این صنعت مطرح می شود. اغلب کارخانه‌ها مخازن ذخیره مازوت را در زمان تاسیس در نظر می‌گیرند، اما نرخ خرید مازوت از شرکت ملی پخش، زمان تسویه، آلودگی ناشی از مصرف مازوت و هزینه بالای حمل از پالایشگاه ... همواره مورد مناقشه بوده‌ که این موضوع تمایل مصرف مازوت در شرکت‌ها را کاهش داده است. کوره دوار کارخانه‌های سیمانی، یکی از مهم‌ترین بخش‌های تولید کلینکر است. کیفیت آجرهای نسوز تولید داخل برای کوره ها در حد مطلوب نبوده و پاسخگوی نیاز کارخانه‌های سیمانی نیست؛ لذا بیشتر کارخانه‌های سیمانی جهت جلوگیری از تعمیرات و توقفات متعدد ناشی از ریزش آجر و سوراخ شدن کوره ترجیح می‌دهند از جنس وارداتی استفاده کنند.

فرآیند تولید سیمان و توزیع آن

جهت تولید سیمان (سیمان خاکستری) در کارخانه از مواد اولیه اصلی مارل، سنگ آهک و سنگ آهن از نوع هماتیت استفاده می‌شود. پس از انجام عملیات آتشباری در معادن و تامین مواد اولیه، مواد در دپارتمان سنگ شکن، خردایش و در سالن اختلاط ذخیره می‌شود. مواد ذخیره شده در سالن اختلاط وارد سیلو شده و پس از افزودن سنگ آهن (هماتیت) و سنگ آهک با خلوص بالا به آن (به میزان لازم) وارد آسیاب غلطکی شده و پس از خردایش به سیلوی هموژناسیون منتقل می شوند. مواد خام پودر شده پس از خروج از سیلوهای هموژناسیون وارد پیش گرمکن شده و پس از انجام عمل کلسیناسیون جهت عملیات پخت، وارد کوره دوار شده و در حرارت موجود در کوره، واکنش‌های شیمیایی مربوط به تشکیل فازها انجام و کلینکر تشکیل می‌شود. دمای کلینکر داغ توسط خنک کن کاهش داده شده و سپس وارد سیلوی کلینکر شده و پس از آن افزودنی‌هایی نظیر سنگ گچ، پوزولان، سنگ آهک و ... به آن اضافه و وارد آسیاب گلوله‌ای می‌شود و سیمان تولید شده در سیلوهای سیمان ذخیره و به صورت فله و پاکتی از طریق بارگیرخانه تحویل مشتری می‌شود.

می‌توان گفت بیشترین فرآیند تولید سیمان مربوط به تولید کلینکر است. به عبارتی به ترتیب حدودا 100 و 60 درصد مصرف گاز و برق صرف تولید کلینکر شده و در پایان با افزودن مقداری افزودنی‌های تکمیلی به کلینکر و سایش آن در آسیاب سیمان محصول نهایی آماده می‌ شود. شرکت‌های سیمانی به دلیل کاهش بهای تمام شده تولید، اقدام به تولید با ظرفیت بالا می کنند تا بهای سیمان به حداقل ممکن کاهش یابد. دپوی کلینکر خارج از سیلو منجر به کاهش کیفیت آن در مجاورت رطوبت می شود. یکی از معضلات صنعت سیمان مصرف کلینکر تولید شده ماه‌ها یا سال‌های گذشته است که به همین دلیل شرکت اقدام به صادرات کلینکر به عنوان کالای فرعی کارخانه سیمان می‌کند.

کارخانه‌های سیمان جهت بازارهایی به شعاع 300 کیلومتر احداث می‌گردند. با توجه به هزینه‌های گزاف حمل و نقل و نسبت کم ارزش به حجم در سیمان، حمل آن به بازارهای دوردست فاقد ارزش اقتصادی می‌باشد. به همین علت قیمت گذاری این محصول به طور منطقه‌ای است و بازار متشکلی برای نرخ‌گذاری وجود ندارد. طی نامه سال 1398 وزیر وقت صمت، تنها شرکت‌های تولیدکننده مجاز به صادرات کلینکر و سیمان شدند. این موضوع به علت عدم بازگشت ارز حاصل از صادرات بود و به این طریق شرکت‌های سیمانی ملزم به فروش ارز حاصل از صادرات در سامانه نیما شدند. پیش از این قانون، شرکت‌های سیمانی فروش صادراتی را به نرخ روز ارز محاسبه می‌نمودند اما معادل آن ریال دریافت می‌کردند. با توجه به قیمت منطقه‌ای سیمان، تعداد محدودی سایت مانند International Cement Review در ازای دریافت وجه نسبت به ارسال کتاب یا صدور کاربری برای دسترسی به نرخ سیمان در کشورهای مختلف اقدام می‌کند.

جایگاه ایران در میان تولیدکنندگان سیمان

میزان تولید سیمان در سال 2020 برابر با 4.100 میلیون تن بوده است و از سال 2018 در همین حجم ثابت مانده است. کشور چین به تنهایی برابر با 2.200 میلیون تن معادل 53 درصد سیمان تولیدی سال 2020 را تولید کرده است. پس از چین، کشور هند با اختلاف بسیار فاحشی 340 میلیون تن سیمان تولید کرده است.

