اوضاع اقتصادی در ماه‌های آینده چطور خواهد شد؟

اوضاع اقتصادی در ماه‌های آینده چطور خواهد شد؟

ريیس سازمان برنامه و بودجه در تاریخ 17 آبان 1401 در جلسه مجلس شورای اسلامی از وضعیت بودجه و درآمد‌های کشور پرده برداشت...

انتخاب: ريیس سازمان برنامه و بودجه در تاریخ 17 آبان 1401 در جلسه مجلس شورای اسلامی از وضعیت بودجه و درآمد‌های کشور پرده برداشت و گفت دولت با کسری 200 هزار میلیارد تومانی مواجه شده است.

این صحبت‌ها موجب تعجب بسیاری از کارشناسان شد چرا که انتظار چنین گزارشی را در این مقطع از سال نداشتند. البته کارشناسان از همان ابتدا پیش‌بینی کسری بودجه دولت را می‌کردند، اما اینکه منابع تخصیص داده شده به اشتغال در سال 1401 «صفر» باشد نه. میرکاظمی در جلسه مجلس از قانون مجلس که منابع حاصل از تبصره 14 را از 340 هزار میلیارد تومان در سال 1400 به 640 هزار میلیارد تومان در سال 1401 افزایش داده انتقاد کرد و گفت با توجه به اینکه حامل‌های انرژی نه به لحاظ قیمتی و نه به لحاظ میزان تولید هیچ افزایشی نداشته تحقق چنین درآمدی غیرممکن است. وی همچنین گفت که تنها 66 درصد این منابع قابل تحقق است. گفتن این سخنان در حالی که بیش از نیمی از سال گذشته مایه تعجب شده است.

اگر 66 درصد مبلغ 640 هزار میلیارد تومان را محاسبه کنیم به مبلغ 420 هزار میلیارد توان خواهیم رسید یعنی تقریبا همان رقمی که خود دولت در لایحه بودجه گنجانده بود. به این ترتیب بیش از 200 هزار میلیارد تومان در این بخش عدم تحقق درآمد صورت خواهد گرفت. این یعنی دولت در هشت ماه سال بیش از 200 هزار میلیارد تومان کسری بودجه داشته و این رقم تا پایان سال نیز همین خواهد بود.

نکته عجیب دیگر بی‌اطلاعی ريیس جمهور از این کسری بودجه بزرگ ایجاده شده و تعجب او از این شرایط جدید و البته نابهنگام است. این را می‌توان از جلسه هیيت دولت در تاریخ 18 آبان کاملا تشخیص داد. ريیسی در این جلسه بعد از شنیدن گزارش ريیس سازمان برنامه و تکرار مطالب گفته شده در مجلس از جانب میرکاظمی، به او گلایه می‌کند که چرا زودتر درباره شکاف بین قانون مجلس و نظر دولت و همچنین عدم تحقق برنامه اشتغال دولت اطلاع رسانی نکرده است. این امر در بهترین حالت ناهماهنگی بین ارکان دولت در بنیادی‌ترین و حیاتی‌ترین مسايل بودجه را نشان می‌دهد.

ماجرا بر سر چیست؟

در لایحه بودجه سال 1400 منابع حاصل از تبصره 14 که همان دریافتی حاصل از فروش نفت و گاز داخلی و فرآورده و صادرات آن‌ها و نیز منابع حاصل از اصلاح نرخ خوارک پتروشیمی‌هاست، حدود 330 هزار میلیارد تومان بود که طبق گزارش تفریغ بودجه 100 درصد آن محقق شد. در قانون بودجه سال 1401 پیشنهاد دولت افزایش 100 هزار میلیارد تومانی منابع حاصل از تبصره 14 بوده یعنی جمعا 470 هزار میلیارد تومان، اما مجلس با پیش‌بینی اینکه قیمت نفت جهانی افزایش داشته این میزان را به حدود 640 هزار میلیارد تومان افزایش داد. طبق گفته دولت از آنجایی که نه قیمت حامل‌های انرژی تغییر کرده و نه میزان تولید افزایش یافته تحقق این میزان درآمد غیرممکن است و دولت تنها می‌تواند حدود 420 هزار میلیارد تومان را محقق کند.