 تولید سیمان در ایران در سال 2020 مشابه سال 2019 بوده و به میزان 60 میلیون تن بوده است. آنچه در رتبه بندی سال 2020 بیش از حد رخ می‌ کند، افزایش تولید 16 درصدی کشور ترکیه نسبت به سال قبل خود و رسیدن به مرز 66 میلیون تن است که البته این افزایش پس از روند نزولی ایجاد شده از سال 2018 رخ داده است. ترکیه با این افزایش به رتبه 6 در سال 2020 رسید که به عنوان یک همسایه هم مرز ایران، تهدیدی بر سر راه برخی از بازارهای مصرف صادراتی کشور است. لازم به ذکر است ظرفیت اسمی تولید سیمان کشور ترکیه بیش از 90 میلیون تن در سال است.

تامین مواد اولیه

مواد اولیه صنعت سیمان را سنگ آهک، سنگ گچ، سنگ سیلیس، سنگ آهن، سنگ آلوویوم، خاک مارل، پوزولان، سرباره و ... تشکیل می‌دهند. دسترسی به منابع معدنی غنی برای سال‌های آتی جهت تولید، یکی از موارد با اهمیت در کارخانه‌های سیمان است. تمام مواد اولیه صنعت سیمان از داخل کشور تهیه و تامین می‌شود. برای تولید هر تن سیمان به طور متوسط 105 متر مکعب گاز طبیعی و 110 کیلووات برق مصرف می‌شود. کاهش ظرفیت تولید کارخانجات و تعداد بالای نیروی کار در این شرکت‌ها موجب شده است سهم حقوق و دستمزد بخش اعظمی از هزینه‌های تولید سیمان را به خود اختصاص داده است. افزایش نرخ پاکت سیمان طی سال‌های اخیر نیز موجب افزایش بهای تمام شده تولید شده است. در صنعت سیمان دو نوع پاکت کاغذی و PP (پلی‌پروپیلن) استفاده می‌شود که ماده اولیه هر دو نوع پاکت با افزایش چند برابری همراه بوده است.

در جدول ذیل هزینه‌های تولید 5 شرکت سیمانی طی سال مالی منتهی به 30اسفند 1399 به عنوان نمونه ارايه شده است. طبق جدول ذیل بیشترین هزینه تولید شرکت‌های سیمانی مربوط به حقوق و دستمزد پرسنل است. پس از آن هزینه پاکت مصرفی و مواد مستقیم مصرفی، بالاترین رقم هزینه تولید را در شرکت‌های سیمانی دارا است. چنانچه در محاسبه نرخ گاز و برق مصرفی صنعت تغییراتی صورت پذیرد رتبه‌بندی فعلی می‌تواند با تغییراتی همراه باشد. (ارقام به میلیون ریال)

 قطع گاز و برق در زمستان و سوخت‌ جایگزین

هر ساله در فصل زمستان همزمان با برودت هوا، گاز شرکت‌های سیمانی قطع می شود. در زمستان سال گذشته برق تعدادی از کارخانه‌های سیمان نیز قطع شد. با توجه به مصرف بالا و قطعی برق در فصل تابستان، پیش‌بینی می‌شود عملکرد شرکت‌ها با محدودیت همراه شود. البته کارخانه‌های سیمانی در بحث مصرف برق به نحوی عمل می کنند که در ساعات اوج بار مصرف کمتری داشته باشند و در طرح ذخیره عملیاتی از توانیر و برق منطقه‌ای پاداش دریافت کند. اکثر شرکت‌های سیمانی با تدابیر از پیش تعیین شده اثرات قطع گاز بر عملیات شرکت را کنترل می کنند. اغلب شرکت‌های سیمانی اورهال یا تعمیرات اساسی را به این زمان موکول می‌کنند. و از طرفی تقاضای سیمان در نقاط سردسیر در فصل سرما نیز با کاهش همراه است. همچنین شرکت‌ها از پیش، تولیدات کلینکر خود را افزایش داده و دپوی کافی کلینکر را در نظر می‌گیرند. مازوت همواره به عنوان سوخت جایگزین در این صنعت مطرح است. اغلب کارخانه‌ها مخازن ذخیره مازوت را در زمان تاسیس در نظر می‌گیرند اما نرخ خرید مازوت از شرکت ملی پخش، زمان تسویه، آلودگی ناشی از مصرف مازوت و هزینه بالای حمل از پالایشگاه ... همواره مورد مناقشه بوده‌ است که این موضوع تمایل مصرف مازوت در شرکت‌ها را کاهش داده است.

اورهال، تعیمرات کوره و آجرچینی

کوره دوار کارخانه‌های سیمانی، یکی از مهم‌ترین بخش‌های تولید کلینکر است. رصد لحظه‌ای دمای بالای 1300 درجه سانتی‌گراد کوره دوار، یکی از الزامات اساسی مدیریت تولید است. به طور معمول طول کوره 50 الی 100 متر و قطر آن به اندازه 3 الی 6 متر است. تعویض دوره‌ای آجر و در برخی موارد تعمیر نقطه‌ای از الزامات بوده و بر روی کیفیت و مصرف انرژی حرارتی اثرگذار است. کیفیت آجرهای نسوز تولید داخل در حد مطلوب نبوده و پاسخگوی نیاز کارخانه‌های سیمانی نیست، لذا بیشتر کارخانه‌های سیمانی جهت جلوگیری از تعمیرات و توقفات متعدد ناشی از ریزش آجر و سوراخ شدن کوره ترجیح می‌دهند از جنس وارداتی استفاده کنند. علت محاسبه 300 روز تولید در ظرفیت اسمی کارخانه‌های سیمان به علت پیش‌بینی توقفات برنامه‌ریزی شده و نیز خارج از برنامه است.

تولید، مصرف داخلی و صادرات سیمان و کلینکر

در جدول ذیل میزان تولید، مصرف داخلی و صادرات سیمان و کلینکر طی 7 سال گذشته ارايه شده است. همانطور که مشاهده می شود از حدود 88 میلیون تن ظرفیت اسمی تولید سیمان در کشور، در حدود 23.5 درصد در تولید بلااستفاده بوده است، به عبارتی تنها از 76.5 درصد ظرفیت کشور برای تولید استفاده شده است.  (بر حسب میلیون تن)

تاثیر دامپینگ قیمت سیمان صادراتی

 دامپینگ قیمت سیمان صادراتی به کشور عراق و شروع حمایت این کشور از تولید داخل، سرآغاز وضع تعرفه و ممنوعیت واردات سیمان از ایران شد. با اقدامات این کشور مقصد 50 درصد صادرات ایران از دست رفت و کشور افغانستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس، آفریقای جنوبی و ... به مقاصد بعدی صادرات سیمان و کلینکر ایران تبدیل شدند. کشور عراق تنها برای واردات سیمان محدودیت وضع کرده و صادرات کلینکر با محدودیت همراه نمی‌باشد. اما اختلاف قیمت زیاد کلینکر صادراتی با نرخ فروش سیمان تولیدی در کشور عراق تنها منجر به صادرات یارانه پنهان و فروش ماده خام تلقی گردیده است و هدر رفت منابع کشور را به همراه دارد. در سنوات گذشته انجمن صنفی، شرکت‌های تولید کننده را ملزم به فروش داخلی سیمان محدود به 70 درصد ظرفیت اسمی کارخانه کرده بود. این موضوع به دلیل کاهش ظرفیت تولید و سهمیه‌بندی فروش بوده است تا شرکت‌ها را از رقابت منفی بیش از پیش منع کند. این محدودیت همچنان ادامه دارد اما با توجه به افزایش تقاضای ایجاد شده از طرف انجمن صنفی و کارگروه‌های فروش منطقه‌ای، پیگیری نمی‌گردد. گروه سیمان فارس و خوزستان جهت حفظ بازار خود در کشور عراق اقدام به تاسیس آسیاب سیمان در شهر العماره به ظرفیت 600.000 تن کرد و از ظرفیت مازاد کلینکر گروه از قبیل سیمان خوزستان، بهبهان و آبیک برای تزریق به این خط استفاده خواهد کرد.

بررسی هلدینگ‌های سیمانی موجود در کشور

در حال حاضر 5 هلدینگ سیمانی در کشور فعالیت دارند که تعداد 3 هلدینگ پذیرفته شده در بورس، یک هلدینگ در حال پذیرش و عرضه در فرابورس و یک هلدینگ مربوط به بخش خصوصی است.

طبق جدول فوق 61 درصد ظرفیت تولید سیمان کشور در اختیار 5 هلدینگ و 39 درصد دیگر ظرفیت سیمان تولیدی در اختیار 34 شرکت دیگر قرار دارد.

از تعداد 44 شرکت سیمانی در بازار سرمایه، تعداد 33 شرکت پذیرفته شده در بورس، 2 شرکت پذیرفته شده در فرابورس و 8 شرکت درج شده در بازار پایه و 1 شرکت صرفا ثبت شده نزد سازمان است. صنعت سیمان با تعداد 40 شرکت تولید کننده در بازار سرمایه، به ظرفیت اسمی 55 میلیون تن در سال (62درصد ظرفیت کشور)، ارزش بازاری برابر با 85.000 میلیارد تومان (معادل 2درصد ارزش بازار) را  داراست.

نرخ فروش

 در حال حاضر قیمت سیمان به پیشنهاد انجمن صنفی و تایید سازمان حمایت از مصرف کنندگان و تولید کنندگان تعیین می‌گردد. قیمت‌های اعلامی قیمت‌های درب کارخانه بوده و به طور معمول قیمت سیمان در دسترس عموم مردم بیش از این بوده و سود آن در جیب واسطه‌گران واریز می‌شود.

در مقیاس جهانی به طور معمول سیمان معادل نسبت یک به ده قیمت فولاد و میلگرد قیمت‌گذاری می‌شود. در کشور ایران زنجیره فولاد از سنگ آهن تا میلگرد بر اساس قیمت بیلت صادراتی شرکت فولاد خوزستان قیمت‌گذاری می‌شود، به عبارت دیگر قیمت‌گذاری آن شناور و بر اساس قیمت جهانی بیلت، نرخ ارز و ... تعیین می‌شود. این در حالیست که صنعت سیمان از سال 1384 مشمول قیمت‌گذاری دستوری بوده است و به نام حمایت از مصرف کننده، حق تولید کننده و سهامداران آن تضییع می‌شود. با مقایسه قیمت مصوب سیمان در انجمن صنفی و قیمت میانگین معاملات هر تن "سبد میلگرد مخلوط" در بورس کالا مشاهده می‌شود این نسبت در حال حاضر حدود 1 به 40 است.

در همین راستا باید تاکید کرد که در نامه منتشره تعدادی از شرکت‌های سیمانی، از انجمن صنفی سیمان و وزارت صمت درخواست شده بود که قیمت سیمان بر اساس نسبت 1 به 20 قیمت میلگرد تعیین شود تا قیمت گذاری شناور و از قیمت‌گذاری دستوری خارج شود.