اما ماجرا از آنجایی بیخ پیدا کرد که دولت می‌بایست از محل فروش نفت و گاز داخل بخشی از بودجه اشتغال تبصره 18 را تامین می‌کرد، اما طبق گفته ريیس مجلس با گذشت 7 ماه هنوز قرانی به این بخش تخصیص نیافته است. همچنین سال گذشته قرار بود از محل تبصره 14 (فروش و صادرات فرآورده‌های نفت و گاز) حدود 32 هزار میلیارد تومان به بخش اشتغال تخصیص داده می‌شد که دولت تنها 19 هزار میلیارد تومان آن را اختصاص داد. این در حالیست که در قانون بودجه 1401 از محل تبصره 14 یا همان قانون هدفمندی یارانه باید اعتباری معادل 66 هزار و 400 میلیارد تومان در راستای اجرای بند الف تبصره 18 که همان اشتغال‌زایی است تخصیص می‌یافت و طی هفت یا هشت ماه گذشته هنوز یک ریال نیز پرداخت نشده است.

کسری بودجه بیش از 200 هزار میلیارد تومانی

با توجه به صحبت‌های ريیس سازمان برنامه و بودجه در مورد کسری بیش از 200 هزار میلیارد تومانی، این موضوع نشان می‌دهد که نه تنها تامین اعتبارت اشتغال‌زایی محل چالش است و با این کسری امکان تامین آن از فرآیند تعیین شده در قانون لایحه بودجه 1401 امکان‌پذیر نیست لذا دولت به احتمال زیاد برای تامین این منابع ناچار به تزریق پول از محل صندوق توسعه ملی یعنی ارز خواهد بود که تبعات تورمی در کشور دارد.

ريیس سازمان برنامه در جلسه مجلس عنوان کرد که ريیس جمهور از رهبری درخواست کرده تا 20 درصد از منابع صندوق توسعه ارزی را برداشت کند. با توجه به اینکه در حال حاضر سهم صندوق توسعه ارزی از درآمد‌های نفتی حدود 40 درصد است دولت درخواست کرده که 20 درصد آن را برداشت کند تا سهم اشتغال را پرداخت کند. اما نکته اینجاست که رهبری فقط با برداشت 10 درصد موافقت کرده اند و احتمالا رقمی معادل 4.5 میلیارد دلار با دلار 4200 تومانی در اختیار دولت قرار خواهد گرفت. به این ترتیب بدهی دولت به صندوق توسعه ارزی با احتساب این مبلغ اکنون رقم هنگفت حدود 80 میلیارد دلار خواهد بود.

مجلس در حالی سهم صندوق توسعه ارزی را از 20 درصد به 40 درصد افزایش داد که برآورد می‌کرد میزان صادرات نفت ایران با قیمت کنونی به گونه‌ای خواهد بود که مازاد بر بودجه خواهد بود و به همین دلیل سهم صندوق افزایش یافت. این در حالیست که میزان صادرات کمتر از آنچه بودکه توسط مجلسی‌ها برآورد شده و با توجه به حضور روسیه در بازار چین ایران نتوانست از افزایش قیمت نفت در محدوده 100 دلاری بهره ببرد و ناچار شد تخفیف‌های قابل توجهی برای فروش نفت خود ارايه دهد.

برآورد مجلسی‌ها از ارقام فروش داخلی و صادرات فراورده‌های نفتی از جمله بنزین و گازويیل نیز فراتر از واقعیت بود چرا که میزان مصرف بنزین داخل از مرز 100 میلیون لیتر در روز عبور کرد و کاهش صادرات این محصول اتفاق افتاده است. اگر به تبصره 14 نگاه کنیم می‌توانیم فاصله ارقام دولت درلایحه بودجه با قانونی که در مجلس تصویب شد را ملاحظه کنیم.

به عنوان مثال دریافتی حاصل از فروش داخلی فرآورده‌های نفتی یعنی همان بنزین و گازويیل توسط دولت 75 هزار میلیارد تومان تعیین شده بود، اما در قانون مجلس به حدود 77 هزار و 400 میلیارد تومان افزایش یافت. همچنین دریافتی حاصل از فروش صادراتی فرآورده‌های نفتی که باز هم شامل بنزین و نفت کوره و ... می‌شود در لایحه دولت 186 هزار میلیارد تومان تعیین شده بود، اما مجلس آن را به بیش از 260 هزار میلیارد تومان رساند با این استدلال که قیمت نفت نسبت به قانون بودجه افزایش خواهد یافت. همین اتفاق افتاد و قیمت نفت افزایش یافت، اما ورود روسیه به بازار چین کل رشته‌های مجلسی‌ها را پنبه کرد. نه تنها صادرات 1 میلیون و 200 هزار بشکه در روز تحقق نیافت بلکه افزایش قیمت نفت نیز به دلیل حضور روسیه و تخفیفات قابل توجه این کشور به چین نیز خنثی شد. نتیجه اینکه میزان درآمد‌های نفتی از اعداد بودجه نیز کمتر شد.