سیمان مصرفی در ساخت هر متر مربع ساختمان

طبق ابلاغیه شماره 38716/س ن مورخ 27 اسفند 1399ريیس سازمان نظام مهندسی ساختمان، حداقل قیمت ساخت هر متر مربع ساختمان اعلام شده است. طبق مصاحبه ایشان میانگین ساخت هر متر مربع ساختمان در روستاها 3.5 میلیون تومان و در شهرها حدود 6 میلیون تومان می‌باشد. در ساختمان‌های با اسکلت بتنی به طور متوسط چهار کیسه سیمان، معادل 200 کیلوگرم و در ساختمان‌های با اسکلت فلزی به طور متوسط یک کیسه سیمان، معادل 50 کیلوگرم مصرف می‌شود. طبق آخرین ابلاغیه انجمن صنفی، قیمت هر کیسه سیمان 50 کیلوگرمی درب کارخانه برابر با 21.400 تومان می‌باشد. همچنین بر اساس آخرین ابلاغیه انجمن برای فروش مستقیم به مصرف کننده نهایی (بر اساس احراز شرایط) قیمت محصولات سیمانی بر اساس مصوبات انجمن به اضافه 12 درصد هزینه‌های فروش مستقیم خواهد بود.

طبق محاسبات فوق مصرف سیمان در ساخت هر متر مربع ساختمان کمتر از 1.5 درصد است. چنانچه ارزش زمین نیز اضافه گردد این رقم به زیر یک درصد کاهش خواهد یافت. در واقع با افزایش قیمت سیمان، بهای تمام شده ساختمان تغییر چندانی نخواهد کرد و فقط از لحاظ روانی، بازار مسکن نسبت به افزایش قیمت واکنش نشان خواهد داد که نیازمند اطلاع‌رسانی به جامعه خواهد بود.

پذیرش و عرضه محصولات در بورس کالا

در راستای اجرای بند 11 ماده 7 قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مبنی بر لزوم اتخاذ تدابیر ضروری و انجام اقدامات لازم به منظور حمایت از حقوق و منافع سرمایه گذاران در بازار اوراق بهادار و با عنایت به دستور وزیر محترم صمت و ریاست محترم سازمان بورس و نیز پیگیری فعالان بازار سرمایه، مکاتباتی در تاریخ 26 اردیبهشت 1400از سوی سازمان بورس و اوراق بهادار در خصوص اعلام اقدامات صورت گرفته مبنی بر ارايه درخواست پذیرش محصولات سیمانی به بورس کالای ایران با کلیه شرکت های سیمانی پذیرفته شده در بورس و فرابورس و نیز با بورس کالا انجام شد. مطابق اعلام شرکت بورس کالا، تاکنون محصول 17 شرکت سیمانی در حال پذیرش می باشد که 14 شرکت آن در بازار سرمایه قرار دارد و پذیرش 8 شرکت قطعی شده است.

از ابتدای پذیرش سیمان در بورس کالای ایران، حدود 1.5 میلیون تن سیمان (خاکستری و سفید) عرضه شده است و فقط یک میلیون تن آن معامله شده است. طرح عرضه سیمان در بورس کالا تنها زمانی موفق می‌شود که تمام شرکت‌های سیمانی ملزم به فروش تمام محصولات خود در بورس کالا شوند و خریداران مسیر دیگری برای تهیه سیمان نداشته باشند. با این رویداد نرخ‌های فروش بر روی تابلو نمایان شده و شرکت‌های سیمانی امکان ارايه تخفیف چون گذشته نخواهند داشت.

رصد مشکلات فعلی

    صنعت سیمان کشور با چالش‌های مهمی به شرح زیر مواجه است:

  • قیمت گذاری دستوری
  • مشکلات مربوط به تامین منابع مالی و بازارگردانی
  • مشکلات مربوط به بورس کالا (اعلام برخی ناشران در خصوص طولانی شدن فرآیند پذیرش محصولات، اخذ ضمانت جهت عرضه در بورس کالا و سخت گیری نسبت به شرایط خریداران در بورس کالا)
  • مشکلات مربوط به حمل و نقل جاده ای و هزینه بالای حمل و نقل ریلی (افزایش تا 60 درصد در سال 99 نسبت به سال 98)
  • افزایش شدید قیمت ماشین آلات و تجهیزات بیش از 100 درصد به دلیل نوسانات شدید نرخ ارز
  • افزایش شدید قیمت آجر نسوز بیش از 200 درصد به دلیل نوسانات شدید نرخ ارز
  • افزایش شدید قیمت پاکت سیمان بیش از 250 درصد
  • عدم تامین پایدار انرژی مورد نیاز شرکت‌های سیمان، قطعی مکرر برق و گاز باعث خسارت‌های هنگفتی شده است
  • مشکلات متعدد در استفاده از سوخت مازوت از نظر زیست محیطی و حمل
  • افزایش نرخ انرژی در سال 99 و همچنین افزایش آن در بودجه سال 1400
  • عدم استفاده کامل از ظرفیت تولید و هزینه‌های جذب نشده در تولید
  • مشکلات نقدینگی و عدم تناسب بین افزایش در نرخ فروش سیمان با میزان افزایش در هزینه‌ها که عمدتا ناشی از قیمت‌گذاری می‌باشد
  • وابستگی شدید صادراتی به کشور عراق و به دنبال آن کاهش میزان صادرات به این کشور طی سنوات اخیر
  • شرایط دشوار فروش و مازاد عرضه بر تقاضا به دلیل رکود اقتصادی و کاهش شدید بودجه عمرانی
  • افزایش بی رویه واحدهای تولید سیمان بدون عدم برآورد صحیح و منطقی از میزان ظرفیت و کشش مصرف سیمان
  • رقابت ناسالم و منفی مانند اعمال تخفیفات نامتعارف ضمن ورود به بازارهای غیرمشترک و تاثیر منفی بر فروش سایر کارخانجات سیمانی
  • ارزآوری نسبتا کم در برخی از شرکت‌های صادراتی به دلیل مشکلات ناشی از تحریم‌های بین المللی جهت انتقال ارز

راهکار چیست؟

راهکارهای پیشنهادی جهت رونق صنعت سیمان و برون رفت از مشکلات فعلی به شرح زیر ارايه می‌شود:

الف) خروج سیمان از لیست کالاهای تعزیراتی (مشمول قیمت گذاری دولتی)،

ب) آزادسازی قیمت فروش سیمان در داخل کشور به موازات سایر نهاده های ساختمانی (از جمله فولاد و آهن، مصنوعات چوبی، تاسیساتی و ...)،

ج) پذیرش و عرضه انواع سیمان در بورس کالای ایران و تعیین قیمت بر اساس عرضه و تقاضای بازار،

د) هموار نمودن فرآیند صادارت سیمان و تسهیل مقررات مربوط به برگشت ارز حاصل از فروش،

در همین رابطه مکاتباتی نیز با وزیر محترم اقتصاد و نیز وزیر محترم صنعت، معدن و تجارت تهیه شده است.

اعضای نهمین هیيت مدیره انجمن صنفی سیمان به شرح ذیل است:

تعداد شرکت‌های سیمانی و ظرفیت موجود

طبق اطلاعات موجود در سایت انجمن صنفی در حال حاضر 76 شرکت در حوزه تولید سیمان و کلینکر به ظرفیت اسمی حدودا 88 میلیون تن فعالیت دارند و 5 میلیون تن ظرفیت در حال احداث موجود است که پیش‌بینی می‌گردد طی سال‌های 1400 و 1401 وارد چرخه تولید شوند. همچنین 5 میلیون تن ظرفیت تحت عنوان طرح توسعه یا تاسیس کارخانه متوقف شده است. به عبارتی طی سال‌های آتی ظرفیت اسمی تولید به بیش از 90 میلیون تن در سال خواهد رسید.

نحوه محاسبه ظرفیت اسمی هر خط تولید بر اساس ظرفیت تحویل روزانه ضرب در عدد 300 بدست می‌آید. در واقع هر خط تولید سیمان به طور متوسط در سال 300 روز فعالیت خواهد داشت. به همین علت در محاسبه ظرفیت اسمی برخی شرکت‌ها اختلاف وجود دارد.

در حال حاضر سیمان تهران، آبیک و سپاهان سه شرکت برتر از لحاظ ظرفیت اسمی تولید هستند.

نگاهی دقیق تر به شرکت های سیمانی فعال در بازار سرمایه

همانطور که عنوان شد از تعداد 44 شرکت سیمانی در بازار سرمایه، تعداد 33 شرکت پذیرفته شده در بورس، 2 شرکت پذیرفته شده در فرابورس و 8 شرکت درج شده در بازار پایه و 1 شرکت صرفا ثبت شده نزد سازمان می‌باشد. لازم به ذکر است شرکت توسعه سرمایه و صنعت غدیر به عنوان هلدینگ سیمانی در فرآیند پذیرش قرار دارد.

در جدول ذیل ظرفیت تولید اسمی تولید سیمان وکلینکر شرکت‌های تولید کننده سیمان، سهامداران عمده و سهامدار نهایی ارايه شده است.

ارزش بازار سهام شرکت‌های تولیدی سیمان

صنعت سیمان با تعداد 40 شرکت تولید کننده در بازار سرمایه، به ظرفیت اسمی 55 میلیون تن در سال (62 درصد ظرفیت کشور)، ارزش بازاری برابر با 85.000 میلیارد تومان (معادل 2 درصد ارزش بازار) را داراست. پنج شرکت سیمان دشتستان، اصفهان، کارون، فارس و سفید نی‌ریز از جمله شرکت‌های سیمانی هستند که در حال حاضر بیش از ارزش ذاتی در حال معامله می‌باشند. با احتساب 150 میلیون دلار برای تجهیزات اروپایی و 120 میلیون دلار برای تجهیزات ساخت کشورهای آسیایی و هر دلار 24.000 تومان برای تاسیس یک واحد کارخانه 1 میلیون تنی، ارزش جایگزینی هر کارخانه با ظرفیت اسمی یک میلیون تن در سال با احتساب نوع تکنولوژی تقریبا برابر با 3.600 الی2.800 میلیارد تومان خواهد شد.

صنعت سیمان و بورس انرژی

پس از اطلاعیه بورس انرژی در سال 1395 مبنی بر امکان خرید برق مصرف کنندگان بالای 5 مگاوات از طریق انعقاد قرارداد دوجانبه با نیروگاه‌های عرضه کننده، شرکت‌های سیمانی همزمان با شرکت‌های فولادی اقدام به اخذ کد و مذاکره با نیروگاه‌های دولتی و خصوصی نمودند. مصرف برق صنایع فولادی (به دلیل استفاده از تکنولوژی قوس الکتریکی) چندین برابر بیشتر از شرکت‌های سیمانی است.

 گروه سیمان تهران پیشگام این موضوع بوده و پس از انعقاد قرارداد با هلدینگ آب و برق صبا (وابسته به بنیاد مستضعفان) اقدام به خرید برق کرد. همچنین هلدینگ سرمایه‌گذاری سیمان تامین نیز با هلدینگ انرژی تامین (وابسته به شستا) اقدام به انعقاد قرارداد نموده است. لازم به ذکر است تاکنون تعداد 59 کد مختص خرید برق از بورس انرژی توسط شرکت‌های سیمانی اخذ شده است و تعداد 33 شرکت سیمانی تاکنون اقدام به خرید برق از طریق این بورس نموده‌اند. به طور متوسط سود حاصل از خرید برق شرکت‌های سیمانی به واسطه بورس انرژی سالیانه برابر با 1 تا 2.5 میلیارد تومان است.