احتمال افزایش نرخ خوراک پتروشیمی‌ها با توجه به کمبود منابع

منابع حاصل از نرخ خوراک پتروشیمی‌ها این روز‌ها نیز محل چالش است و مباحث آن چه در بحث تغییر نرخ کنونی و چه بحث نرخ در لایحه بودجه سال 1402 نیز همچنان ادامه دارد. دولت در لایحه بودجه سال 1401 منابع حاصل از اصلاح نرخ گاز سوخت پتروشیمی‌ها پالایشگاه‌ها و صنایع پایین‌دستی و همچنین مجتمع‌های احیای فولاد و مصارف مربوط به یوتیلیتی شامل آب و برق و اکسیژن و ... را حدود 94 هزار میلیارد تومان اعلام کرده است و مجلس نیز این رقم را دست نخورده گذاشت و همین میزان را تصویب کرد.

چالش‌های به وجودآمده برای صنعت پتروشیمی و کاهش حاشیه سود این صنعت باعث شده که انجمن کارفرمایی صنعت پتروشیمی اعتراض کند و خواستار اصلاح نرخ خوراک شود تا فعالیت پتروشیمی‌ها نیز سودآور باشد. ريیس کمیسیون اقتصادی مجلس نیز اعلام کرد مجلس سال گذشته در تعیین نرخ خوراک پتروشیمی‌ها دچار اشتباه شده و به همین دلیل بازار سرمایه آسیب دیده است. ريیس کمیته پتروشیمی کمیسیون اقتصادی مجلس خواستار کاهش 30 تا 40 درصدی نرخ خوراک پتروشیمی شده است. در حال حاضر نرخ خوراک پتروشیمی‌ها 5 هزار تومان است که اگر این رقم 30 درصد کاهش یابد به حدود 3500 تومان خواهد رسید. در صورتی که دولت با این مصوبه موافقت کند منابع حاصل از ردیف پنج تبصره 14 یعنی همان دریافتی حاصل از اصلاح نرخ گاز پتروشیمی‌ها کاهش خواهد یافت و طبیعتا تخصیص بودجه اشتغال با مشکلات بیشتری مواجه خواهد شد. دولت قصد دارد که بودجه اشتغال را با تزریق نقدینگی فرابودجه‌ای یعنی ارز جبران کند، کاری که همیشه دولت‌ها در شرایط کمبود منابع انجام داده و صندوق توسعه ارزی را به پول توجیبی تبدیل کرده و تورم سنگینی را به جامعه تحمیل کرده‌اند.

در تاریخ 19 آبان 1401 مدیران پتروشیمی با وزیر نفت جلسه داشتند که طبق گزارش وبسایت «نفت ما» که اخبار مربوط به رویداد‌های مهم نفت و انرژی را پوشش می‌دهد وزیر نفت در این جلسه آب پاکی را روی مدیران پتروشیمی ریخته و گفته است «خزانه دولت خالی است، قیمت گاز پتروشیمی‌ها اصلاح نمی‌شود و احتمال افزایش قیمت گاز نیز وجود دارد».

خروجی این جلسه و صحبت‌های وزیر نفت نشان می‌دهد که اختلاف بین وزارت نفت و مجلس بر سر نرخ خوراک پتروشیمی‌ها ادامه دارد و دولت نه تنها موافق کاهش نرخ خوراک نیست بلکه حتی میل به افزایش آن برای جبران کسری بودجه دارد. از طرف دیگر با توجه به اینکه مجلس دولت را مکلف کرده که بودجه اشتغال را تخصیص دهد و با توجه به کسری بودجه دولت از محل منابع تبصره 14 لذا افزایش قیمت گاز از جانب دولت محتمل‌تر است تا کاهش؛ مگر اینکه مجلس با قدرت تمام روبروی دولت بایستد. ريیس جمهور نیز پیش از این و با اعلام کارفرمایان صنعت پتروشیمی برای اصلاح نرخ خوراک، از وزارت نفت و وزارت صمت خواسته که نرخ خوراک مورد نظر خود را اعلام کنند که این جلسه نشان می‌دهد وزارت نفت هیچ تصمیمی برای کاهش نرخ خوراک تعیین شده ندارد.

عدم تخصیص بودجه اشتغال از جانب دولت نشان می‌دهد که بحران بودجه‌ای دولت همچنان ادامه‌دار است و رفع این معضل تنها با تزریق ارز صندوق توسعه ملی و یا استقراض امکان‌پذیر است و این امر نیز قطعا تبعات تورمی را بر جامعه تحمیل خواهد کرد. افزایش اشتغال به بهای افزایش نرخ تورم یک سیاست پایدار نیست و به نظر می‌رسد که اصلاح ساختار بودجه‌ریزی در کشور همچنان به شدت احساس می‌شود. امسال نیز دولت باید عطای اشتغال‌زایی را به لقایش ببخشد چرا که به نظر می‌رسد در شرایط حاضر نیاز‌های ضروری دیگری دارد که به نظر می‌رسد نسبت سیاست‌گذاری در باب اشتغال از اولویت بیشتری برخوردار باشند.