ارتباط صنعت سیمان و بورس انرژی به موضوع خرید برق محدود نمی‌گردد. با توجه به طراحی اوراق گواهی صرفه‌جویی انرژی در بورس انرژی و تایید کمیته فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار، شرکت‌های سیمانی و فولادی به عنوان صنایع انرژی‌بر کشور می‌توانند از این اوراق استفاده کرده و نسبت به بروزرسانی تجهیزات و تاسیسات خود اقدام کند.

صنعت سیمان و بورس کالا

طبق سایت بورس کالای ایران و اطلاعات در دسترس از سال 89 تاکنون 22 شرکت سیمانی (به شرح جدول ذیل) اقدام به پذیرش محصول سیمان تولیدی خود در بورس کالا کرده اند. اما با توجه به عدم عرضه و انجام معامله طبق مقررات بورس کالا مجوز آنها از درجه اعتبار ساقط شده‌ است. همچنین در سی و نهمین جلسه کمیته عرضه بازار فرعی مورخ 31 تیر1396، کلینکر تولیدی شرکت سیمان نهاوند به میزان 700.000 تن در بازار فرعی پذیرفته شده است. علت عدم پذیرش در بازار اصلی نبود استاندارد مشخص برای این محصول اعلام شد.

پیرو نامه شماره 143043/121 مورخ 26 اردیبهشت 1400 این سازمان به بورس کالا در خصوص اعلام اقدامات و پیگیری‌های انجام شده توسط آن شرکت در خصوص پذیرش و عرضه سیمان در بورس کالا، شرکت مذکور طی نامه شماره 862/120/400 مورخ 29 اردیبهشت 1400 جدول ذیل را ارايه کرده است:

عدم تمایل و همکاری خریداران

صنعت سیمان از گذشته همواره درگیر دلالان بوده و این موضوع همچنان ادامه دارد. در زمان کمبود سیمان، خرید و فروش حواله در بازار سیاه و در زمان مازاد عرضه و قیمت‌گذاری دستوری از طریق خرید عمده با تخفیف فراوان از تولید کننده و سپس فروش به عاملین توزیع بعدی! شرکت‌های سیمانی بیشتر محصولات خود را به تعدادی مشتری بزرگ می‌فروشند. این مشتری‌ها در واقع بازیگران اصلی توزیع سیمان در مناطق شهری خود هستند. در آخر مصرف‌کنندگان نهایی، سیمان را بیش از قیمت حمایتی از مراکز فروش خریداری می‌کنند و سود اصلی در جیب دلالان سرازیر می‌شود.

طرح عرضه سیمان در بورس کالا تنها زمانی موفق می‌شود که تمام شرکت‌های سیمانی ملزم به فروش تمام محصولات خود در بورس کالا شوند و خریداران مسیر دیگری برای تهیه سیمان نداشته باشند. با این رویداد نرخ‌های فروش بر روی تابلو نمایان شده و شرکت‌های سیمانی امکان ارايه تخفیف چون گذشته نخواهند داشت.

چه کسانی می‌توانند از بورس کالا سیمان خرید کنند؟

سیمان به دو طریق بسته‌بندی و فله، توزیع و فروخته می‌شود؛ به طور مثال سیمان تهران در بزرگترین بازار سیمان کشور در شهر تهران حدود 60 درصد سیمان خود را به صورت فله به فروش می‌رساند. در واقع خریداران، تولیدکنندگان بتن است که سیمان را به وسیله بونکر از کارخانه تحویل می‌گیرند و سپس اقدام به ساخت بتن کرده و در ساخت‌ و سازهای بتنی استفاده می‌ کنند. در طرف دیگر خریداران خرد در نقاط مختلف شهر قرار دارند که سیمان را به صورت پاکتی جهت مصرف از مصالح‌فروشی‌های مجاز کشور خریداری می کنند. در واقع تنها دارندگان مجوز توزیع و پروانه ساخت بایستی امکان خرید سیمان از بورس کالا را داشته باشند تا از ورود دلالان جلوگیری شود. نظارت بر خریداران سیمان در بورس کالا و ره‌گیری مصرف یا فروش آن از جمله مهم‌ترین وظایف نهادهای نظارتی می‌باشد تا از احتکار و کمبود سیمان توسط خریداران با مقیاس بزرگ در کشور بخصوص فصول سرد جلوگیری شود.

جمع‌بندی

طی دهه گذشته عواملی چون نوسانات ارزی، قیمت‌گذاری دستوری، رقابت منفی، عدم توسعه اقتصادی، وضع تعرفه و محدودیت از طرف همسایگان، بازپرداخت تسهیلات ارزی و ... صنعت سیمان را در دشوارترین برهه تاریخ خود قرار داد و شرکت‌ها صرفا برای ادامه حیات خود اقدام به تولید و فروش کردند. ادامه این روند و عدم به روزرسانی تجهیزات می‌تواند به ادامه تولید و محیط زیست آسیب برساند. لذا آزادسازی نرخ سیمان می‌تواند احیاگر این صنعت باشد. در حال حاضر اکثر شرکت‌های تولیدی، هلدینگ‌های سیمانی و پیشکسوتان بازار تنها راه کوتاه کردن دست دلالان از این صنعت را عرضه سیمان در بورس کالا می دانند و این در حالیست که پیش از این هیچگونه اعتقادی به این موضوع وجود نداشته است.