پ
فروش اعتباری طلا در بورس/ آغاز فروش گواهی سپرده شمش طلا اولین ضربه اختلال اینترنت به صنعت تبلیغات برخورد کرد شعب بانک مسکن برای دسترسی معلولان به خدمات بانکی مناسب‌سازی می‌شود تامین کننده پایدار مواد اولیه فولاد مبارکه خداحافظی با این خودروهای داخلی پرفروش وزیر صمت: حاکمیت بدون فضای مجازی امکان ندارد برداشت روزانه گاز ایران از پارس جنوبی بیشتر از قطر است ترمز صعود بورس کشیده شد | افزایش 138 واحدی شاخص کل وزارت اقتصاد مخالف پرداخت تسهیلات به مسکن نیست/ پرداخت وام به مردم در بانک‌ها متوقف نشده‌ است ماجرای قصر عجیبی که جان شاه را گرفت / راز قصر شوم شمال تهران چه بود؟ هشدار کولاک برف در 20 استان پیشتازی خودرویی ها در بورس امروز + نقشه بازار مجمع وتوصا 1401 | چه میزان سود تقسیم شد؟ ریزش 1500 واحدی شاخص کل بورس نسبت به ابتدای معاملات امروز قیمت طلا، سکه و ارز امروز 13 آذرماه/ سکه چقدر قیمت... برداشت روزانه گاز ایران از پارس جنوبی بیشتر از قطر است سرعت تشریفات گمرکی در دولت سیزدهم افزایش یافت کامیون را هم از بورس کالا بخرید | قیمت پایه و زمان تحویل کاهش قیمت مرغ تا مرز 50 هزار تومان شرایط خرید کامیون در بورس اعلام شد افزایش قیمت مسکن به دلیل بالارفتن قیمت دلار نیکران موتور پاسارگاد، حامی یوز ایرانی بارش بارف و باران در جاده‌های 13 استان/ ترافیک سنگین در محورهای برون‌شهری تهران افزایش نرخ رسمی 25 ارز/نرخ 14 ارز کاهش یافت هفته آینده؛ جلسه رای اعتماد وزیر پیشنهادی راه و شهرسازی قیمت روز میوه و تره بار/ لیموشیرین، سیب و پرتقال چند؟ + جدول کسب و کار بوشهردر خطر است/موانع صادراتی در بوشهر... الگوی بیمه خودرو کشور افزایش تولید 50 درصدی طلا در معدن زرشوران/ با بهره برداری از فاز توسعه ای بزودی سالانه 3 تن طلا تولی... عرضه دنا، سورن و رانا به زودی در بورس کالا برداشت روزانه گاز ایران از پارس جنوبی بیشتر از قطر است ​رشد 137 درصدی صدور اوراق گام در بانک صادرات ایران ترانزیت ریلی محصولات استراتژیک روسیه به هند از کریدور ایران لوکس اما پردردسر جزيیات واگذاری سهام عدالت به جاماندگان/ هر جامانده 10 میلیون تومان تحلیل بنیادی خساپا | عملکرد 6 ماهه سایپا چگونه بوده است؟ تولید 372 میلیون قطعه تخم چشم‌زده ماهی در سال جاری افزایش بی سابقه قیمت سکه در بازار امروز | قیمت سکه چند؟ تهاتر صادرات کیوی با واردات میوه‌های گرمسیری ادامه صعود بی‌سابقه قیمت سکه و طلا+ جزيیات بانک، بیمه و مالیات بیشترین مانع‌زایی در مسیر تولید را دارند واردات همه اقلام تحت شمول موافقتنامه تجارت... تهاتر صادرات کیوی با واردات میوه‌های گرمسیری رشد 40 درصدی تعداد سفرهای ناوگان کشتیرانی دریای خزر صادرات کالا از چهارمحال و بختیاری 63 درصد افزایش ... جزيیات سفر مسيولان اصفهان به روسیه اعلام شد/ اصفهان به دنبال ایجاد و گسترش ارتباط و تعامل با کشور رو... ريیس سازمان ملی استاندارد : دولت سیزدهم با تمام ظرفیت از هپکو اراک حمایت می‌کند مشتری برای خانه‌های بالای 20 سال، بیشتر از نوساز‌ها/ خرید مسکن با وام سخت‌تر شد؛ شورای پول و اعتبار ... قیمت مسکن در مناطق شمالی تهران رکورد زد قیمت مسکن در مناطق شمالی تهران رکورد زد/ هر متر خانه در 8 ماه چقدر گران شد؟