 حال با توجه به اعلام آمادگی شرکت‌های سیمانی جهت عرضه سیمان در بورس کالا، وظیفه سازمان بورس و اوراق بهادار و بورس کالای ایران بیش از پیش می‌باشد. امید است با اتخاذ تدابیر مناسب جهت ورود خریداران به رینگ داخلی سیمان بتوان قیمت‌گذاری این محصول استراتژیک را از نرخ‌گذاری دستوری و دولتی خارج کرد و تنها یکی از عوامل نابسامانی شرکت‌های سیمانی را برطرف کرد.

زیان‌ده‌ترین بازار مالی در بهار 1400 کدام است؟

زیان‌ده‌ترین بازار مالی در بهار 1400 کدام است؟

بر اساس بررسی‌های اتاق ایران درحالی که سال گذشته در چنین روزهایی بازار سرمایه بالاترین بازدهی را ثبت کرده بود، حالا کمترین بازدهی را با منفی 18 درصد داشته و از طلا و ارز زیان‌بارتر بوده است.

TejaratNews.com/
پایان عرضه اولیه «غکورش» / به هر نفر چند سهم رسید؟

پایان عرضه اولیه «غکورش» / به هر نفر چند سهم رسید؟

در پایان عرضه اولیه «غکورش» که امروز انجام شد، به هر کد بورسی حداکثر 74 سهم در سقف قیمتی تخصیص داده شد.

TejaratNews.com/
قیمت دلار و یورو در بازار آزاد

قیمت دلار و یورو در بازار آزاد

در بازار ارز قیمت دلار 22 هزار و 850 تومان، قیمت یورو 27 هزار و 800 تومان و درهم امارات 6 هزار و 280 تومان اعلام شده است.

Bartarinha.ir/

قیمت لحظه‌ای دلار و یورو در بازار + قیمت انواع سکه | نوسان دلار در محدوده حساس/ پیش بینی روند بازار ...

آخرین صورت حساب سهام عدالت 13 اردیبهشت 1400 / کاهش 2 درصدی ارزش سبد سهام عدالت

آخرین صورت حساب سهام عدالت 13 اردیبهشت 1400 / کاهش 2 درصدی ارزش سب...

در جریان معاملات امروز بازار سرمایه عمده نمادهای شاخص‌ساز و در سبد سهام عدالت منفی و با روند کاهش قیمت همراه بودند. ارزش سبد سهام عدالت 532 هزار تومانی امروز 1٫91 درصد کاهش یافت.

TejaratNews.com/

آخرین صورتحساب سهام عدالت 22 خردادماه 1400 | امروز دلیل افت ارزش سبد چه بود؟

قیمت گوشی موبایل در بازار امروز 8 خرداد 1400 + جدول / معرفی گوشی جدید شیايومی

قیمت گوشی موبایل در بازار امروز 8 خرداد 1400 + جدول / معرفی گوشی ج...

قیمت انواع تلفن‌های همراه سامسونگ، اپل، هوآوی و شیايومی در بازار امروز شنبه هشتم خرداد ماه 1400 را مشاهده می‌کنید.

TejaratNews.com/
پایان عرضه اولیه «فتوسا» / به هر نفر چند سهم رسید؟

پایان عرضه اولیه «فتوسا» / به هر نفر چند سهم رسید؟

دومین عرضه اولیه سال 1400 امروز از ساعت 9:30 الی 12 انجام شد.

TejaratNews.com/
باقیمانده سود سهام عدالت تا چند روز آینده پرداخت می شود

باقیمانده سود سهام عدالت تا چند روز آینده پرداخت می شود

سخنگوی ستاد آزاد سازی سهام عدالت گفت: پنجاه درصد باقیمانده سود سهام عدالت بزودی به دارندگان این سهام پرداخت می‌شود.

Bartarinha.ir/
پیش‌بینی بورس 24 خرداد / بورس مثبت می‌شود؟

پیش‌بینی بورس 24 خرداد / بورس مثبت می‌شود؟

بسیاری از کارشناسان بازار معتقدند در بیشتر بازارها روند رکودی حاکم شده است. اما معضل اساسی بازار سرمایه علاوه بر رکود، تحرکات منفی است که در نتیجه اقدامات نادرست دولت و نهاد ناظر در بازار ایجاد شده اس...

TejaratNews.com/
آخرین صورتحساب سهام عدالت امروز 5 خرداد / رشد ناچیز سهام عدالت در جریان معاملات امروز

آخرین صورتحساب سهام عدالت امروز 5 خرداد / رشد ناچیز سهام عدالت در ...

ارزش سبد سهام عدالت امروز به 9 میلیون و 892 هزار تومان رسید. این رقم نسبت به دیروز 71 هزار تومان افزایش و 0٫72 درصد رشد داشته است.

TejaratNews.com/
پیش‌بینی بورس هفتگی بازار سرمایه / نظر کارشناسان بازار سرمایه درباره روند بازار هفته دوم خرداد 1400

پیش‌بینی بورس هفتگی بازار سرمایه / نظر کارشناسان بازار سرمایه دربا...

در اواخر هفته گذشته بازار سهام روندی متعادل و مثبت را داشت و شاخص کل به محدوده یک میلیون و 109 هزار واحد رسید. باید دید بازار سرمایه در هفته آینده از نگاه کارشناسان بازار سرمایه چه روندی را می‌گذراند؟

TejaratNews.com/
پیش‌بینی بورس 12 خرداد 1400 / اثرات مثبت مالیات بر عواید سرمایه بر بورس

پیش‌بینی بورس 12 خرداد 1400 / اثرات مثبت مالیات بر عواید سرمایه بر...

یک کارشناس بازار سرمایه معتقد است؛ جریان نقدینگی در بازار سرمایه خوب نیست و نقطه روشنی برای بالا رفتن حجم معاملات و در نتیجه افزایش ارزش معاملات وجود ندارد.

TejaratNews.com/
پیش‌بینی بورس هفته آخر اردیبهشت 1400 / بازار به تعادل می‌رسد؟

پیش‌بینی بورس هفته آخر اردیبهشت 1400 / بازار به تعادل می‌رسد؟

پیش‌بینی بورس هفته آخر اردیبهشت 1400 از نگاه کارشناسان بازار سرمایه نشان می‌دهد بازار سهام احتمالا روندی متعادل را پشت سر بگذارد.

TejaratNews.com/
زمان واریز مرحله دوم سود سهام عدالت اعلام شد | عید قربان سود سهام عدالت واریز می شود

زمان واریز مرحله دوم سود سهام عدالت اعلام شد | عید قربان سود سهام ...

دژپسند، وزیر اقتصاد با بیان اینکه نخستین مرحله از واریز سود سهام عدالت اواخر سال گذشته پرداخت شد، گفت: براساس برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته مرحله دوم سود تا قبل از عید قربان پرداخت خواهد شد.

NabzeBourse.ir/
چرا بورس این روزها سبز است؟ درآمد بورس از اجاره تالار حافظ چقدر است؟ تحلیل بیت کوین برای روزهای آینده/ مردم گول رشد امروز را نخورند افزایش قیمت شیرخام هنوز ابلاغ نشده است سهام عدالت امروز 2 تیر چقدر شد؟ / سبد سهام عدالت به محدوده یازده میلیون تومان رسید ظهور سه سرباز سفید | بورس صعودی می ماند؟ تحقیق و تفحص از وزارت نفت در مجلس کلید خورد دورهمی سهامداران "خفولا" در نیمه تیرماه 60 ثانیه 2 تیر 1400 سقوط بیت‌کوین به زیر 30هزار دلار افزایش قیمت شیر منتفی شد دلار به دو شرط تک نرخی می‌شود مصرف آب تهرانی‌ها بیشتر از میانگین کشوری/ وضعیت جیره‌بندی آب در کشور افزایش قیمت بلیت هواپیما قانونی است؟ پکیج حرام گرگ های همیشه در صحنه بازار سرمایه تامین مالی بنگاه‌های کوچک را میسر می‌کند/ هدایت نقدینگی خرد به سمت بنگاه های کوچک تولید... پیام تبریک مدیر عامل بانک رفاه کارگران به ريیس جمهوری منتخب ضرورت تنظیم سیاست‌های پولی در راستای تقویت تولید پیش‌بینی بورس هفته دوم تیر / آیا نرخ بهره بین بانکی روند بازار را تغییر می‌دهد؟ دلیل سبز شدن شاخص بورس از نظر ريیس سازمان بورس + فیلم خاموشی مراکز مجاز رمزارز تا پایان شهریور 1400 "فولاد" از سهامداران دعوت کرد انعقاد تفاهم‌نامه تامین مالی تولید، با استفاده از سرمایه‌های خرد مردمی کارت اعتباری سهام عدالت به کدام سهامداران تعلق نمی‌گیرد؟ کارخانه قند ورامین به چرخه تولید بازگشت افزایش تسهیلات بلاعوض مسکن محرومان حجم معاملات نقدی دلار و یورو در بهار 1400 شرایط پیش فروش یکساله محصولات ایران خودرو + جدول تصاویری از «هیوندا النترا» جدید با ظاهر اسپرت دنده معکوس بیت کوین در معاملات امروز بیشترین ارزش معاملات سهام (2تیر) / مجموع ارزش معاملات پس از چهار ماه به بیش از 6هزار میلیارد رسید قیمت طلا به مسیر صعودی بازگشت بهار قرمز بازارها / سرمایه‌گذاران کدام بازارها سود کردند؟ قیمت لحظه‌ای دلار و یورو در بازار + قیمت انواع سکه | نوسان دلار در محدوده حساس/ پیش بینی روند بازار ... میزان مشارکت در عرضه اولیه لطیف چقدر بود؟ / به هر کد معاملاتی چند سهم رسید؟ عملکرد سفارس در خرداد ماه1400/ ارزش بازاری سفارس دو هزار و 390میلیارد کاهش یافت افزایش هزینه خانوار؛ رشد 50درصدی برخی کالاها آخرین صورتحساب پالایشی یکم 2 تیر 1400 چقدر شد؟ قیمت طلا و سکه در بازار امروز پایان عرضه اولیه «لطیف» / به هر نفر چند سهم رسید؟ رشد ارزش سهام عدالت در آخرین روز معاملاتی هفته | ارزش سبد سهام عدالت 532 هزار تومانی در 2 تیر 1400 پایان بورس امروز 2 تیر 1400 / شاخص کل کانال یک میلیون و 200 هزار واحدی را رد کرد میزان مشارکت در عرضه اولیه لطیف چقدر بود؟ | به هر کد معاملاتی چند سهم رسید؟ پایان عصر دستور برای تعیین قیمت ثبت حجم معاملات هزار و 500میلیون واحدی برای خساپا / خساپا با سبزپوشی همراه شد ثبت رشد 0.05درصدی برای خودرو / خودرو با سبزپوشی به استقبال هفته آینده رفت رشد پرقدرت شاخص بورس در آخرین روز معاملاتی هفته اگر سهام فولاد دارید، بخوانید(2تیر) / سهم 10درصدی فولاد مبارکه در رشد شاخص بورس تهران نگاهی به پرتفوی شرکت سرمایه گذاری غدیر در خرداد ماه / وغدیر در کدام شرکت های غیربورسی سرمایه گذاری ک... سهامداران «فملی» بخوانند (2تیر) / صعود پرقدرت فملی در آخرین روز هفته

در حال بارگیری...